Bir İtiraf ya da Aklı ve Teni Uzlaştırma
13 Mayıs 2018 Edebiyat Kültür Sanat

Bir İtiraf ya da Aklı ve Teni Uzlaştırma


Twitter'da Paylaş
0

Gökçe Bilgin

NOT: Birçok noktalama noksanlığı, ideal olmayan kelime seçimi ve bazı bazı iç döküme dönecek yerler, bütün bunlar, anlatılan kitaba yakın olma çabası güdülerek yapılmış birkaç taklit. Aslında bundan fazlası! Evet dostum, başlıyorum.

Bu mektup bir açıklama. Bir savunma halini almasını istemem. Onaylanmayı dileyecek kadar çılgın değilim; kabul görmeyi bile talep etmiyorum: bu çok büyük bir talep. Sadece anlaşılmayı arzu ediyorum.”1 Yazılacak her kelime, bir itirafa yaraşır olsun. Sonra perdenin kenarından içeriye süzülen ışık ve dünden beri geçmeyen baş ağrısı, onlar vardı. Hepsi nasılsa bir araya geldiler. Masanın üzerinde duran kitap bununla ilgili olabilir mi? Yazmak, ilgisi olanların yan yana getirilmesiyle yapılıyor olsaydı bu mühendislik uğraşı sayılacak beceriye, bir kaç sözlük ve öğrenilmişler yetebilirdi. Ama dostum (sana böyle sesleneceğim) kelimeler, bunları herkes kullanıyor. Oysaki yaşam öyle midir? Bir ânı bile öbürüne benzemez ve insan kendini anlatırsa benzerler içindeki benzemeyen bu görülebilir. Bunu ifade etmek için önerilecek özel bir tür yoksa da mektup yazar gibi yazılmış olanlar, bu kullanılmış yöntemlerdendir. (Kafka, Babaya Mektup) Mektupları bilirsiniz! İnsan duygularını harekete geçiren anlam arayışına düşünceyi alet etmekten çekinmeyen iç dökümlerdir. Kitap, 1903 Brüksel doğumlu, üye sayısı 40’la sınırlı olan Fransız Akademisi’ne seçilen ilk kadın üyenin...

Marguerite Yourcenar’a ait. Metis Kitap'tan ilk basımı 1999 yılında, ikinci basımı Nisan 2014’de yapılan kitabın ilk baskısı 1929 yılında Fransızca, Au Sans Pareil yayınları tarafından yapılmış. Bu rakamların hikmetine birazdan değineceğim. Yani 1929’a… İlk basım tarihine dikkat edilecek olursa yazılmış olanları cesur buldum. Bu arada neden cesur dediğimi açıkça ifade etmekten sakınarak, görünür olanın dostum anlaşılır olmayı olumsuz etkileyeceğini düşünüyorum. “Bir şey ne kadar önemliyse, o kadar saklanmak istenir.”2 Yazarın anlatımındaki iç içe geçmiş örtük açıklar ve sadelik, hikâyenin kahramanı Alexis’in karısı Monique’ya içinde bulunduğu belirsizlikleri ve baskıları, açık bir "müstehcen" dil kullanmadan, ölçülü kalarak anlatmış. Bu gizliliğin nedeni yayımlanmış olduğu tarihle ilgili olabilir. Eğer kabaca bakacak olursak bu yargıya varabiliriz. Ama ayrıntılara zaman ayırırsak durumun içteki kabulünün dışarıya aktarılabilecek olgunluğa ulaşmamış olduğunu görürüz. Sonraları bunun için, “beyhude uğraş” diyecek olması, kanıtlar nitelikte. Elbet bu mektubun bir eşe yazılmış olması bu da örtük anlatımı gerektirmiş olabilir. Eğer müstehcenlik bir şeye dosdoğru bakmaksa, bu kitap buna sahip değil. Belki müstehcenlik çabuk yıpranan bir yöntemdir. Ve sahiden dozunu her seferinde daha çok artırmak gerekebilir. Çünkü bu tür sarsılmaya alışmış okur, sürekli fazlasını bekler. Dosdoğru bir anlatımın sahici şeyleri ifade ederken imalar kadar zarar vereceğini düşünmüş olmalı. (Evet bunu bir yerlerde söylemişti.)  Kitabın ismi dostum, Alexis Ya da beyhude mücadelenin kitabı. Bu uzunluk bir kitap ismi için az rastlanır durumlardan. Yourcenar, Rilke'nin şiirlerini sevmiş. Bu güzel bir karşılaşmaydı. Kitabın içine sinmiş olan şiirsel anlatım çekici unsurlardan. Yani benim için. (Evet sahiden etkileniyorum.) Bir mektup için çok, kitap için az olacak sayfa sayısı (bu gereksiz bir ayrıntı oldu) ne anlatıyor? Zevki ve ıstırabı bir arada yaşayan bir adamın, müzikle olan yakınlığı, yoksulluk, evlilik, düşünceler, duygular her şeye uzanıyor. Sonunda bir bedenin istekleri, bu farkına varma süreci, epeyce acı barındırabilir. “Belki de hazzı bize bu kadar korkunç kılan, bir vücudumuz olduğunu bize öğretmesidir.”3 Hem insan çekip gidecekse bir evden, bir yataktan, yerince acı duyması ve gittiği yerde de kendini acıtacak bir şeyler bulması gerekir. Bu gerekliliğin en açık şekilde ifadesi , bu da özlenmeyi istemek kadar utanç vericidir . Oysa anlaşılmayı istemek bu değerlidir dostum. Çünkü bağışlanmayı istemek suça, anlaşılmayı istemek olana açıklık kazandırır.

* 1,2,3 : Alexis ya da Beyhude Mücadelenin Kitabı, Metis, 2014


Twitter'da Paylaş
0

YORUMLAR


İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR