Home Bilgi Bankası Edebiyat Cortázar'ın Öykülerine Önsöz
Cortázar'ın Öykülerine Önsöz

Cortázar'ın Öykülerine Önsöz

246
0

Cortázar’ın öykü­le­rin­deki kişi­ler kasıtlı ola­rak tırı vırı kişi­ler­dir. Tırı vırı şey­ler ara­sında gidip geli­riz: sigara mar­ka­ları, vit­ray­lar, tez­gâh­lar, vis­ki­ler, ecza­ne­ler…

Jorge Luis Borges

940’larda bir ede­bi­yat der­gisi için edi­tör­lük yapı­yor­dum, aşağı yukarı giz­lice yap­tı­ğım bir işti. Bir öğle­den sonra, sıra­dan bir ikindi vakti, şimdi sima­sını pek hatır­la­ya­ma­dı­ğım bir genç, bana bir öykü­sü­nün elyaz­ma­sını getirdi. On gün sonra geri gel­me­sini, o zaman fik­rimi açık­la­ya­ca­ğımı söy­le­dim. Bir hafta sonra geri geldi. Ona öykü­sünü beğen­di­ğimi ve hemen yayım­lan­ması için der­giye aldı­ğımı söy­le­dim. Kısa süre sonra Julio Cor­t­á­zar “Ele Geçi­ri­len Ev” adlı öykü­sünü Norah Borges’in iki illüst­ras­yo­nuyla der­gide basıl­mış halde okudu. Yıl­lar sonra bir gece Paris’te, bana bunun ilk yayım­la­nan yazısı oldu­ğunu söy­ledi.

Bu öykü­nün konusu görün­mez bir mev­cu­di­ye­tin zamanla evi işgal etme­si­dir. Daha sonra yaz­dık­la­rında Cor­t­á­zar ben­zer bir temayı daha dolaylı ve etkili biçimde yeni­den ele alır.

Dante Gab­riel Ros­setti Uğul­tulu Tepe­ler’i oku­duk­tan sonra bir arka­da­şına şöyle yazar: “Olay cehen­nemde geçi­yor, ama neden­dir bil­mem, yer isim­leri İngi­lizce.” Cortázar’ın eser­le­rinde de ben­zer bir şeyle kar­şı­la­şı­rız. Öykü­le­rin­deki kişi­ler kasıtlı ola­rak tırı vırı kişi­ler­dir. Bu duruma öykü­le­rin­deki havai aşk iliş­ki­le­rinde ve yüzey­sel tar­tış­ma­larda da rast­la­rız. Tırı vırı şey­ler ara­sında gidip geli­riz: sigara mar­ka­ları, vit­ray­lar, tez­gâh­lar, vis­ki­ler, ecza­ne­ler, hava­alan­ları, liman­lar. İnsan­lar ken­di­le­rini gaze­te­lere ve rad­yo­lara verir. Mekân topog­ra­fik ola­rak Buenos Aires’e ya da Paris’e ben­zer. İlk başta bunun gün­de­lik bir ola­yın anla­tımı oldu­ğunu sanı­rız. Sonra zamanla böyle olma­dı­ğını his­se­de­riz. Anla­tıcı far­kına var­dır­ma­dan mut­lu­lu­ğun imkân­sız olduğu kor­kunç bir dün­ya­nın içine çeker bizi. Var­lık­la­rın iç içe geç­tiği geçir­gen bir dün­ya­dır bu; bir insa­nın bilinci bir hay­va­nın­kine gire­bi­lir, keza bir hay­va­nınki de bir insa­nın­kine. Aynı zamanda insa­nın özünü oluş­tu­ran zamanla ilgili oyun­lar da var­dır. Bazı öykü­lerde iki zaman dizisi bir­biri içinde akar.

Kimse bir Cor­t­á­zar met­ni­nin olay örgü­sünü anla­ta­maz; onun her metni belirli söz­cük­le­rin belirli bir düzende bir araya gel­me­sin­den olu­şur. Bun­ları özet­le­meye kal­kış­tı­ğı­mızda, nadide bir şeyin kay­bol­du­ğunu fark ede­riz.

İspan­yol­ca­dan çevi­ren: Işık Canı­pek

(246)

Yorumlar