Home Kültür Sanat Edebiyat Kitap Lolita’nın Ardındaki İlham Kaynakları…
Lolita’nın Ardındaki İlham Kaynakları…

Lolita’nın Ardındaki İlham Kaynakları…

111
0

Bu ilginç rast­lantı, Lolita’yı daha ente­re­san ve san­sas­yo­nel bir esere dönüş­tü­re­cek.

Vla­di­mir Nabo­kov 1955’te Lolita’yı yayım­la­dı­ğında, orta yaşlı bir pro­fe­sör olan Hum­bert Humbert’ın ergen üvey kızına sap­kınca takın­tı­sını konu alan hikâye ori­ji­nal­liği ve sanat­sal­lı­ğıyla övgü top­la­mıştı. Ancak görü­nen o ki Nabo­kov, yaşlı bir ada­mın feti­şini ağdalı bir roman­tizmle anla­tan –iyi ya da kötü– ilk kişi olma­ya­bi­lir. Hatta yaza­rın olası ilham kay­nağı, gizemli bıyı­ğıyla ger­çe­küs­tücü sanatçı Sal­va­dor Dalí’den baş­kası değil.

Bükreş’te kar­şı­laş­tır­malı ede­bi­yat pro­fe­sörü ve Har­vard Dünya Ede­bi­yatı Ens­ti­tüsü müdür yar­dım­cısı Delia Ungu­re­anu, İspan­yol sanatçı tara­fın­dan yazı­lan bir öyküye rast­la­yınca Nabo­kov ve Dalí ara­sın­daki bağ­lan­tıyı kuru­yor. Dalí’nin 1931 tarihli öyküsü “Reve­rie: An Ero­tic Dayd­ream” (“Hülya: Ero­tik Bir Hayal”) baş­lı­ğını taşı­yor ve o da yaşlı bir ada­mın çok daha genç bir kadını arzu­la­ma­sını uzun uzun hikâ­ye­leş­ti­ri­yor.

Dalí’nin baş kah­ra­manı bir pro­fe­sör­dense bir res­sam. Lolita adlı bir kızın peşinde koş­mak­tansa onun göz­leri “efsa­nevi figür” Dullita’dan baş­ka­sını gör­mü­yor.

Ungu­re­anu kanıt ola­rak ayrıca Nabokov’un kita­bında Dalí’nin etki­sine saygı gös­te­ri­sinde bulun­muş olma ihti­ma­li­nin altını çiz­miş. Bir sah­nede Lolita, Hum­bert Humbert’a ger­çe­küs­tücü bir res­sa­mın yarı suya bat­mış “Milo Venüsü” hey­ke­li­nin yanında çekil­miş bir fotoğ­ra­fını gös­te­ri­yor. Ungu­re­anu araş­tır­ma­sında Dalí’nin Life der­gi­sinde yayım­la­nan, aynı tarife uyan bir fotoğ­ra­fını bulu­yor.

Ungureanu’nun amacı Nabokov’u eser hır­sız­lı­ğıyla suç­la­mak değil elbette. Ancak Ame­ri­kan haber kanalı PBS News Hour’la yap­tığı röpor­tajda “yara­tıcı alanda ödünç alma, yeni­den kul­lanma ve yeni­den kur­gu­lama” vakası ola­bi­le­ce­ğini söy­le­miş. Ungu­re­anu, Batı kül­tü­rü­nün en şaşır­tıcı kla­sik­le­rin­den biri­nin ardın­daki ilham kay­nak­la­rını aydın­latma peşinde.

Yeni keşif­le­rini yakında çıka­cak kitabı From Paris to Tlön: Sur­re­alism as World Lite­ra­ture’da (Paris’ten Tlön’e: Dünya Ede­bi­yatı Ola­rak Sür­re­alizm) top­la­ya­cak. Görü­nen o ki bu ilginç rast­lantı, Lolita’yı daha ente­re­san ve san­sas­yo­nel bir esere dönüş­tü­re­cek.

(111)

Yorumlar