Hindistan'dan Dünyaya Hizmet Eden Bir Yayıncı

Hindistan'dan Dünyaya Hizmet Eden Bir Yayıncı


Twitter'da Paylaş
0

Hindistan’da küçük çaplı bir yayıncı, dünya edebiyatındaki saklı cevherleri çeviriyor, tüm dünya okurları için. “Bunun büyüklükle alakası yok. Ya da bir ölçekle. Bu seçimle alakalı. Kurumsal yayıncılık dünyasının muhteşem bir şekilde kurduğu bu yapının dışına çıkma riskini aldıran o içgüdü. Ve size göre okunması gereken kitaplar hangileriyse onları basmak.”
Aslında Seagull Books’un “misyonumuz” bölümü durumu tam anlamıyla açıklamış: “Bu sizin bildiğiniz Hintli yayıncılardan değil.” Seagull Books, 1982’de Hindistan’ın Batı Bengal eyaletinin başkenti Kalküta kökenli bir yayınevi. Kurgusal edebiyattan şiire, felsefeden kültürel antropolojiye kadar her şeyi yayımlıyor. Ancak bunlar HarperCollins ya da Penguin Random House gibi yayın devlerinin kataloglarında görebileceğiniz türden kitaplar değil. Seagull Books’un amacı tüm dünya metinlerinden çeviri yapmak, en çok da İngilizcede ya da Hindistan’da başka hiçbir yerde görülmemiş olanlardan. Quartz’la yaptığı söyleşide kurucu Naveen Kishore ise şöyle diyor: “Biz, ‘insanlık durumu’ dediğimiz şeyle ilgili ne var ne yoksa basıyoruz. Bu birçok açıdan ‘basmak istediğimiz kitaplar listesi’ gibi bir şey. Trendlere, pazara ya da hedef okuyuculara göre ayarlanan bir şey değil.” Ancak Kishore’nin yaklaşımıyla Hindistan’daki yayıncılık piyasasının standartları arasında dağlar kadar fark var. Bu piyasanın değeri ise araştırma şirketi Nielsen’e göre 6,76 milyar dolar olarak belirlenmiş. Sektör 2020’ye kadar global oranların fazlasıyla üstünde bir rakamla, yıllık yüzde 19’luk bir artışla dengelenmiş olsa da ezici bir üstünlükle eğitsel kitaplar tarafından domine ediliyor. Ve bu durum ülkede, Chetan Bhagat gibi ticari yazarların birçok yayıncıyı birbirinin aynı hikâyeler satmaya sevk etmesiyle sonuçlandı. Haliyle bu çoksatan arayışında orijinal ve alışılmadık metinler oyunun dışına itildi. Ancak Seagull Books’un kalabalıklar arasından sıyrılmasının başka bir nedeni daha var. Batılı yayın devleri genelde kitapların global yayın haklarını da kontrol edip Hint firmalarına yalnızca Hint kıtalarındaki kontrolü bırakıyor. Bu eşitsizlik bir yana, Kishore’un küçük, kendi halindeki firması, Amerika’da kurgusal çeviri yayınlayan en büyük üçüncü yayınevi olarak adından söz ettirdi. Bu data, Rochester Universitesi’nin edebiyat çevirilerini takip eden birimi, Three Percent tarafından 2016 yılında duyurulmuştu. [caption id="attachment_35974" align="aligncenter" width="800"] Naveen Kishore[/caption] Hikâyenin başına dönersek tüm bunlar, 2005’te, İngiltere ve Amerika menşeli yayın şirketlerinin Hindistan’ın başkenti New Delhi’de kitabevi açtıkları dönemde alınmış bir kararın sonuçları. Seagull Books trendi tersine çevirmek için Londra’da kendi bağımsız yayınevini kurmaya karar vermiş. Bu sayede kitapların global yayın hakkını alabilecek, ister Kalküta’da, ister Amerika’da uluslararası versiyonunu basabilecek ve tüm dünyada satabilecekti. Kishore o dönem aldıkları karar içinse şöyle diyor: “Hayır, dedik, burası globalleşmiş bir dünya, menşeinin neresi olduğu önemli değil, düzgün yaptığın sürece, istediğin şeyi basmaya hakkın olmalı…” O günden sonra geçen 12 yıl içinde, firma 400’ün üzerinde kitap çıkarıyor, hepsi özenle tasarlanmış kapaklarla. Kataloglarında Fransız filozof Jean-Paul Sartre’nin denemeleri ve Arjantinli yazar Jorge Luis Borges’le yapılmış üç ciltlik bir röportaja ilave olarak Kishore’nin kendi geniş ve çeşitli zevkiyle bezenmiş birçoğu daha var. Şu an 64 yaşındaki Kishore ise, Quartz’la yaptığı röportajda yayıncı olmadan önce ışıklandırma işiyle kendini geçindirdiğini anlatıyor, Kalküta’nın tiyatro topluluğunda çalışarak. Hindistan’da giderek gelişen gösteri sanatlarına yaptığı bu katkı kendisinde, ülkede yapılan her türlü film, tiyatro ve güzel sanat aktivitesini kayıt altına alma isteği doğurmuş. Ve Seagull Books’da böyle ortaya çıkıyor. Kurucu editör Samik Banerjee’yle beraber Kishore bu işe başka kimsenin şansını denemek istemeyeceği niş çalışmaları basarak başlamışlar. Örneğin 19. Yüzyıl Kalkütası'nda yapılmış gravür baskı kitabı ve Mrinal Sen’in ödüllü filmi In Search Of Famine’nin senaryosu gibi. Firma aynı zamanda 1987’de, Hindistan’da sinema, tiyatro ve güzel sanatları tanıtmak ve desteklemek için kâr amacı gütmeyen “Seagull Foundation for the Arts”ı (Seagull Sanat Vakfı) kuruyor. Seagull Books, 1980’ler ve 90’lar boyunca, yabancı yazarların çevirilerini yayınlama konusunda amatörce uğraşıyorlar. Önce ders kitaplarıyla yavaş yavaş başlayan firma, zamanla Sovyet film yapımcılığının öncülerinden Sergei Eisenstein’ın anılarıyla devam ediyor. Sonra da Rus sinemasının birçok önemli isminin günlük ve denemelerini ele alıyor. Kurucular, ancak 2000’lerin ortalarına doğru daha çok çeviri basımına odaklanıyor, ki onların da yerel kitapçılarda bulunması giderek zorlaştığı dönem. Kishore, Amerikalı yayıncıların daha büyük satışlar aradıklarını not ederken, “Avrupa edebiyatı benim beraber büyüdüğüm bir şeydi ve bu konuda çok rahattım. Ancak bir anda İngilizce kitaplar rafından kaybolmaya başladılar” diyor ve ekliyor: “Çeviri metinler artık havlu atmıştı çünkü hiçbir zaman o büyük satış rakamlarına ulaşamayacaklardı.” Bu nedenle Londra’daki ofisini kurduktan sonra Seagull Books başka bir alışılmamış yayıncılık işine girişiyor; Hindistan’daki ve yurt dışındaki okurların az bilinen yazarları keşfetmelerine ve aynı zamanda Roland Barthes ve Sartre gibi Avrupalı ikonik yazarların çalışmalarını yeniden keşfetmelerine yardımcı olacak çevirmenler işe almak. Yıllar geçtikçe yayınevi, İsviçreli, İtalyan, Fransız ve Alman birçok yazarın kitaplarını ve aynı zamanda Afrika edebiyatından bir seçme ve yöresel Hint çalışmalarını da ortaya çıkarıyor. Kitaplar Hindistan’da finanse ediliyor ve hem internette, Seagull Books’un sitesinde ve Amazon gibi aracılarla, hem de çeşitli kitabevlerinde maksimum Rs300 (4.6$) ile Rs900 (13.9$) aralığında satışa sunuluyor. Hindistan’ın dışında ise kitaplar Chicago Press Üniversitesi aracılığıyla dağıtılıyor ve fiyatları biraz daha pahalı. Seagull Books çevirileri finanse etmek için edebiyatlarının yayılması adına teşvik yardımı yapan Avrupa devletlerinin desteğine güveniyor (Hint hükümetinin şimdiye kadar uygulamadığı bir yöntem). Yardım alıyor olmasına rağmen firma kâr elde edebiliyor. Ancak bu Kishore’nin çok fazla endişelendiği bir konu değil. “Her şey nakit akışıyla alakalı, kârla değil” diyen Kishore şöyle devam ediyor: “Belli kitaplar büyük para getiriyor ve diğer kitapları finanse etmiş oluyorlar.” Kishore’a göre bu iş uzun vadede kesinlikle kârlı olabilir, ancak amaç her kitaptan para basmak olmamalı – mevcut satış listesindeki kitapları satmak olmalı, ki bu da şu an yaklaşık 1.000 kitap. Ve her şeyden önce hedef, o büyük yayınevlerinin amaçladığı yerden çok çok uzak. Kishore, “Bana göre çoksatan demek bir milyon kopya demek değil. 3.000 cilt olabilir mesela” diyor ve ekliyor: “Bu biraz farklı bir ölçek… devam edebildiğin ve hizmet sunabildiğin sürece, ve biz 35 yıldır yapıyoruz bunu, yani bizimki çok daha farklı bir biçim.” Bugün Kishore’un “Seagull Foundation for the Arts” vakfı Kalküta’da bir yayıncılık okulu da yürütüyor, New Delhi’deki Norveç Büyükelçiliği desteğiyle. Okul, Seagull Books çalışanları tarafından kitap editörlüğü ve dizaynı konusunda ders veriyor. Bugüne dek firma oldukça küçük kalmaya devam etmiş, altısının yayın kısmında olduğu, toplamda yirmi çalışanıyla. Hindistan’da edebiyata olan minnettarlığın giderek azalmasına, dikkat dağıtan teknolojinin yaygınlaşmasına ve basit, ticari metinlere rağmen Saegull Books’un hayatta kalma mücadelesi her şeyin yok olup gitmediğine dair gerçek bir kanıt. Son olarak, “Hindistan’da her şeyi okuyan, oldukça seçkin bir okur kitlemiz var” diyen Kishore, Hindistan’ın küçük kasabalarında bile okurlarının olduğunu belirtiyor. “Okumak, hiç de ortadan kalkmış bir şey değil.” 

(Quartz)


Twitter'da Paylaş
0

YORUMLAR


İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR