Home Bilgi Bankası Tarih Göbeklitepe: İnsanlık Tarihinin Başlangıcına Doğru | Belgesel
Göbeklitepe: İnsanlık Tarihinin Başlangıcına Doğru | Belgesel

Göbeklitepe: İnsanlık Tarihinin Başlangıcına Doğru | Belgesel

486
0

Göbek­li­tepe

İnsan­lık tarihi adına şim­diye kadar bil­di­ği­miz tüm bil­gi­leri tek­rar göz­den geçir­me­mize sebep olan Dünya’nın İlk Tapı­nağı Göbek­li­tepe. Şanlı Urfa’ya 15 km uzak­lıkta olan bu arke­olo­jik site üze­rinde yapı­lan çalış­ma­lar sonucu ortaya çıkan sonuç çok şaşır­tıcı, Göbek­li­tepe günü­müz­den tam 12.000 yıl önce inşa edil­miş.

Arke­olo­jik ola­rak Çanak Çöm­lek Öncesi Neoli­tik A Döne­mine (M.Ö 9.600 – 7.300) ait olan Göbeklitepe’de, bir tepe üze­rine inşa edil­miş çok sayıda yuvar­lak biçimli yapı bulundu. 1995 yılında arke­olog Prof. Klaus Sch­midt tara­fın­dan Alman Arke­oloji Enstitüsü’nün des­te­ğiyle baş­la­yan kazı­lar sonucu elde edi­len veri­lere göre bu yapı­lar yer­le­şim amaçlı kul­la­nıl­ma­mış­lar. Göbeklitepe’de bulu­nan henüz sadece altı tanesi gün ışı­ğına çıka­rıl­mış, top­lam 20 adet olduğu belir­le­nen bu üzeri açık yapı­la­rın dini amaçlı yapıl­mış olduğu bili­ni­yor, yani bu yapı­lar dün­ya­nın ilk tapı­nak­ları. Taş dev­rin­den kalma bu tapı­nak­la­rın yapı­lış biçi­minde ortak bir özel­lik göze çar­pı­yor, T biçi­minde sütun­lar ile çev­ril­miş bu tapı­nak­la­rın mer­ke­zinde iki T biçi­minde sütun kar­şı­lıklı ola­rak yer alı­yor­lar.

Arke­olog­lar boy­ları 3 ila 6 metre ara­sında deği­şen bu T biçi­min­deki sütun­la­rın sti­lize edil­miş insan tas­vir­leri oldu­ğunu düşü­nü­yor­lar. Bunun sebebi T biçi­min­deki sütun­larda görü­len kol ve el tas­vir­leri. Ayrıca bu sütun­lar üze­rine işlen­miş hay­van tas­vir­leri ve soyut sem­bol­ler var.

Boğa, yaban domuzu, tilki, yılan, turna ve yaban ördek­leri en sık görü­len hay­van tas­vir­leri. Taş­lar üze­rine kazı­lan bu hay­van tas­vir­le­ri­nin yanında üç boyutlu kabartma şek­linde yapı­lan başka betim­le­me­ler de bulundu. Bun­lar­dan en önem­lisi T biçi­min­deki sütu­nun yan tara­fın­dan aşağı doğru iner biçimde tas­vir edi­len aslan kabart­ması.

Göbekitepe’nin günü­müze bu denli mükem­mel ola­rak korun­muş şekilde kal­ması da arke­olog­ları şaşır­tan bir diğer konu. Yapı­lış yılın­dan yak­la­şık bin yıl sonra onlarca ton top­rak ve çak­mak­taş­ları ile tama­mıyla gömül­düğü bili­nen Göbeklitepe’nin niye gömül­düğü de cevabı bilin­me­yen soru­lar lis­te­sinde yer alı­yor.

Sti­lize edil­miş insan­ları tas­vir eden T biçi­min­deki sütun­la­rın ağır­lık­ları 40 ila 60 ton ara­sında deği­şi­yor. İlkel el alet­le­rin­den başka bir ale­tin olma­dığı bu dönemde sütun­la­rın nasıl taşın­dığı ve dikil­diği arke­olog­lar tara­fın­dan henüz çözü­le­medi. İnsan­lı­ğın avcı top­la­yıcı döne­minde yer­le­şim ve tarım kav­ram­la­rın­dan çok uzak olduğu 12.000 yıl önce­sinde bu yapı­la­rın nasıl tasar­lan­dığı sorusu da henüz cevap­lan­madı. Belki tüm bu soru­lar cevap bul­du­ğunda insan­lık tarihi yeni­den yazı­la­cak.

 

(486)

Yorumlar