Ruhi Bey, Uygunsuzluk, Güç ve Delilik Üzerine

Ruhi Bey, Uygunsuzluk, Güç ve Delilik Üzerine


Twitter'da Paylaş
0

Ruhi Bey, delidir ve inadı da doğal olarak deli inadıdır ve sonuna kadar direnmeye devam edecektir

Hüseyin Kıran'ın Benim Adım Meleklerin Hizasına Yazılıdır* adlı romanı, merkezine deliliği alır. Bununla birlikte, toplumu, toplumdışılığı, gücü, iktidarı ve egemenliği sorgulatan pek çok yol gösterir. Romanın kahramanı Ruhi Bey, bir delidir. Deli olmak, delilik hastalığını bedeninde barındırmaktır, demektir. Peki delilik nedir? "Bir insanı sorunlu olarak başkaları gibi düşünmek ve davranmaktan alıkoyan beyin organlarının bu hastalığına delilik adını veriyoruz" der Voltaire.(Aktaran Foucault, s. 277)** Foucault'ya göre de "delilik aniden uyumsuzluk olarak fışkır”an”dır. Boissier de Seuvages, deliliği bedeninde barındıran için, "onun eylemleri ile başka insanların tutumları arasındaki uyumsuzluktan, hatasını ve hayal gördüğünü fark etmek kolaydır" der. (Aktaran Foucault, s. 275)

Demek ki deliyi ve deliliği başkalarına, yani çokluğa yani topluma göre tanımlarız. Topluma uymayan davranışlar içindeyse o zaman birey kesinlikle delidir. Ruhi Bey'in topluma karşı bireyi, bireyin de özüne dönüşünü savunan köktenciliği buna itiraz olarak okunabilir. O, onu dışlayan toplumu "hasta" kabul eder. Toplum hastadır ve birey bundan kurtulmalıdır. "Ölümsüz olmanın sırrı"nı bulup " ayrıcalık kazan"manın peşine düşen Ruhi Bey, böylece adını tanrının yemen yanına, hiç olmazsa bir basamak altına, meleklerin hizasına yazdırmak ister. Bunun için pratik yapar. Nefes egzersizleri takip eder bunu. Hazır olduğuna inandığı anda kendini suya bırakır. Ancak bu, Ruhi Bey'in bedeni gibi deliliğini de su yüzüne çıkaracaktır. Foucault'ca söylersek bu, deliliğini “fışkır”tmıştır. Ruhi böylece tımarhaneye kapatılma 'şansını' kazanacaktır. Çünkü yaptığı şey, topluma göre uygunsuz bir harekettir. Uygunsuzluğu ve uyumsuzluğu köreltilmelidir. Aksi durumda hastalığını topluma bulaştırabilir.

Kapatma bu durumda, “toplumdışı”ların, “kendiliğinden elenmesi olacaktır” (s. 100) diyor Foucault. Kapatıldığı yerde onu hastalıktan kurtarma görevini üstlenen Doktor da şöyle diyecektir kendisine: "Anlayınız ki siz uyumsuz ve uygunsuzsunuz. Topluma göre tehlikelerle dolusunuz." "Hastalık bazen bir fikirdir" diyen Doktor, yukarıda sözlerini alıntıladığımız kişileri haklı çıkarır. Bu yüzden Ruhi Bey, topluma uymayan, uygunsuz olan Ruhi Bey, hasta Ruhi Bey'dir. Tımarhane Ruhi Bey için olmazsa olmazdır. Çünkü delinin topluma kötü örnek olma ihtimali vardır. Bu yüzden, "akıllı sistemimiz onu derhal buraya (tımarhaneye, T. Ç.) getirerek topluma kötü örnek olma ihtimalini ortadan kaldır"acaktır. Michel Foucault, "bedenin iktidar ve egemenlik ilişkileri tarafından kuşatılmasının nedeni, büyük ölçüde üretim gücü olmasından kaynaklanmaktadır... beden hem üretken beden hem de tabi kılınmış beden olduğunda yararlı güç"tür derken meselenin asıl boyutuna değinir. Çünkü uyumsuz, uyumsuz olduğu için üretimin dışına çıkmıştır. Doktor bunu açık yüreklilikle şöyle dile getirir: “İnsan, eğer çalışabiliyorsa toplumsal demektir. Dolayısıyla çalışmayı reddeden bir insan, bir ineğe göre daha geri bir sosyal aşamada bulunuyordur.”

Çalışmayı reddeden toplumu da reddeder, toplumu reddeden düzeni bozmaya çalışmaktadır. Bu da egemen güçlerin çıkarına gelmemektedir. Düzeltilmelidir. Ayrıca herkesin uyumsuz olduğu bir toplumda kim iktidara ihtiyaç duyup kim üretecektir? Bu yüzden bu delilik bir tehdit oluşturur. Derhal bertaraf edilip risk ortadan kaldırılmalıdır. Doktor Ruhi Bey'e reçete yazarken buna da değinir. Şöyle konuşur: “Yaşamanızı istiyoruz. Çalışmalı, üretmeli, çiftleşip çoğalmalı, topluma yeni bireyler katmalı, toplumun parçası olarak yaşamalısınız." Bu noktada eğer Ruhi Bey bir şey başlatmak istiyorsa, “uyum başlat”malıdır. Doktor, “çünkü toplum sizi istiyor” derken buna dayanır. Ruhi Bey bunu kabul etmeyip direnebilir. Ki direnir de. Ama özelde doktor genelde de akıllı sistem biçare değildir. Onları iyileşmek için gücünü sonuna kadar kullanmaya niyetlidir. Bu yüzden belirli yöntemler deneyecektir. Olası başka hastaları iyileştirmek için de buna ihtiyaç vardır. Foucault, "kapatma", bu aşama için " bir deney alanı oluşturmuş"tur (s. 141) der. Ruhi Bey ve diğerleri bu andan itibaren artık birer denektir de. Doktor, Voltaire gibi düşündüğü için olsa gerek beyin organındaki belli hataları düzeltme yolunu deneyecektir. Deneyin başarısız olması durumunda da sistem onlardan yararlanılabilir. Örneğin uyumsuz olmayanlara organları bağışlanabilir. Organları bir işe yaramadığında da beden kadavra olarak kullanılacaktır. Ruhi Bey, delidir ve inadı da doğal olarak deli inadıdır ve sonuna kadar direnmeye devam edecektir. Çünkü onun ismi meleklerin yanında yazılıdır ve doğal olarak yarı ölümdür. Ölümlüler onu yenemeyecektir. * 

Hüseyin Kıran, Benim Adım Meleklerin Hizasına Yazılıdır, Sel Yayıncılık, Kasım 2017, İstanbul. **  Michel Foucault, Deliliğin Tarihi, İmge Kitabevi Yayınları, 6.Baskı: Ekim 2015, Ankara.


Twitter'da Paylaş
0

YORUMLAR


İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR