Home Bilgi Bankası Felsefe Jacques Derrida | Yazma Korkusu
Jacques Derrida | Yazma Korkusu

Jacques Derrida | Yazma Korkusu

225
0

Jacques Derrida | Yazma Korkusu

Çevi­ren: Murat Erşen

Jac­ques Der­rida (15 Tem­muz 1930-El-Biar,Cezayir-8 Ekim 2004-Paris) Fran­sız filo­zof, ede­bi­yat eleş­tir­meni, yapı­sö­küm­cü­lük ola­rak bili­nen eleş­ti­rel düşünce yön­te­mi­nin kuru­cusu. Derrida’nın etkin­liği yal­nızca fel­se­feyle sınırlı olma­mıştı. Özel­likle, 1960’lardan sonra yoğun­la­şan siya­sal kon­jonk­tür içinde ırk­çı­lık kar­şıtı hare­ket­lerde yer aldı, Fransa’daki Ceza­yirli mül­te­ci­le­rin hak­la­rını des­tek­ledi, Soğuk Savaş dönemi Çekoslovakyası’nın muha­lif hare­ket­le­rin yanında yer aldı ve bu yüz­den 1982 yılında  tutuk­landı. Kör­fez Savaşı sıra­sında Alman filo­zof Jür­gen Haber­mas ile bir­likte Frank­fur­ter All­ge­me­ine’de yaz­dık­ları bir yazıda, dünya ente­lek­tü­el­le­rini ABD’nin Irak’a karşı giriş­tiği sal­dı­rıya tavır almaya ve Avrupa’nın dün­ya­daki yerini yeni­den tanım­la­maya girişti. Paris’te Ecole Nor­male Superieur’de ve Sor­bonne Üniversitesi’nde okudu. 1970’lerden iti­ba­ren Paris ve ABD’deki Johns Hop­kins, Yale, Har­vard, Kali­for­niya üni­ver­si­te­le­rinde aka­de­mik kari­ye­rini sür­dürdü. • Geliş­tir­digi yön­tem ve kav­ram­lar ede­bi­yat eleş­ti­ri­sin­den sos­yo­lo­jiye, kim­lik soru­nun­dan fel­se­feye, bütün düşün­sel alan­larda etki­sini gös­terdi ve sar­sıcı sonuç­lara yol açtı. Mic­hel Fouca­ult, Gil­les Dele­uze ve Félix Guat­tari gibi ünlü post­ya­pı­salcı fel­se­fe­nin ya da başka bir değişle yapı­sal­cı­lık-son­rası-kura­mın kurucu öncü­le­rin­den­dir. 1960’lı yıl­lar­dan iti­ba­ren geniş bir ente­lek­tüel kesi­min dik­ka­tini çek­meye baş­ladı, özel­likle düşünce tari­hine yönelt­tiği kök­tenci eleş­ti­ri­ler ve yaz­ma­nın (yazı’nın) doğa­sıyla ilgili teorik öner­me­leri önem­sendi. • J.J. Rous­seau, Fri­ed­rich Nietzsche, Andre Gide, Paul Valery, Albert Camus gibi yazar­ları erken dönemde oku­yan Der­rida, Berg­son ve Sartre etki­siyle fel­sefe çalış­ma­la­rına yöneldi. Bu yöne­lim son­ra­sında, sürekli fel­se­fe­nin ve düşün­ce­nin kıyı­la­rında dola­na­cak, düşünce tarihi içinde geri alın­ması ya da yok sayıl­ması ola­nak­sız müda­ha­le­ler ger­çek­leş­ti­re­cek­tir. Yapı­sö­küm­cü­lük denen Der­ri­dacı yön­tem, yani met­nin derin yapı­la­rını ayrış­tır­mayı hedef­le­yen yön­tem­sel yak­la­şım ede­bi­yat kuramı, dil­bi­lim, fel­sefe, hukuk, sos­yo­loji, kül­tür kuramı, mimar­lik gibi disip­lin­ler başta olmak üzere bir­çok alanda yeni açı­lım­lar getirdi. Onun çalış­ma­ları kök­tenci bir şekilde, Platon’dan günü­müze çeşitli ve kar­şıt eği­lim­lerle gel­miş olan meta­fi­zik fel­se­fe­nin sor­gu­lan­ması ve böyle bir sor­gu­lama ışı­ğında örne­ğin Marx, Freud ya da Nietzsche gibi düşü­nür­le­rin yeni­den değer­len­di­ril­mesi ola­na­ğını sağ­ladı.

(225)

Yorumlar