“Hepimiz hayatlarımızı nasıl keşfedeceğimizi, tamamlayacağımızı ve hayal edeceğimizi öğrenmek zorundayız. Bu gibi beceriler bize öğretilmeli, nasıl yapacağımızı anlatan rehberler olmalı. Eğer bunları öğrenemezsek başka insanlar hayatımızı bizim yerimize şekillendirecektir.” – Ursula K. Le Guin, The Wave in the Mind, 2004.
Ursula K. Le Guin okuduğum ilk bilimkurgu yazarlarındandı. O sıralar üniversitedeydim ve ikinci dalga feminizmin inatçı havasını solumaktaydım. Sonra bir kitapçı bana Karanlığın Sol Eli’ni verdi. O zamandan beri benim hissettiğim şeyin aynısını söyleyen birçok okuru duydum: Bu kitap kafamı kaldırıp bakmamı sağladı. Daha okunacak bir sürü Le Guin kitabı vardı. Yetişkinlik dönemim boyunca hep onu okudum. Kendim bir şeyler yazmayı düşünmeden önce de onu okuyordum, sonra da… Zevk için, rahatlamak için, rehberliği, bilgeliği, ilhamı için okudum. Şairane sıçramaları, akademik söylemi için okudum. Yarattığı inanılmaz dünyalarda zaman geçirmek için okudum. Ve onunla bizzat tanışacak kadar da şanslıydım. Bana öğrettikleri her şeyi sözcüklerle ve örneklerle açıklayarak bu listeye eklemem imkânsız. Ama yine de bir başlangıç yapmak istedim. Siz de yeni maddeler ekleyebilir, kendi listenizi güncelleyebilirsiniz:
Desen: Michael Cho
1 Düşüncelerle dolu bir kitabın aynı zamanda son derece heyecanlı, mükemmel bir şekilde yazılmış bir kitap olmaması ve kalbinize yerleşip oradan asla ayrılmayan insanları anlatmaması için hiçbir neden yok.
2 Evli ve çocuklu bir kadın da adanmış bir sanatçı olabilir. (Bu aslında apaçık ortada bir gerçek ama nedense ben daha geç fark ettim.)
3 Ne yazmak istiyorsanız onu yazın. Hikâyenize istediğiniz kadar ejderha ekleyin.
4 Önceki bir kitabınızda aldığınız bir karardan pişmanlık duyabilir ve bunu bir sonraki kitabınızda telafi edebilirsiniz. (Aslında bu, önceki hatalarımızın sonsuza dek unutulmadığı ve bir Google araması uzaklığında olduğu affedilmez zamanlarda oldukça zor bir hamle. Ama daha iyi, daha bilge bir insan olmada utanılacak bir şey yok. Tebrikler, büyük bir kahramanlık gösterdiniz.)
5 Ataerkilliğin değerleri hikâyelerimizdeki olaylarda gömülü haldedir. Bu nedenle yeni olay örgülerine ihtiyacımız var.
6 Diğer yazarlar sizin rakibiniz değil, desteğinizdir. Yazmak keyiflidir ama okumak kadar keyif vermez.
Desen: Essy May
7 Sevdiğiniz kitaplar, şiirler, gösteriler, müzikler ve çizimlerden söz edin. Sanki hiçbir şeyden memnun olmadığınızda daha zeki biri gözükecek olsanız da.
8 Bir sonraki kitabınızın en iyisi olmaması için hiçbir engel yok. Kaç yaşında olursanız olun.
9 Ama bir sonraki kitabınız illa en iyisi olacak diye bir şey de yok. Olmadı mı? O zaman şansınızı ertesi kitapta deneyin.
10 Ve son olarak, ölümsüzlük hiç kimse için faydalı olmadı. Ne pahasına olursa olsun ondan kaçının. Ursula tanıştığım insanlar arasında en dikkate değer olanlardan biridir. Dünyaya küçük (her zaman kuşların söylediği şarkıları fark ederdi) ve büyük yollarla bağlıydı. 2014’teki Amerikan Ulusal Kitap Ödülü töreninde bizi kötü zamanların geldiğine dair uyarmıştı ve hepimizin “umut için gerçek dayanakları hayal etmek” için çalışmamız gerektiğini söylemişti. Makul derecede bir umut sunmak onun işiydi. Hiç kimse bunu onun kadar güzel, dürüst, keskin, şaşırtıcı ve zeki bir şekilde yapamadı. Bugün hangi internet sitesine girersem gireyim insanların yasta olduğunu görüyorum. Hepimiz neye sahip olduğumuzu biliyorduk ve artık onu kaybettiğimizi biliyoruz. Huzur içinde uyu sevgili Ursula. Son sözleri yine sana bırakmak istiyorum. “Eğer bir şeyi bütün olarak görebiliyorsan,” dedi, “o her zaman çok güzelmiş gibi gözükür. Gezegenler, hayatlar… Ama yaklaşırsan dünya çamur ve kayalardan ibarettir. Hayat her gün zor bir iştir, yorulursun, rutini kaybedersin. Uzaklaşmaya, araya ihtiyaç duyarsın. Dünyanın ne kadar güzel olduğunu görmenin yolu ona aydan bakmaktır. Hayatın ne kadar güzel olduğunu görmekse ölüm anındaki bakış açısından mümkündür.” —Ursula K. Le Guin, Mülksüzler, 1974.
Yukarıdaki illüstrasyon: Taros
Çeviren: Deniz Saldıran
(The Paris Review)
