Dünyanın İlk İmparatoru
11 Ocak 2020 Kültür Sanat İnsan Tarih

Dünyanın İlk İmparatoru


Twitter'da Paylaş
0

Efsanelere göre kaderinde hükmetmek olan Akad Kralı Sargon, dört bini aşkın yıl önce Mezopotamya’da dünyanın ilk imparatorluğunu kurdu.

Adı “gerçek kral” anlamına gelen Sargon 2330’da Fırat ve Dicle nehirleri arasında Mezopotamya’da dünyanın ilk imparatorluğunu kurdu. Yalnızca savaşları kazanarak değil, aynı zamanda adalet ile düzen sağlayarak ve tanrıların dünyadaki temsilcileri rolünü oynayarak insanların saygılarını kazandılar.

Efsanelere göre, Akad Kralı Sargon’un annesi rahibeydi ve onu doğurduğunu herkesten sakladı. Sargon’u nehrin akıntısına bıraktı, bebeği bulan işçi, Sargon’a baktı. Gençken ona âşık olan; arzu, bereket, fırtına ve savaş tanrıçası İştar tarafından ziyaret edildi. İlhamını İştar’dan alan Sargon bütün dünyayı kasıp kavurdu. Hikâye, Sargon’u sıradan kökenleri rağmen Mezopotamya’ya hükmetmeye layık bir kral olarak gösteriyor.

Akadlar, topraklarının hemen güneyinde bin yıldır büyüyüp gelişmekte olan Sümerlere uzun süre destekçi olmuştu. İlk başta rakipleri, sonradan hükümdarları olan Sümerlerden birçok şey öğrendiler. Köklü bir toplumun, sınırlarındaki iddialı insanların efendisi haline geldiği bu süreç, tarih boyunca Yunanistan'ı fetheden Romalılar ve Çin'i deviren Moğollar da dahil olmak üzere büyük imparatorluk kurucuları tarafından tekrarlanacaktı.

Sargon kral olamdan önce, önde gelen Sümer şehirleri Ur ve Uruk, Kiş ile mücadele ediyordu. Sargon’un yükselişi Kiş kralını öldürmesiyle başladı. Daha sonra bütün Sümer’e hükmeden güneydeki rakip kral Lugalzagesi’ye meydan okudu. Sümer şehir devletleri arasındaki düşmanlıklar Lugalzagesi’nin başarılı olmasını engelledi. O dönemlere ait bir kutlama yazıtında Sargon’un “silahlarını denizinde yıkadığı” Basra Körfezi’ne doğru ilerleyişinde, otuz dört savaşta zafer kazandığından bahsediliyor.

Bir imparatorluk kurmak

Sargon, Akadlı valileri Sümer şehirlerini yönetmeye ve savunma duvarlarını yıkmaya gönderdi. Sümer dinini değiştirmedi, ancak Akad dilini Mezopotamya’nın resmi dili yaptı. Fiziksel ve dile dair ayrımları en aza indirgeyerek Mezopotamya ve diğer topraklarda ticaretin gelişmesine yardımcı oldu.  Hindistan ile gelişen ticaret yün ve zeytinyağı gibi ürünlere karşılık inci, fildişi ve diğer değerli malların Mezopotamya’ya ulaşmasını sağlıyordu. Bakır ve gümüş dahil olmak üzere değerli metaller, tüccarlar için para birimi olarak kullanılıyordu. Henüz para basılmıyordu, bunun yerine bu metaller terazide tartılarak değerleri belirleniyordu.

Sargon, tüccarlardan topladığı vergileri askerlerine ödeme yapmak ve heykeltıraş ve kâtipleri desteklemek için kullanıyordu. Kral Sargon yarım yüzyılı aşkın bir süre hüküm sürdü ve torunu Naram-Sin’in iktidarı boyunca gücünü koruyan bir hanedanlık kurdu. Sargon’un etkisi, imparatorluğunun gücünden çok daha uzun sürdü: Birçok imparator onu örnek aldı.

Antik Mezopotamya’nın tarihine kısa bir giriş yapmak isterseniz aşağıdaki videoyu izleyebilirsiniz:

Çeviren: Aslı İdil Kaynar

(National Geographic)


Twitter'da Paylaş
0

YORUMLAR


İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR