Komedi Bunun Neresinde
18 Mart 2018 Kültür Sanat Sinema

Komedi Bunun Neresinde


Twitter'da Paylaş
0

Stalin’in Ölümü, Rus politikacının hayatını kaybetmesiyle kartların yeniden dağıtılacağı iktidar düzeninde yer kapmak için harekete geçen parti üyelerinin mücadelesini anlatan bir komedi. Armando Iannucci’nin yönettiği film, Sovyetler Birliği’nin siyasi tarihine ve komünist sisteme son derece alaylı, karikatürize ve aşağılayıcı bir tavırla yaklaşıyor.
Uğur Vardan
İngiliz sinemasının geçen yılki üretim hanesinde en çok dikkat çeken (ve başta Oscar olmak üzere ödüllere boğulan, takdir gören) filmler, etkileyici sinematografiler eşliğinde ilerlese de belli bir noktadan sonra hamasete soyunan ve kahramanlık dozajı yükselen Dunkirk ve En Karanlık Saat’ti. Aynı coğrafya, 2017’de başka bir cepheye daha el atarak, Sovyetler Birliği’nin siyasi tarihine ve komünist sisteme son derece alaycı, karikatürize ve aşağılayıcı bir şekilde yaklaşan bir yapımı, Stalin’in Ölümü’nü (The Death of Stalin) de sahaya sürdü. Sağduyularına güvendiğim kimi İngiliz eleştirmenlerin bile göklere çıkardığı ve yıldızlara boğduğu bu yapımın, doğrusu iyi niyetli bir çaba olduğunu söylemek zor. Önce kısaca öykü diyeyim: Yıl 1953. Josef Stalin, Moskova Radyosu’nda verilen bir klasik müzik konserinin kaydını, dinlemek için ister. Lakin canlı yayımlanan konser kaydedilmemiştir. ‘Diktatör’ün hışmından korkan teba, bir an önce harekete geçer, radyonun yöneticisi konseri seyircileriyle birlikte tekrarlatır. Kayıt Stalin’e ulaştırılır. Ve fakat ‘Diktatör’ o gece felç geçirir ve çok geçmeden ölür. Bu manzara karşısında partinin ileri gelenleri, iktidar oyununda yer kapmak hamle yarışına girişirler. Güvenlik Şefi Lavrenti Beria başta olmak üzere Nikita Kruşçev, Georgy Malenkov, Vyacheslav Molotov, Anastas Mikoyan, Nikolai Bulganin; hepsi kartların yeniden dağıtılacağı sistemde kendilerine ikmal aramaktadır... Daha çok dizi dünyasında (yazar ve yönetmen olarak) ürün vermiş bir isim olan İskoçya doğumlu Armando Iannucci’nin imzasını taşıyan Stalin’in Ölümü, bir kere esprileri, vurguları, oyuncuların vücut dilleri ve ‘Batı değerleri’ne (özellikle o dönemin Hollywood sinemasına) yaptığı göndermeleriyle çok İngiliz kokuyor. Bu, bence yeterince yabancılaştırma yaratıyor. Ama asıl mesele senaryo (ki Iannucci’yle birlikte David Schneider ve Ian Martin kaleme almış); bütün karakterleri öyle karikatürize ve abartılı çizmiş ki, film eleştiri ve sisteme (ya da döneme) vurgu çizgilerini aşıp hakaret düzeyinde seyrediyor. Stalingrad olmasaydı! Peki böylesi bir ‘komedi’ (ki ben bütün film boyunca iki ya da üç yerde güldüm, doğrusu izlediğimiz şeyin iyi bir komedi olduğu kanaatinde de değilim) çekilmez mi? Çekilebilir elbet. Hatta şu bile öne sürülebilir: “Zaten adamlar kendileriyle de dalga geçiyorlar, Emret Başbakanım’ı izlemediniz mi?” Evet izledik ama orada belli bir sanat çizgisi ve düzey vardı; burada sanki her yerden nefret fışkırıyor. Belki muhafazakâr ya da ortodoks bir solcu tavrıyla hareket ediyor gibi görünebilirim ama (bu arada asla ‘Stalinist’ değilim!) sanki şöyle bir vicdana sahip olmak gerekiyor diye düşünüyorum: Siz Dunkirk gibi bir tahliye vakasını bile kahramanlık olarak sunmaya çalışırken bu filmde dalga geçtiğiniz kimi karakterler ve onların ait olduğu coğrafya, Stalingrad’da Nazilere karşı insanlık tarihinin en büyük sınavlarından birini verdi ve muhtemelen dünyanın gidişatını değiştirdi. Dolayısıyla geçmişin bize bıraktığı bu tür miraslar, ne türden bir film yaparsanız yapın, ne türden bir öykü anlatırsanız anlatın, belli bir vicdan ve sağduyu gerektiriyor diye düşünüyorum. Kadroya gelince: Başta Kruşçev’de karşımıza gelen Steve Buscemi olmak üzere Simon Russell Beale (Beria), Jeffrey Tambor (Malenkov), Michael Palin (Molotov), Adrian McLoughlin (Stalin), Rupert Friend (Stalin’in oğlu Vassily), Andrea Riseborough (Stalin’in kızı Svetlana), Jason Isaacs (En karikatürize çizilmiş karakter olan General Zhukov), Olga Kurylenko (orkestranın solisti Maria Yudina); bütün bu deneyimli isimler üzerlerine düşeni fazlasıyla yerine getiriyor ve canlandırdıkları tarihi kişilikleri ve kurgusal karakterleri, alabildiğine karikatürize etmeyi başarıyorlar. Fabien Nury ve Thierry Robin imzalı bir Fransız grafik romanından uyarlanan bu ‘politik satir’in, Vladimir Putin’e olan öfkenin bir tezahürü olduğu da muhakkak. Öte yandan Stalin’in Ölümü’nün ‘Sıkıcı, çirkin ve aşağılayıcı’ bulunarak Rusya’daki dağıtım izninin kaldırılmasının, filmin reklamına reklam kattığı da bir gerçek... https://youtu.be/N281EafwOjQ STALİN'İN ÖLÜMÜ (5 üzerinden 1,5 yıldız) Yönetmen: Armando Iannucci Oyuncular: Steve Buscemi, Simon Russell Beale, Jeffrey Tambor, Adrian McLoughlin, Michael Palin, Rupert Friend, Andrea Riseborough, Jason Isaacs, Olga Kurylenko, Paddy Considine İngiltere, Fransa, Belçika ortak yapımı

