Home Bilgi Bankası Bilim Dünya'ya asteroid çarpması nasıl önlenecek?
Dünya'ya asteroid çarpması nasıl önlenecek?

Dünya'ya asteroid çarpması nasıl önlenecek?

50
0

Yer­yü­züne bir aste­roit çarp­ması sonu­cunda her şeyin yok ola­ca­ğına dair anla­tı­lan­ları hepi­miz duy­mu­şuz­dur. Böy­lesi bir çarp­ma­nın etki­siyle büyük can­lı­ları yok olması, sadece yer altında yaşa­yan küçük can­lı­la­rın kur­tul­ması bek­le­ni­yor.

Aste­roit ya da küçük geze­gen, yörün­ge­leri çoğun­lukla Mars ile Jüpi­ter geze­gen­leri ara­sında kalan gök­ci­sim­leri ola­rak tanım­la­nı­yor.

65 mil­yon yıl önce dino­zor­larda olduğu gibi insan­la­rın da bu çarp­ma­dan sağ çıkma şansı pek yok. İşte Ame­ri­kan Uzay ve Hava­cı­lık Dairesi NASA, etra­fı­mızda dola­şan dev gök taş­la­rı­nın çarp­ma­sını engel­le­ye­cek bir proje üze­rinde çalı­şı­yor.

Proje danış­man­la­rın­dan Hum­berto Campins’e göre, Dünya’ya çarpma ihti­mali en yük­sek olan aste­roid 2008 EZ5. 2008’de keş­fe­di­len bu aste­ro­itin eni 230, boyu 710 metre. Dün­yaya çarp­ması halinde Hiroşima’ya atı­lan atom bom­ba­sın­dan bir mil­yon kat daha güçlü bir pat­lama etkisi gös­ter­mesi bek­le­ni­yor.

NASA, yüze­yin­den kopa­rı­la­cak 20 ton­luk bir kaya par­çası ile bu aste­ro­idin Ay’ın yörün­ge­sine sokul­ması üze­rinde çalı­şı­yor.

1960’ların sonu ile 1970’lerin başı ara­sın­daki dönemde ast­ro­not­lar Dünya’ya 382 kg’lık Ay taşı getir­mişti. Yeni proje ise bunun 50 katı büyük­lü­ğünde bir kaya içe­ri­yor.

Yer­yü­züne 470 mil­yon km uzak­taki aste­roit saatte 90 bin km hızla iler­li­yor. Peki bu aste­roit yörün­ge­sin­den nasıl çıka­rı­la­cak?

Aste­ro­it­ler güneş sis­te­mi­nin olu­şu­mun­dan arta kalan mad­de­ler­dir. Başı­boş dola­şan gök­taş­la­rı­nın çoğu bir­bi­rine çar­pa­rak geze­gen­leri oluş­turdu. Ancak çarp­ma­yan­lar beş mil­yar yıl­dır Güneş etra­fında dönü­yor.

Dünya’ya yakın aste­ro­it­ler değiş­ken bir yörünge çize­rek hare­ket edi­yor. Bazı­ları bu yüz­den büyük teh­like oluş­tu­ru­yor. Son bin yıl­dır aste­ro­it­ler yüzün­den kimse ölmedi. Önü­müz­deki yüz yılda da her­hangi bir cis­min Dünya’ya çarp­ması bek­len­mi­yor.

Fakat Çin’de çok daha eski kayıt­larda aste­roit kay­naklı ölüm­ler­den söz edil­mek­te­dir. Ayrıca 1908’de bir aste­roid Sibirya’da yer­le­şim alan­la­rın­dan uzak bir böl­geye düş­müş ve Lük­sem­burg büyük­lü­ğünde bir alanı yerle bir etmişti. “Bu tür çarp­ma­lar eski­den oldu, önlem almaz­sak tek­rar ola­cak­tır” diyor Cham­pins.

asteroid
1908’de Sibirya’nın Tun­guska böl­ge­sine gök­taşı düş­mesi nede­niyle 80 mil­yon ağaç yok olmuştu.

Teh­dit mi avan­taj mı?

Ancak aste­ro­it­le­rin Dünya’ya bu kadar yakın hare­ket etme­si­nin bazı avan­taj­ları da ola­bi­lir. Geçen yıl 2,4 mil­yon km mesa­fe­den geçen bir aste­ro­itin 5 tril­yon dolar değe­rinde pla­tin yüklü olduğu tes­pit edil­mişti. Özel şir­ket­ler aste­ro­it­ler­den maden elde edil­mesi üze­rinde çalışma yürü­tür­ken NASA da özel­likle su üze­rinde duru­yor.

Aste­ro­it­le­rin çoğu metal yüklü olur­ken bazı­ları da su ile karı­şık kar­bon­dan olu­şu­yor. NASA’nın California’daki Dünya’ya Yakın Nes­ne­ler Merkezi’nden Paul Chodas’a göre, “Güneş Sistemi’ne açı­lır­ken ast­ro­not­lar gele­cekte su ve oksi­jen tak­vi­ye­sini aste­ro­it­ler­den yapa­bi­lir”.

Fakat aste­ro­it­ler hak­kında fazla bil­gi­miz yok. Neye ben­ze­dik­le­rini, neden oluş­tuk­la­rını bile bil­mi­yo­ruz. Win­ni­peg Üniversitesi’nden aste­roid uzmanı Ed Clo­utis “Teles­kopla aste­ro­it­lere bak­tı­ğı­mızda, biz­den çok uzak olduk­ları için sadece nokta şek­linde bir ışık görü­yo­ruz” diyor.

Aste­ro­it­ler ne içe­ri­yor?

Cham­pins ise aste­ro­it­le­rin toz ve kaya karı­şı­mın­dan oluş­tu­ğu­nun tah­min edil­di­ğini, ama bunun ora­nı­nın bilin­me­di­ğini söy­lü­yor.

Aste­ro­it­ler suyla yüklü olsa bile başka bir sorun daha var. 2000’den bu yana Ulus­la­ra­rası Uzay İstas­yon­la­rında ast­ro­not­lar görev yapı­yor. Ama 1972’de Ay’a son yol­cu­luk­tan sonra kimse uzayda daha uzak­lara git­meye yel­ten­medi.

Günü­müzde ast­ro­not­lar hem mal­zeme hem tek­nik des­tek bakı­mın­dan her tür tak­vi­ye­sini Dünya’dan yap­mak zorunda. NASA’nın 2030’ların orta­sında Mars’a insan gön­derme pla­nı­nın ger­çek­leş­mesi tek­no­lo­jide köklü yeni­lik­lere bağlı.

Aste­roit yön­len­dir­mek

NASA’nın Aste­roit Yön­len­dirme Pro­jesi işte burada dev­reye giri­yor. Uzayda büyük bir kaya par­çası bulup onu Dünya’ya yakın bir yerde yörün­geye oturt­mayı amaç­la­yan bu proje bir­çok soruna çözüm ola­rak görü­lü­yor.

İlk adım ola­rak aste­ro­ite robotlu bir uzay aracı gön­de­ri­le­cek. Üç ayaklı bu araç kaya par­ça­sı­nın üze­rine kon­duk­tan sonra iki meka­nik kol ile onu kav­ra­yıp taşı­ya­cak.

Böy­lece “yer­çe­kimi trak­törü” adı veri­len tek­nikle aste­roit bu kayaya doğru ve yer­yü­zünü teh­dit etme­ye­cek bir yörün­geye çeki­le­cek. Daha sonra Ay’a var­mak için 80 mil­yon km yol kate­de­cek. Uzay boş­lu­ğunda sür­tünme olma­dığı için bu küt­leyi güneş ener­ji­siyle xenon gazını hız­lan­dırma yoluyla kolayca itmek müm­kün ola­cak.

Bu uygu­lama, Mars’a ast­ro­not gön­derme plan­ları için tasar­la­nan tek­no­lo­ji­nin denen­mesi ola­rak da işlev göre­cek.

(Zaria Gor­vett, BBC Türkçe)

(50)

Yorumlar