Home Hayat İnsan Öldürülen gazeteci Javier Valdez'in kaleminden: Meksika'da gazeteci olmak!
Öldürülen gazeteci Javier Valdez'in kaleminden: Meksika'da gazeteci olmak!

Öldürülen gazeteci Javier Valdez'in kaleminden: Meksika'da gazeteci olmak!

426
0

Kur­şun geçir­mez yele­ği­niz ve koru­ma­la­rı­nız bile olsa, eğer çete­ler sizi öldür­mek isti­yorsa öldü­re­cek­ler­dir.”

Gaze­teci Javier Val­dez her an öldü­rü­le­bi­le­ce­ğini bili­yordu.

Meksika’nın ölüm­cül uyuş­tu­rucu tica­re­tini kor­ku­suzca ifşa eden ödüllü bir muha­bir ola­rak geçen yıl yayın­la­nan kita­bı­nın tanı­tım etkin­li­ğinde gaze­teci olma­nın “kara lis­tede olmak” anla­mına gel­di­ğini söy­le­mişti.

Ken­di­si­nin de vur­gu­la­dığı gibi, kar­tel­ler sizi öldür­mek isti­yorsa hükü­me­tin vere­ceği koruma söz­le­ri­nin pek bir anlamı olmu­yor:

Kur­şun geçir­mez yele­ği­niz ve koru­ma­la­rı­nız bile olsa, eğer çete­ler sizi öldür­mek isti­yorsa öldü­re­cek­ler­dir.”

Elli yaşın­daki gaze­teci, geç­ti­ği­miz Pazar­tesi günü Meksika’nın Sina­loa eya­le­tinde ara­cın­dan sürük­le­ne­rek çıka­rıldı ve vuru­la­rak öldü­rüldü.

Val­dez 30 yıl­lık kari­ye­rinde, El Chapo lakaplı uyuş­tu­rucu baronu Joaquin Guzman’ın çete­si­nin etki­sinde olan Sina­loa eya­le­tinde Riodoce gaze­te­sini kurdu.

Ulu­sal çapta yayın yapan La Jor­nada gaze­te­sine de muha­bir­lik yapan Val­dez, Meksika’nın kanlı yeraltı dün­ya­sın­daki genç­leri ince­le­yen Los Mor­ros del Narco (Uyuş­tu­rucu Çete­le­ri­nin Çocuk­ları) kitabı da dahil olmak üzere kitap­lar yazdı.

Bası­nın en fazla baskı altında olduğu ülke­ler­den biri olan Meksika’da muha­bir­le­rin karşı kar­şıya kal­dığı risk­lere top­lu­mun dik­ka­tini çeken konuş­ma­lar yaptı.

Onun söz­leri hem doğ­ru­ları söy­le­me­nin bede­lini hem de bunu yap­maya devam eden­le­rin cesa­re­tini gös­te­ri­yor.

Valdez’in can­sız bedeni, Sina­loa eya­le­tin­deki Cuila­can ken­tinde yolun orta­sında yatı­yor.

El bombaları ve ölüm tehditleri

Geçen ay Val­dez, ifade özgür­lüğü örgütü Index on Censorship’e 2009 yılında Riodoce’nin ofi­sine ger­çek­le­şen el bom­balı sal­dı­rı­dan bah­set­miş ve sal­dı­rı­nın yal­nızca maddi zarar ver­di­ğini belirt­mişti.

Mek­si­kalı gaze­teci şöyle konuş­muştu:

Belli cina­yet­leri veya uyuş­tu­rucu baron­la­rını ince­le­meyi bırak­mamı söy­le­yen tele­fon­lar aldım. Bazı önemli bil­gi­leri yayım­la­ya­ma­dım çünkü yayın­la­sam ailemi öldü­re­bi­lir­lerdi. Bazı kay­nak­la­rım öldü­rüldü veya yok oldu… Hükü­me­tin ise umu­runda değil. Sizi koru­mak için hiç­bir şey yap­maz­lar. Bunu pek çok örnekte gör­dük.”

Gaze­te­ci­leri Koruma Komitesi’ne (CPJ) göre, Meksika’da son 25 yılda en az 40 gaze­teci öldü­rüldü.

Aile için endişelenmek

Javier Valdez’in kar­deşi Rafael Val­dez, Fran­sız haber ajansı AFP’ye konu­şa­rak kar­de­şi­nin aile­sini işi­nin getir­diği teh­li­keye bulaş­tır­ma­maya çalış­tı­ğını söy­ledi:

Konu işine gelince çok kapa­lıydı. Kim­seyi bu işin içine çek­me­mek için işi hak­kında hiç konuş­mazdı. Ona bir­kaç kere kor­kup kork­ma­dı­ğını sor­dum. Evet dedi, sonuçta o da bir insandı. Neden haya­tını riske attı­ğını sor­du­ğumda ise, Yap­mayı sev­di­ğim ve biri­le­ri­nin yap­ması gere­ken bir iş. Bir şey­leri değiş­tir­mek için savaş­mak gere­kir, demişti.”

Bazen muha­bir­ler ölüm teh­didi nede­niyle Meksika’yı terk etmek zorunda kalır, ülkeye geri dön­me­leri duru­munda öldü­rü­le­cek­le­rini bile­rek.

Artık evle­rini inter­net üze­rin­den gör­mekle yetin­mek zorun­da­lar. Ömür­le­ri­nin geri kala­nını aile­le­rin­den uzakta sür­günde geçi­re­cek­ler” demişti Javier Val­dez.

