Home Kültür Sanat Sinema Darth Vader: İnsandan Uzak, Makineye Yakın
Darth Vader: İnsandan Uzak, Makineye Yakın

Darth Vader: İnsandan Uzak, Makineye Yakın

50
0

Kos­tü­mün sem­bo­lizmi

Darth Vader’ın kos­tümü onun bilim­kurgu evre­ni­nin en iko­nik kötü kah­ra­man­la­rın­dan biri oldu­ğuna dair izle­nim yara­tı­yor. Uzun boyu, etki­le­yici ve ifa­de­siz dış görü­nü­şüyle daha konuş­ma­dan ya da hare­ket etme­den bile seyir­ciyi etki­le­meyi başa­rı­yor. Peki bu kos­tü­mün sem­bo­lizmi ve anlamı ne?

Kötü bir kah­ra­manı siyah giy­si­lerle giy­dir­mek en temel sem­bol­ler­den biri, çünkü Batı ede­bi­ya­tında açık-koyu, beyaz-siyah zıt­lığı hep kul­la­nıl­mış. Fakat Darth Vader örne­ğin­deki sem­bo­lizm, “kötü­ler siyah giyer” düşün­ce­si­nin öte­sine geçi­yor. Vader’ın karak­teri ve karan­lık tarafla olan iliş­kisi hak­kında önemli nok­ta­ları ortaya çıka­rı­yor.

İnsana karşı makine

Jedi’ın Dönüşü” fil­minde Obi-Wan Kenobi, Darth Vader’ı şöyle anla­tı­yor: “Artık o bir insan­dan çok bir makine. Sap­mış ve şey­ta­ni­leş­miş.” Vader’ın kos­tümü sadece onun yaşa­mıyla para­lel değil aynı zamanda onun insan­lı­ğına dair tüm özel­lik­le­rini de götü­rü­yor. Yüzü­nün gözük­me­mesi ve tep­ki­siz dav­ra­nış­ları da bunu des­tek­li­yor. Gös­ter­diği tek yaşam belir­tisi kos­tü­münde yanıp sönen ışık­lar ve nefes aldığı panel­deki ses. “İmpa­ra­tor” fil­minde kafa­sı­nın arka­dan çok kısa bir süre­li­ğine gözük­mesi ise onun bir robot olma­dı­ğına dair veri­len ilk ipucu.

İnsan ve makine ara­sın­daki müca­dele, bilim­kur­guda sıkça işle­nen bir tema­dır. Darth Vader örne­ğinde ise biri­nin kötü­leş­tikçe nasıl daha az insan olup robota yak­laş­tığı tem­sil edi­lir. Fakat bu kötü karak­te­rin bize anlat­maya çalış­tığı şey yal­nızca bu değil­dir. Legacy of Force seri­sinde Lumya, vücu­dun­daki bazı kısım­ları kay­bet­me­nin Güç’le olan bağ­lan­tıyı da azalt­tı­ğını açık­lar. Vader hâlâ güçlü bir Sith Lordu’dur fakat aslında ula­şa­bi­le­ceği tüm güce sahip değil­dir.

Evren­den uzak­laşma

Sith ken­dini evre­nin mer­kezi ola­rak görür. Her­kes ve her şey sadece Sith’in ben­cilce istek­le­rini yerine getir­diği sürece işe yarar. Kişi­nin etra­fın­da­ki­ler­den uzak­laş­ması ise sadece ken­di­nin önemli olduğu düşün­ce­sini güç­len­di­rir. Kişi, etra­fın­daki her şeyin yuka­rı­sın­da­dır.

Vader ilk defa dön­dü­ğünde ken­dini duy­gu­sal açı­dan yal­nız his­se­der. Onun yete­ne­ğini ve iste­ğini anla­ma­yan Jedi grubu tara­fın­dan red­de­dil­miş­tir. Kos­tümü de onu evre­nin geri kala­nın­dan ger­çek anlamda ayır­mak­ta­dır. Hiç­bir şeye doku­na­maz, kim­seyle etki­le­şimde bulu­na­maz hal­de­dir. Bu durumda kos­tüm onun red­de­dilme ve ken­dine yönelme his­le­ri­nin bir dışa­vu­rumu olur.

Kötü­lükte hap­sol­mak

Bir­çok Sith siya giy­si­ler giyer. Fakat bu giy­si­ler, ömür boyu Sith olan birisi için bile geçici bir kos­tüm­den öte bir anlam taşı­maz. Örne­ğin Darth Sidi­ous (Pal­pa­tine) kim­li­ğini giz­le­mek için siyah giy­si­le­rini çıka­rır. Başka bir Sith, aydın­lık tarafa geç­mek için giy­si­le­rin­den vaz­ge­çer. Siyah giy­si­ler karan­lı­ğın sem­bo­lü­dür fakat iste­nil­diği zaman vaz­ge­çi­le­bi­lir.

Vader’ın kötümü ise sıra­dan bir Sith kos­tü­mün­den daha kar­ma­şık­tır. Bir giy­si­den öte yaşam-des­tek sis­temi gibi­dir. Vader ken­dini öldür­me­den bu giy­siyi çıka­ra­maz. Luke, Darth Vader’la ikinci defa yüz­leş­ti­ğinde Vader’ın içinde iyi­lik oldu­ğun­dan ve onun haklı oldu­ğun­dan emin­dir. Fakat Vader kötü­lü­ğün içinde öyle­sine hap­sol­muş­tur ki ölene kadar özgür kala­maz. Niha­ye­tinde ölüm­lü­lü­ğünü kabul eder ve aydın­lık tarafa geri döner. Kos­tü­mün­den vaz­geç­mesi, onun daha başında karan­lık tarafa geç­me­sine sebep olan ölüm kor­ku­sun­dan vaz­geç­ti­ğini sem­bo­lize eder.

Çevi­ren: Deniz Sal­dı­ran

(Ame­lia Hill, Tho­ughtCo.)

(50)

Yorumlar