Home Bilgi Bankası 10 Soruda Oulipo
10 Soruda Oulipo

10 Soruda Oulipo

174
0

1 Oulipo’nun söz­cük anlamı nedir?

Albert-Marie Schmid’in öne­ri­siyle, Potan­si­yel Ede­bi­yat İşliği anla­mına gelen Fran­sızca “Ouvroir de litté­ra­ture poten­ti­elle” söz­cük­le­ri­nin ilk iki harf­le­rin­den türe­til­miş­tir.

raymondqueneau3
Ray­mond Queneau

2 Nasıl doğdu?

Ray­mond Queneau ve Fran­çois Le Lion­nais kurucu, Geor­ges Perec, Italo Cal­vino, Oskar Pas­tior, Jean Les­cure, Jac­ques Roubaud grup üye­le­ri­dir. Col­lege de Pataphysique’in alt komi­tesi ola­rak 1960’da kuruldu. Grup üst komi­teye resmi rapor hazır­la­mayı sür­dürse de, asıl etkin­lik­ler yazar­la­rın birey­sel üre­tim­le­riyle oldu. La Lipo ile Le Second Man­feste adlı iki mani­festo yayım­la­dı­lar.

3 Öteki yazın­sal metin­ler­den farkı?

Yeni ola­nak­ları zor­la­mayı, dilin sınır­la­rını geniş­let­meyi amaç­la­yan bu akım, mate­ma­tik ve man­tığa daya­nan biçim­sel sınır­la­ma­ları önce­den belir­le­ye­rek ouli­pi­yen bir tek­nik kurar. Mate­ma­ti­ğin kural­la­rın­dan yarar­la­na­rak ger­çe­küs­tü­cü­lüğe giden bir ede­bi­yata yol alan deney­sel çalış­ma­lar­dır. Dil oyun­ları, dil­bil­gisi sınır­la­ma­ları, bul­ma­ca­lar, harf düş­me­leri, ter­mi­no­loji, ses oyun­ları, iç içe geç­miş hikâ­ye­ler, karı­şık tümce düzen­leri gibi.

4 Ouli­pi­yen tek­nikle yazıl­mış en bili­nen yapıt?

Geor­ges Perec Kay­bo­luş adlı roma­nını, Fran­sız­ca­nın en çok kul­la­nı­lan harfi “e”den vaz­ge­çe­rek yazdı. İkinci Dünya Savaşı’nda anne baba­sı­nın kay­bo­lu­şuna tanık olan çocu­ğun için­deki boş­luğu yan­sıt­mak için bir harfi yok ede­rek kaleme aldığı Kay­bo­luş Celal Yardımcı’nın üç yıl­lık çalış­ma­sıyla Türk­çe­yede “e” harfi olmak­sı­zın çev­rildi.

5 Türkçe yazıl­mış bir Oulipo metni var mı?

Ferit Edgü, Queneau’nun Biçem Alış­tır­ma­ları’nı çevir­diği sıra­larda, bazı ayrın­tı­la­rın kay­bo­la­cağı endi­şe­siyle çalış­ma­sını yarım bıra­kır ve ben­zer ouli­pi­yen tek­niği kul­la­na­rak Yaz­mak Eylemi’ni Türk ede­bi­ya­tına kazan­dı­rır. 14 Şubat 1980’de, İstanbul’da yaşa­nan kepenk kapatma eyle­mini yüz bir farklı tek­nik kul­la­na­rak yazar Edgü. (Queneau’nun Biçem Alış­tır­ma­ları da daha sonra Arma­ğan Ekici tara­fın­dan çev­rildi.)

6 Oulipo yazar­ları ken­di­le­rini nasıl tanım­lar?

Kaç­mayı iste­dik­leri labi­renti biz­zat kuran fare­ler.”

georges-perec2
Geor­ges Perec

7 Potan­si­yel Ede­bi­yat İşliği çalış­ma­la­rına hâlâ devam edi­yor mu?

Üye­ler Fransa’nın Ren­nes şeh­rinde ayda bir, halka açık yap­tık­ları top­lan­tı­larda çalış­ma­la­rını sunu­yor­lar. Fran­sız ede­bi­ya­tın­daki en uzun süreli akım­dır Oulipo. Yal­nızca Fran­sızca olan www.oulipo.net site­sin­den prog­ram takip edi­le­bi­lir.

8 Italo Cal­vino ve oulipo?

Queneau, 1968 yılında Italo Calvino’yu gruba davet eder. Roland Bart­hes, Geor­ges Perec, Cla­ude Lévi-Stra­uss ile kar­şı­laş­ması, son­raki yıl­lar­daki üre­tim­le­rini etki­ler. Kesi­şen Yaz­gı­lar Şatosu, Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu ouli­pi­yen araç­larla yazıl­mış­tır.

9 “Yüz Bin Mil­yar Şiir” ve kom­bi­nas­yon­ları?

Queneau’nun 1961’de yayım­la­dığı Cent Mille Mil­li­ards de Poè­mes adlı şiiri on sone­den olu­şur. Her satı­rın şerit­lerde yazılı olduğu kart­lara basıl­mış­tır. Her­hangi bir satır öteki dokuz sone­den birine uygun kafi­ye­de­dir. 1014 (=100.000.000.000.000) farklı şiir elde edi­le­bi­lir. Günde yirmi dört saat okunsa 200.000.000 yılda ancak biter.

10 S+7 (bazen N+7 de denir) nedir?

Ouli­pi­yen tek­nik­ler­den yal­nızca biri­dir. Met­nin içinde geçen her söz­cük, söz­lükte ken­di­sin­den sonra gelen yedinci söz­cükle yer değiş­ti­rir.

(174)

Yorumlar