Öldürülen arkadaşlar

Mart ayında Valdez’in çalışma arka­daşı, La Jor­nada gaze­te­si­nin adliye muha­biri Miros­lava Bre­ach çocuk­la­rı­nın gözü önünde 8 kur­şunla öldü­rül­müştü. Tetikçi olay yerinde, “Geve­ze­lik ettiği için” yazan bir not bırak­mıştı.

Val­dez bu cina­yet hak­kında Twitter’da öfke dolu pay­la­şım­larda bulun­muş, “Bu cehen­nemi yaz­ma­nın bedeli ölüm ceza­sıysa bıra­kın hepi­mizi öldür­sün­ler. Ses­siz­liğe hayır” ifa­de­le­rini kul­lan­mıştı.

CPJ’e göre 2017’de öldü­rü­len diğer Mek­si­kalı gaze­te­ci­ler ise Maxi­mino Rod­ri­guez ve Ceci­lio Pineda Birto.

Miros­lava Bre­ach örgütlü suç­lar ve yol­suz­luk üze­rine haber­ler yapı­yordu.

Haber merkezindeki uyuşturucu çeteleri

Meksika’nın vahşi çete­leri muh­bir kul­lan­ma­la­rıyla ünlü.

Val­dez, Nar­co­pe­ri­odismo (Narko Gaze­te­ci­lik) kita­bını yazar­ken, çete­le­rin casus­la­rı­nın sık­lıkla yerel gaze­te­lere sız­mayı başar­dı­ğını fark etti.

Ahlak sahibi ciddi gaze­te­ci­lik çatışma dönem­le­rinde çok önem­li­dir fakat burada uyuş­tu­rucu çete­le­riyle iliş­kili gaze­te­ci­ler var” demişti Index on Censorship’e. “Bu da bizim işi­mizi daha kar­ma­şık hale geti­ri­yor çünkü ken­di­mizi hem siya­set­çi­ler­den hem uyuş­tu­rucu çete­le­rin­den hem de diğer gaze­te­ci­ler­den koru­mak zorun­da­yız.”

Narko Gaze­te­ci­lik kita­bında gaze­te­ci­le­rin uyuş­tu­rucu çete­leri tara­fın­dan nasıl sür­güne mah­kum edil­di­ğini, yol­suz­laş­tı­rıl­dı­ğını, öldü­rül­dü­ğünü, terö­rize edil­di­ğini anla­tır­ken çete­ler tara­fın­dan satın alı­nan siya­set­çi­ler ve polis­ler tara­fın­dan nasıl iha­nete uğra­dık­ları da akta­rı­lı­yor:

Bu sadece uyuş­tu­rucu tica­reti sorunu değil, artık insan kaçı­rı­yor­lar, gasp edi­yor­lar. Silah, bira ve alkol tica­re­tini kont­rol edi­yor­lar. Has­ta­ne­ler, polis, ordu ve hükü­met­teki insan­lar da avuç­la­rı­nın içinde. Uyuş­tu­rucu çete­leri her yerde.”

Yalnız savaşçı

Val­dez bağım­sız bir gaze­teyi ayakta tutma müca­de­le­sinde yal­nız kal­ma­sın­dan ötürü öfke­liydi ve ilgi­siz­lik nede­niyle gaze­te­si­nin kapan­ma­sın­dan endi­şe­le­ni­yordu:

Gaze­te­ci­le­riyle daya­nı­şan ve onları koru­yan bir top­lum göre­mi­yo­rum. Riodece’de hiç­bir şir­ket sahi­bin­den veya finans gru­bun­dan des­tek almı­yo­ruz. Eğer bir gün batma nok­ta­sına gel­me­ye­cek. Hiç­bir müt­te­fi­ki­miz yok. Daha fazla görü­nür­lüğe, abo­ne­liğe ve manevi des­teğe ihti­ya­cı­mız var ama tem başı­mı­za­yız. Bu şart­lar altında uzun süre var ola­ma­yız.”

Valdez’e göre Mek­sika ölüm­lere, kötü­lüğe ve istis­mara alış­mıştı. Bir ulus, kabul­len­mek müca­dele etmek­ten daha kolay olduğu için seri cina­yet­lere tes­lim olmuştu.

Ama öldü­rül­me­den iki ay önce bile diren­mekte kararlı oldu­ğunu söy­lü­yordu Val­dez:

İçimde kötüm­ser bir herif yatı­yor, huzu­ru­nun kaçı­rıl­ma­sın­dan rahat­sız olan göz­leri yaşlı, yaşlı bir adam gibi his­se­den, stresli ve kas­vetli. Ama aynı zamanda hayal kuru­yor. Benim, dip­siz bir çukura düş­meye devam etme­yen başka bir ülke haya­lim var, ailem ve diğer Mek­si­ka­lı­lar için.”

Mek­sika Dev­let Baş­kanı Enri­que Peña Nieto, Valdez’in öldü­rül­me­si­nin “kor­kunç bir suç” oldu­ğunu söy­ledi ve suikastı kınadı. Nieto, hükü­me­tin basın özgür­lü­ğüne sadık kal­maya devam ede­ce­ğini belirtti.

Geçen hafta, gaze­te­ci­le­rin öldü­rül­mesi de dahil olmak üzere ifade özgür­lü­ğüne karşı suç­larla müca­dele etmek için yeni bir savcı atandı.

Sav­cı­lık, Val­dez suikas­tı­nın soruş­tu­rul­makta oldu­ğunu açık­ladı, yet­ki­li­le­rin Valdez’in yakın­la­rını ve iş arka­daş­la­rını koru­ya­ca­ğını açık­ladı.

(BBC Türkçe)

(426)

Yorumlar