Yollarda Ararım İzlerini...

Evet, Kaan ve Mete, namı diğer ‘Kaybedenler Kulübü’ bir kez daha huzurlarımızda. 90’lı yılların popüler radyo programının yaratıcıları ve, “Sayın dinleyen, sizinle yatmış mıydık?” repliğinin müsemmaları, ‘Yolda’ takısıyla birlikte çekilen yeni filmlerinde bir yaz aşkının izlerini sürüyor. Önce kısaca konu diyelim: Olimpos’ta geçirilen günlerin ardından ikili motosikletlerine atlayıp İstanbul’a doğru rota belirler. İlk durdukları benzin istasyonunda Mete, Olimpos’taki gruptan Sevda adlı kıza rastlar ve “Benimle döner misin?” teklifinde bulunur. “Evet” yanıtı yeni bir ilişkinin kapısını aralar... Filmin iki ana karakteri ve dönemsel önemlerini, 2011 tarihli ilk filme ilişkin eleştiride uzun uzadıya yazmıştım. Bu bakımdan kısa hatırlatmalarda bulunmak gerekiyor. Zaman ve öncelikler itibariyle söz konusu kulüp üyelerinin kendilerini var edecekleri bir dünyanın parçası değiliz artık. Ki, bu kez yönetmenliği üstlenen (ilkinde Tolga Örnek’ti) Mehmet Ada Öztekin’in yazdığı senaryo, bu duruma ilişkin vurgularda bulunuyor. İkili, aslında ait oldukları dönemde her ne kadar ‘Kaybedenler’ kimliğini üstlerine geçirse de bir anlamda kendi hayat çizgilerine göre ‘Kazananlar’dı. Serseri ruhlulara âşık olmak ‘Yolda’ ise öyküsünü, özellikle Kaan üzerinden yeni bir ilişkinin etrafında kurarken açmazlarla dolu bir aşkı perdeye taşımış. Film, kısaca eski bir görüşü dile getiriyor: Kadınlar serseri ruhlu adamları sever, âşık olur ama iş evlenmeye gelince, işte orada durmak lazım... Peki bu görüşün şimdiki zamanda bir karşılığı var mı? Bir ‘klinik psikolog’, evlilik kurumu diye özellikle niye diretir? Bu da Kaybedenler Kulübü Yolda’nın eski soruya yeni bağlaçlar ekleyerek önümüze attığı bir tartışma olsun... Murat karakteri üzerinden geliştirilen Murat Menteş ve Tuna Kiremitçi esprileri iyi olmuş, ilk filmin yönetmeni Tolga Örnek’in Devrim Arabaları’na yapılan gönderme de şık duruyor. Keza seçilen parçalar da bir dönemin müzikal referansları türünden bir etki yapıyor. Mehmet Ada Öztekin’in sağlam ve sakin rejisi, Nejat İşler ve Yiğit Özşener’in karakterlerinin ruhuna uygun performansları, Hande Doğandemir ve Merve Çağıran’ın canlandırdıkları kişiliklere hayat katan başarılı oyunculukları, Rıza Kocaoğlu ve Sarp Akkaya’nın yayınevi dahilindeki çekişmeleri derken Kaybedenler Kulübü Yolda, kayda değer bir devam filmi olmuş. Ayrıca bir kuşak için de sanki nostaljik bir yolculuk... https://youtu.be/DHeJVTNIB1o KAYBEDENLER KULÜBÜ YOLDA (5 üzerinden 3 yıldız) Yönetmen: Mehmet Ada Öztekin Oyuncular: Nejat İşler, Yiğit Özşener, Hande Doğandemir, Merve Çağıran, Rıza Kocaoğlu, Sarp Akkaya Türkiye yapımı

Twitter'da Paylaş
0

YORUMLAR


İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR