Home Kültür Sanat Edebiyat Kitap E-kitabınızı DRM’li mi DRM’siz mi alırdınız?
E-kitabınızı DRM’li mi DRM’siz mi alırdınız?

E-kitabınızı DRM’li mi DRM’siz mi alırdınız?

97
2

DRM (dijital haklar yönetimi), e-kitapları korsana karşı korumak amacıyla yaygın kullanılan, e-kitapların kopyalanmasına, paylaşımına, dilenen program yahut cihaz ile açılmasına engel olan bir teknoloji.

Aslında DRM’in çeşitleri var. En yaygın olarak kullanılanı olduğu için burada sözünü ettiğimiz DRM, Apple, Amazon ve Adobe’un, her birinin kendine özgü geliştirdiği, e-kitap dosyasını baştan sona şifreleyen ve kullanımı kısıtlayan DRM’ler.

Başka bir DRM türü ise dijital damgalama (digital watermarking) tekniğini kullanan, e-kitapların içine görünür ve görünmez bazı bilgiler ekleyen sosyal DRM. Bu DRM yönetimde eklenen bilgiler sipariş sahibinin kişisel bilgileri, sipariş numarası, tarihi, satışın yapıldığı site bilgileri vb. olabileceği için korsan paylaşımı takip etmesi mümkün oluyor ve kullanıcıları yasadışı paylaşımda bulunmamaya teşvik ediyor.

Bazı yayıncılar DRM’in özgürlüğü kısıtladığını düşünüyor ve eserleri DRM’siz olarak kullanıma sunuyor. Yaygın sisteme göre DRM’in sadece kitapları yasal yollardan satın almış kullanıcıları kısıtladığı, kitapları yasadışı yollardan indirip okuyan kullanıcılarınsa bu kısıtlamalardan etkilenmediğine dikkat çekiliyor. Üstelik DRM teknolojisini uygulamak, kitap satış sitelerini maddi olarak da etkiliyor. Basılı kitaptaki kâğıt masraflarının yerini e-kitapta DRM masrafları alıyor.

Amazon, Apple gibi e-kitap satış platformları ise korsanı önlemek için DRM’i gerekli görenlerden. Gerçi, Amazon’un satın aldığı çizgi roman sitesi Comixology DRM’siz satış yapmaya devam ediyor. Türkiye’deki e-kitap satış siteleri de DRM kullanılıyor.

Tor/Forge yayınları, e-kitaplarının DRM’siz satılacağını duyurduğundan beri iki yıl geçti. Bu iki yıllık sürecin değerlendirmesinde e-kitapların DRM’siz satışının, Tor kitaplarının yasadışı yollardan paylaşılmasında artışa ya da satış oranlarında düşüşe sebebiyet vermediği gözlemlendi. Geçtiğimiz haftalarda Simon & Schuster yayınları da bilimkurgu ve fantezi eserlerine odaklanan Saga e-kitaplarının DRM’siz olarak satışa sunulacağını duyurdu. Ancak bilimkurgu ve fantezi okurlarından farklı bir okur kitlesiyle, farklı coğrafyalarda ve farklı dillerde DRM’siz kitap satışının korsan kitap paylaşımı ve satış oranlarını nasıl etkileyebileceği bilinmiyor.

Kimilerine göre DRM, yayıncıların özgürlüğünü de kısıtlıyor. Daha önce Amazon’un Hachette yayıneviyle olan anlaşmazlığından bahsetmiştik. Yazar Cory Doctorow’a göre Hachette yayınevi DRM uygulama konusunda böylesine ısrarlı olmasaydı Amazon’a bu kadar bağımlı olmazdı.

Bazı yayınevleri, e-kitapların korunması için kitap satış sitelerini DRM kullanmaya zorluyor. Hatta bazı bölgelerde DRM kırmayı yasaklayan yasalar var. Örneğin geçtiğimiz ay HarperCollins yayınları, kitaplarını Digimarc’ın Guardian Watermarking teknolojisini kullanarak denetleyeceklerini ve korsan olarak paylaşıldığı tespit edilen kitapların satışını yapmış olan sitelerin DRM kullanmasını talep edeceklerini, aksi halde kitapların bu sitelerde satışını durduracaklarını açıkladı. Oysa DRM’li kitaplar çeşitli programlar yardımıyla kısa sürede kırılabiliyor. Dolayısıyla bu yöntemin zaten DRM kullanan sitelerin DRM kullanmasını talep etmekle sonuçlanma olasılığı yüksek.

Geçtiğimiz haftalarda Adobe DRM teknolojisini test eden bir kullanıcı, Adobe’un kullanıcıların kitap okuma davranışlarını ayrıntılı olarak takip ettiğini ve bu verileri kolaylıkla okunabilir şekilde saklayarak kullanıcıların gizlilik haklarını ihlal ettiğini keşfetti. Adobe’un bu bilgileri şifreleyecek bir güncelleme yapması bekleniyor fakat görünüşe bakılırsa dijital haklar yönetimi için okurların davranışları takip edilmeye devam edecek.

DRM, kitap satış sitelerine ve yayıncılara çeşitli kontrol olanakları sunuyor. Örneğin kitaptaki hatalar düzeltilir, kitap güncellenirse daha önce satın alınmış kitaplar da otomatik olarak güncellenebiliyor. Kitabın yeni halini tekrar satın almak gerekmiyor. Bunun endişe uyandıran tarafıysa istenen kitapların kullanıcıların kontrolü dışında silinebilir olması. Kitap satın alınmış da olsa, DRM’li kitaplar kopyalanamadığı için, kullanıcının kitabı saklama olanağı yok. Bu durumun geçmişteki toplu kitap yakmalara benzemesinden ve sansürlemelerden çekiniliyor.

Siz ne dersiniz? E-kitabınızı DRM’li mi DRM’siz mi okumak isterdiniz?

(97)

Comment(2)

  1. Merhaba,

    DRM nedir sorusuna öncelikle yanıt vermek istiyoruz. Baskılı yayıncılıkta bir kitabın dağıtımı yapılırken depo ya da diğer satıcıların adresleri bellidir. Ve bu adreslerin dışında bir kitap başka bir yere dağıtılmaz. Bu alışkanlığın dijital platformdaki yeni yüzü ise DRM adıyla bize sunulmuştur. DRM korsanı engellemek için değil, dijital kitabın sadece dağıtımı (yeni adıyla paylaşımı) amaçlı düşünülmüş kontrollü bir dağıtım platformudur.

    “Hardweight” adıyla adlandırılan platform kökenli ağır DRM teknolojisi yazarın ya da yayınevinin haklarını korumaz. Asıl amacı zaten bu değildir. Sadece kontrollü bir dağıtım ağıdır. “Ligthweigth” yani hafif-güçlü diyebileceğimiz “watermarking” gibi teknolojiler ise IDPF ve W3C çalışmalarıyla gündeme gelmiş bir korsana teşvik etmeme sistemidir. Bu sistem, her platformda rahatlıkla e-kitap paylaşımı/dağıtımı yapılması için düşünülmüştür. Bunu da silme yöntemleri vardır elbet… Çünkü EPUB, MOBI gibi belgeler AÇIK KAYNAK KODLU belgelerdir. Ne yaparsanız yapın şifreleyemezsiniz. Kaldı ki Türkiye’de browser üzerinden dijital kitap okutan servislerin hepsinde açık kapılar bulunmaktadır. Bu Google Play Books içinde aynıdır.

    En iyi yol cihaz odaklı dağıtım ağıdır: Kütüphanemiz

    TEYTAG olarak Türkiye’de “Lightweight” tanımı altında ilk kişisel şifre ile açılan dijital e-kitap ürettik. Bu dünyada bir ilktir. Şu andaki sistemlerin dışında bir yöntem ile çalışır. Bu yöntem ile çalışan günlük ve diğer özel tasarımlı dijital kitaplarımızı kütüphanemizde paylaşmaktayız.

    Kütüphanemiz aslında bir satış mağazası örneğidir. Tüm kitaplar DRM’siz ve interaktiftir. Kullanıcı GMAIL hesabı ile giriş yapar. Sadece iPad Safari üzerinden dağıtım yapar. Biz cihaz odaklı bir dağıtım kanalı kullanmaktayız. Platformda ADOBE altyapı teknolojileri gibi yüksek maliyetli teknolojiler yoktur. EPUB3 dijital kitaplarımızı ise INDESIGN ve benzeri bir program kullanmadan üretmekteyiz. Bu nedenle de dijital kitaplarımızda en üst seviyede yazılım dili kullanmaktayız.

    Kütüphanemizden şu ana kadar hiç bir dijital kitabın korsanı paylaşıma girmemiştir. Çünkü kitaplar güvenilir bir şekilde iBooks ya da diğer uygulamalara transfer edilmektedir. Yani kullanıcıya fiziksel bir EPUB3 format kitap verilmektedir. Herkes kendi iPad’inde rahatlıkla offline olarak okumaktadır.

    Kütüphanemizdeki tüm kitaplar EPUB3 standartlarına uygun olarak tasarlanmıştır. Bu nedenle sadece yazılı eserlerin dışında diğer konularda da çok farklı tasarımlı dijital kitaplar mevcuttur. Ve beğeni toplamaktadır. Türkiye’den ve yurtdışından üyelerimiz bulunmaktadır.

    Yani ağır DRM teknoloji altyapısı kullanmadan, platform odaklı dijital kitap dağıtımı/satışı hem ekonomik hem de güvenilirdir. Danışmanlık için e-posta adresimiz: teytag@gmail.com

    Kütüphanemizi ziyaret ediniz: http://www.teyid.org/ePub3Lib/

    TEYTAG
    Türkiye Elektronik Yayıncılık Tasarım ve Araştırma Grubu

  2. Bu cahillere birinini DRM’i kaldirmanin cocuk oyuncagi oldugu animsatilmali. Benim bilgisayarimda bile DRM silen bircok program var.
    Ayrica iTunes ve GooglePlay’de DRM’siz kitap satmak elbette mumkun, yayincinin/yazarin tercihine birakiliyor.

Yorum yaz