Che Guevara 14 Haziran 1928 - 9 Ekim 1967
Fidel Castro’nun Che Guevara onuruna yaptığı konuşma:
Başkan olarak yeteneği ve deneyimliliği, servete indirdiği darbeye sımsıkı sarılanlarca yadsınmaya çalışılmaktadır. Che, olağanüstü yetenekli bir askeri liderdi. Ama Che’yi anımsadığımız, Che’yi düşündüğümüz zaman temelde onun askeri erdemlerini düşünmemekteyiz. Hayır! Savaş bir araçtır, amaç değil; savaş, devrimcilerin bir aracıdır. Önemli olan devrimdir, önemli olan devrimci dava, devrimci düşünceler, devrimci hedefler, devrimci duygular, devrimci erdemdir!
O, bu alandadır; askeri erdemlerinden başka devrimci hareket için onun ölümünün ifade ettiği korkunç kaybı karşısında duyduğumuz düşünceler alanındadır, duygular alanındadır, devrimci erdemler alanındadır, aydınlanma alanındadır!
Çünkü Che, nadiren birlikte görülen erdemlerini, olağanüstü kişiliğinde toplamaktadır. O, yenilmez eylem adamı olarak öne çıktı, ama Che yalnızca yenilmez bir eylem adamı değildi: Che derin düşünce adamıydı, imgelemi olan zeki bir insandı, derin kültür adamıydı. Yani kişiliğinde düşünce adamı ile kültür adamını birleştirmişti.
Onun için gelecek kuşaklara, yalnızca asker olarak göze çarpan deneyimlerini ve bilgi birikimini değil, aynı zamanda beyninin ürünlerini de miras bıraktı. Klasik bir dil uzmanı virtüözü gibi yazıyordu. Savaş alıntıları aşılamaz… Düşünce derinliği etkileyicidir. Olağanüstü bir ciddiyetle, olağanüstü bir derinlikte yapmayacağı bir şey hakkında kesinlikle hiçbir şey yazmadı; kimi yazılarının ilerde, devrimci düşüncenin klasik belgeleri olacağından kuşkumuz yok.
Pek çok şey düşündü, geliştirdi ve yazdı. Ve bugünkü gibi ilerde de hatırlanması gereken bir şey var, o da Che’nin yazılarının, insan duygusallığı açısından ulaşılamaz olan Che’nin siyasal ve devrimci düşüncelerinin, Küba’nın devrimci davasında ve Latin Amerika’nın devrimci davasında kalıcı bir değer taşıyacağıdır. Düşüncelerinin, bir eylem adamı olduğu kadar, bir düşünce adamı, temiz, ahlaki erdemleri, erişilmez insan duygusallığı, kusursuz davranışları da olan bir insanın düşüncelerinin evrensel bir değeri olduğundan ve olacağından kuşku duymuyoruz.
