10 Soruda Gezi Edebiyatı

10 Soruda Gezi Edebiyatı


Twitter'da Paylaş
0

1 İlk gezi kitapları ne zaman yazıldı?

MS 400’ler başlangıç olarak kabul edilebilir. Tarihçi Priskos, MS 448’de Hun İmparatoru Atilla’yı ziyarete gitti ve bu gezisini kaleme aldı. MS 568’de, Kilikalı Zemarkhos’un Göktürkler ülkesinde Bizans İmparatorluğu’nun elçisiyken tuttuğu notlar, yüzyıllar boyunca okurların ilgisini çekti. İranlı din adamı ve şair Nasır Hüsrev’in Mekke’ye Hac gerçekleştirdiği gezi, Mısır ve Anadolu deneyimiyle birleştirilmiştir. [caption id="attachment_31298" align="aligncenter" width="800"] Marco Polo'nun gezileri.[/caption]

2 Gezi edebiyatının ilk örnekleri nelerdir?

Sefername bu türün ilk örneklerinden sayılıyor. Gezi kitaplarının ilklerinden biri de, Marco Polo’nun yolculuklarını anlattığı kitaplar. Marco Polo’nun, Yakın Doğu ve Orta Asya’da gördüklerini anlattığı kitabı, birçok dile çevrildi. Arap gezgini İbn Batuta Anadolu, Maveraünnehir ve Horasan’ı dolaştı ve yazdı. Piri Reis de Bahriye’sinde Akdeniz’i yazdı. [caption id="attachment_31299" align="aligncenter" width="800"] İlk akla gelen isim Evliya Çelebi.[/caption]

3 Bilinen ilk gezi kitabımız hangisi?

Seydi Ali Reis’in Miratül-Memalik adlı eseri. Seydi Ali Reis, Portekizlilere karşı savaşırken fırtınaya yakalanıp karaya çıkma; Afganistan, Buhara ve Maveraünnehir yoluyla Edirne’ye ulaşma serüvenini anlatır. Kuşkusuz, edebiyatımızda “gezi yazarı” deyince ilk akla gelen Evliya Çelebi’dir. Onun, Osmanlı topraklarını, Avusturya, Habeşistan, Mısır gibi ülkeleri anlattığı on ciltlik Seyahatname'si bugün de merakla okunan kitaplardan.

4 Sefaretnameler gezi edebiyatı içinde midir?

XVII. yüzyılda Hac yolculuklarını anlatan birtakım gezi kitaplarıyla birlikte Avrupa ve Yakın Doğu ülkelerine gönderilen elçilerimizin yazdığı “sefaretname”ler de gezi edebiyatının örneklerinden sayılabilir. Bu eserler arasında gezi türünün özelliklerini en belirgin biçimde yansıtanı, Yirmisekiz Çelebi Mehmet Efendi’nin Fransa Sefaretnamesi’dir. Yazar bu eserinde Lale Devri’nde Fransa’da elçilik yaparken gördüklerini anlatmıştır. [caption id="attachment_31300" align="aligncenter" width="800"] Ahmet Mithat Efendi[/caption]

5 Avrupa’yı anlatan ilk yazarlarımız kimlerdir?

Ahmet Mithat Efendi’nin Avrupa’da Bir Cevelan adlı kitabı Avrupa kentlerini anlatır. Tanzimat sonrası Türk yazarlar Batı’ya daha çok yönelir. Ali Bey’in Seyahat Jurnali, Cenap Şehabettin’in Avrupa Mektupları, dönemin önemli gezi kitaplarındandır.

6 Tanzimat’tan Cumhuriyet’e, hangi gezi kitapları akla gelir?

Seyyah Mehmet Emin’in İstanbul’dan Asya-yı Vusta’ya Seyahat, Ahmet İhsan’ın Avrupa’da Neler Gördüm, Süleyman Şükrü Bey’in Seyahatü-ül Kübra adlı eserleri sayılabilir. [caption id="attachment_31301" align="aligncenter" width="800"] Yaşar
 Kemal ve Bu
 Diyar Baştan Başa[/caption]

7 Cumhuriyet döneminde kimler öne çıkar?

Cumhuriyet döneminde yazılan gezi yazılarında Ahmet Haşim, Reşat Nuri Güntekin, Falih Rıfkı Atay ve Melih Cevdet Anday gibi yazarlar öne çıkar. Reşat Nuri Güntekin’in Anadolu Notları, Falih Rıfkı Atay’ın Deniz 
Aşırı’sı, Ahmet Haşim’in
 Frankfurt Seyahatnamesi, Fikret Otyam’ın Ha Bu
 Diyar’ı, Yaşar
 Kemal’in Bu
 Diyar Baştan Başa’sı bilinen eserler arasında yer alır. Bu yazarların dışında, Melih Cevdet Anday, Sıtkı Yırcalı ve Yavuz Bülent Bakiler gibi yazarlar da yazdıkları gezi kitaplarıyla ses getirmiştir.

8 “Seyahat sanatı”ndan söz eden ünlü yazar kimdir?

Alain de Botton Seyahat Sanatı’nda gezmenin bütün inceliklerini anlatır... Gezmek özgürlüktür, ama gezen kişi, bir yandan da keşfetmekle yükümlüdür... [caption id="attachment_31302" align="aligncenter" width="800"] Lawrence Durell[/caption]

9 Romanlar da gezi için rehber olabilir mi?

Romanların şehirlerin ruhuyla ilgili çok şeyler anlattığını Thomas Mann Venedik’te Ölüm’de, John Fowles Çölde Çay’da göstermiştir. Amin Maalouf, Henry James, , Kafka ve E.M. Forster’ın romanlarındaki Hindistan’ı, İtalya’yı, Afrika’yı, Prag’ı ve Kıbrıs’ı da unutmamak gerekir.

10 Hangi gazeteci-yazarların bu türe katkısından söz edilebilir?

Çetin Altan’ın Bir Uçtan Uca’sı, Abdi İpekçi’nin Dünyanın Dört Bucağından’ı, Şükufe Nihal’in Finlandiya’sı, Ahmet Emin Yalman’ın Havalarda 5000 Kilometre Seyahat’i, Bedii Faik’in Sam Amca’nın Evinde’si, Mehmet Yaşin’in Uzakname’si bu katkılar arasında sayılabilir.

Twitter'da Paylaş
0

YORUMLAR


İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR