Home Bilgi Bankası Edebiyat Yasaklanan 10 Klasik ve Unutulmaz Sözler
Yasaklanan 10 Klasik ve Unutulmaz Sözler

Yasaklanan 10 Klasik ve Unutulmaz Sözler

413
0

Kut­sal Kitap’tan Harry Potter’a kadar dün­ya­nın en popü­ler kitap­la­rın­dan bazı­ları şid­det içer­dik­leri iddi­asıyla ya da gizemli sebep­ler­den dolayı yasak­lara ve deği­şime mey­dan oku­du­lar. İşte tar­tış­ma­lara sebep olan on kla­sik kitap.

Jack Lon­don - Vah­şe­tin Çağ­rısı

Jack London’ın 1903 Klon­dike Altın Hücumu mace­rası yüzün­den kitap­ları Yugos­lavya ve İtalya’da “çok radi­kal” olduğu için yasak­landı, yaza­rın bili­nen sos­ya­list eği­lim­leri yüzün­dense kitap­ları Nazi­ler tara­fın­dan yakıldı.

Yaşa­mın doru­ğunu belir­le­yen ve artık onun öte­sinde yaşa­mın daha da yük­se­le­me­ye­ceği bir ken­din­den geçme var­dır. Bu ken­din­den geçme kişi­nin en canlı olduğu anda gelir ama bera­be­rinde canlı olma unut­kan­lı­ğını da geti­rir. İşte yaşa­mın çeliş­ki­si­dir bu.”

Vahşi hayatta bir sabır var­dır, haya­tın ken­disi gibi yorul­mak bil­mez bir ısrar­cı­lıkla bir şeyin peşini bırak­ma­yan azim­dir.”

Bu zor şart­larda, kaba kuv­ve­tin geçerli olduğu bir dün­yada yaşa­maya çalı­şır­ken, ahlak ne kadar gerek­siz ve boş bir şeydi. Güneyde anla­yış ve sev­giye dayalı bir yaşantı sürer­ken elbette ahlaklı olmak güzeldi ama burada öyle yaşa­maya çalış­mak sadece buda­la­lıktı.”

John Ste­in­beck - Gazap Üzüm­leri

John Steinbeck’in hem Pulit­zer hem de Ame­ri­kan Ulu­sal Kitap Ödüllü romanı, Büyük Buna­lı­mın kır­salda yaşa­yan yok­sul insan­lar üstün­deki etki­sini anla­tı­yor. Roman­daki yok­sul­luk tema­sı­nın insan­ları aşa­ğı­la­dığı iddi­asıyla kitap ABD’de res­men yasak­lan­mış ve top­la­tı­la­rak yakıl­mış.

İnsa­nın bir karış top­rağı oldu mu, o top­rak artık o insan­dır. O insa­nın bir par­ça­sı­dır. O insana ben­zer. Eğer o ara­zi­nin üze­rinde yürü­yorsa, o ara­ziyi işle­ti­yorsa, o acı çeker­ken üzü­lü­yor, yağ­mur yağ­dıkça sevi­ni­yorsa, o mülk o ada­mın ken­disi olur. Adam da… ona sahip olduğu için büyür. Başa­rılı olmasa bile, top­ra­ğıyla büyük olur.”

Bir insan ki, ken­dini zen­gin gör­mek için bir mil­yon dönüm top­rağa ihti­yaç duyar, bana göre o insa­nın gönlü çok fakir­dir. Bir insa­nın gönlü fakir olduk­tan sonra, mil­yon­larca dönüm top­rak almış, neye yarar, yine de fakir­dir.”

Ne günah var, ne erdem. Yal­nızca insan­la­rın yap­tık­ları var. Hepsi aynı kapıya çıkar. İnsan­la­rın yap­tığı şey­le­rin kimi iyi, kimi iyi değil; bunu da söy­le­mek her­ke­sin hakkı değil­dir.”

Dr. Seuss - Loraks

Bazı oku­yu­cu­lar Dr. Seuss’un Loraks’ını okur­ken “ağaç­lar için konu­şan” küçük bir karak­ter görür­ken bazı­ları çocuk kita­bı­nın poli­tik yorum­lar içer­di­ğini ve hatta yaza­rın pro­pa­ganda yap­tı­ğını savun­du­lar.

James Joyce - Ulys­ses

James Joyce’un Ulys­ses romanı, 20. yüz­yı­lın en önemli ve etkili eser­le­rin­den biri ancak hem dil hem de cin­sel içe­rik açı­sın­dan müs­teh­cen sayıl­mış­tır. 1921’de ABD’de yasak­la­nan roman, 1933’te yayım­cısı Ran­dom House’un açtığı davayı kazan­ması sonu­cunda yasağı devirdi. 

Bir insan hayatı boyunca bir başına yaşa­ya­bi­lir.”

Evet, yaşa­ya­bi­lir. Ama yine de ölünce üze­rini örte­cek birini bul­ması lazım, her ne kadar kendi meza­rını kaza­bi­lirse de hepi­miz böy­le­yiz.”

Şimdi gör. Her şey sen olma­dan da hep orada ve son­suza dek ola­cak, dip­siz dünya.”

Zalimce bir şey. İnsan­la­rın bir­bir­le­rine gönül ver­me­le­rini sağla: Onları bir­bir­le­rine bağla. Sonra da kopar ayır onları. Ölüm. Felek. Kafa­sını pat­lat. Haydi ordan cehen­neme. İnsan yaşamı.”

Güzel­lik duy­gusu bize yolu­muzu şaşır­tı­yor.”

Erich Maria Rema­r­que - Batı Cep­he­sinde Bir Şey Yok

1929’da Birinci Dünya Savaşı’nda Alman cep­he­sinde sava­şan Erich Maris Rema­r­que, Alman asker­le­ri­nin savaşta kar­şı­laş­tığı aşırı zihin­sel ve fizik­sel bas­kıyı anla­tan Batı Cep­he­sinde Ses­siz­lik roma­nını yazdı. Tabii ki kita­bın ger­çek­çi­liği Nazi lider­le­ri­nin hoşuna git­medi ve pro­pa­gan­da­ları engel­leme kor­ku­suyla yasak­landı.

Bu böyle olunca, şim­diye kadar yazıl­mış, yapıl­mış, düşü­nül­müş şey­ler ne kadar saçma! Bin­lerce sene­nin mede­ni­yeti, bu kan sel­le­ri­nin akma­sına bile mani ola­ma­dık­tan, bu yüz bin­lerce işkence zin­da­nını kapa­ta­ma­dık­tan sonra, bütün o yazı­lan­lar, hepsi boş, hepsi yalan olsa gerek. Har­bin ne oldu­ğunu önce has­tane gös­te­rir.”

Biz genç deği­liz artık. Biz dün­yayı fet­het­mek iste­mi­yo­ruz artık. Kaça­ğız biz. Ken­di­miz­den kaçı­yo­ruz artık. Haya­tı­mız­dan. On sekiz yaşında idik; dün­yayı, hayatı sev­meye baş­la­mış­tık, sev­di­ği­miz bu şey­lere kur­şun sık­mak zorunda kal­dık. Pat­la­yan ilk mer­mi­ler kal­bi­mize sap­landı. Çalışma, çaba, iler­leme kapı­ları kapandı bize. Biz bun­lara artık inan­mı­yo­ruz, biz harbe ina­nı­yo­ruz.”

Gen­cim ben, yir­mi­sin­de­yim. Ama hayatta bil­di­ğim tek şey umut­suz­luk, ölüm, korku. Ve bir acı uçu­ru­mu­nun üstüne atıl­mış sığ, soy­ta­rıca bir keyif… İnsan­la­rın nasıl bir­bi­rine düş­man edil­di­ğini, nasıl ses çıkar­ma­dan, bil­me­den, ahmakça, uysalca, masumca bir­bir­le­rini boğaz­la­dık­la­rını bili­yo­rum. Dün­ya­daki en kes­kin zeka­la­rın bu işken­ceyi büs­bü­tün incelt­mek ve uzat­mak için silah­larla söz­ler icat etti­ğini görü­yo­rum.”

George Orwell - Hay­van Çift­liği

George Orwell’ın 1945 tari­hinde yayın­la­na­cak romanı Sta­lin kar­şıtı teması yüzün­den İngiltere’de erte­lendi. Romana Almaya’da Müt­te­fik bir­lik­ler tara­fın­dan el konuldu, 1946’da Yugoslavya’da ve 1991’de Kenya’da yasak­landı ve 2002’de Bir­le­şik Arap Emirlikleri’nde yasak­landı.

Bu hayatta başı­mıza gelen tüm kötü­lük­le­rin insan­la­rın zor­ba­lı­ğın­dan kay­nak­lan­dığı gün gibi açık değil mi?”

İnsan ile hay­van­la­rın ortak çıkarı var­dır, biri­nin dir­liği öbür­le­ri­nin de dir­li­ği­dir, diyen çıka­bi­lir. Onlara sakın kulak asma­yın. Hepsi yalan. İnsa­noğlu, ken­din­den başka hiç­bir yara­tı­ğın çıka­rını gözet­mez.”

Tek ger­çek düş­ma­nı­mız insan­dır. İnsanı orta­dan kal­dı­rın, açlı­ğın ve köle gibi çalış­ma­nın teme­lin­deki neden de son­suza dek sili­ne­cek­tir.”

Wil­liam Faulk­ner - Döşe­ğimde Ölür­ken

Döşe­ğimde Ölür­ken, Ame­ri­kan Ede­bi­ya­tı­nın bir par­çası ola­rak görül­me­sine rağ­men May­fi­eld, Kentucky’de bir okul bunu kabul etmedi. 1986’da bu roman okulda böl­ge­sinde Tanrı’nın var­lı­ğını sor­gu­la­ması nede­niyle yasak­landı.

Ama bile­mi­yo­rum ne deli­lik­tir, ne değil­dir; kim karar vere­bi­lir kesin­likle. Çünkü galiba her ada­mın içinde deli­den de, akıl­lı­dan da ötede bir başka adam var ve o ada­mın delice ve akıl­lıca işle­rine aynı tik­sinme ve aynı şaş­kın­lıkla bakı­yor içer­den.”

Diz çöküp dua etmemi istedi, çünkü günahı, ‘sadece’ keli­me­ler ola­rak gören­le­rin gözünde kur­tu­luş da keli­me­ler­dir sadece.”

Kimi zaman kesin­likle bile­mi­yo­rum, bir ada­mın ne zaman çat­lak, ne zaman akıllı oldu­ğunu kimin söy­le­meye hakkı var. Kimi zaman diyo­rum ki hiç­bi­ri­miz tam deli ya da tam akıllı deği­liz, denge bir yana doğru kay­ma­dıkça. Hani bir ada­mın yap­tık­la­rın­dan çok, onları yap­tığı zaman çoğun­lu­ğun o adama bakı­şın­dan anla­şı­lı­yor bu galiba.”

Vla­di­mir Nabo­kov - Lolita

Lolita roma­nında orta yaşlı bir ede­bi­yat pro­fe­sö­rü­nün, son­ra­dan üvey babası ola­cağı kızı sap­lantı haline getir­di­ğini bili­yo­ruz. Bugün okur­ken bile hay­rete düşü­ren hikaye, roman 1955’te piya­saya çık­tı­ğında nasıl bir etki yarattı düşü­nün. Fransa, İngil­tere, Arjan­tin, Yeni Zle­nada veGü­ney Afrika da dahil olmak üzere bir­çok ülke müs­teh­cen­lik sebe­biyle kitabı yasak­ladı. 1958’de Kanada’da aynı şeyi yaptı ancak daha roman sonra kla­sik bir ede­bi­yat eseri kabul edildi ve yasak kal­dı­rıldı.

Yal­nız­lık yoz­laş­tı­rı­yordu beni. Dost­luğa, üze­rime tit­re­yen birine gerek duyu­yor­dum. Kal­bime güven olmazdı, ne yapa­cağı bilin­mez bir organdı.”

Haya­tın önemli anla­rında insan­lar için görme duyu­sun­dan çok daha değer­siz olan dokunma duyusu, ger­çek­liğe varma konu­sunda tek değilse de baş­lıca araç­la­rı­mız­dan biri olu­yor.”

Her şeyi zih­ni­mizde plan­la­mı­şız­dır, belli bir kişiyi ne kadar sey­rek ara­lık­larla görür­sek onun hak­kında oluş­tur­du­ğu­muz kalıba uysal­lıkla gir­di­ğini gör­me­nin ver­diği zevk de o kadar doyu­rucu olur. Öngör­dü­ğü­müz kader çiz­gi­sin­den her­hangi bir sapma, bize sadece had­dini bil­dir­mez­lik değil, ahlaki düş­kün­lük ola­rak da gözü­kür.”

J. D. Salin­ger - Çav­dar Tar­la­sında Çocuk­lar

Çav­dar Tar­la­sında Çocuk­lar romanı son yıl­larda genç­le­rin elin­den düş­mü­yor ancak 1951’de ilk yayın­lan­dı­ğında bir gen­cin elinde bu romanı gör­mek oldukça zordu. Roman sorun­ları olan 16 yaşında bir genci anlat­tığı için ilk basıl­dığı gün­den beri san­sür­cü­le­rin göz­desi oldu.

Tanış­tı­ğıma hiç mem­nun olma­dı­ğım kim­se­lere, dur­ma­dan, ”Tanış­tı­ğıma mem­nun oldum” demek beni öldü­rü­yor. Ama hayatta kal­mak isti­yor­sa­nız, ille de bu zır­va­ları söy­le­mek zorun­da­sı­nız.”

Eski­den onu pek akıllı sanır­dım, o aptal­lı­ğımla tabii. Öyle san­ma­mın nedeni; tiyatro, ede­bi­yat bütün bu zır­va­lık­lar üze­rine çok şey bil­me­siydi. Birisi bu konu­larda çok şey bili­yorsa onun aptal olup olma­dı­ğını anla­ya­bil­me­niz epey zaman alı­yor.”

Olgun­laş­ma­mış insa­nın özel­liği, bir dava uğruna soylu bir biçimde ölmek iste­me­si­dir, olgun insa­nın özel­liği ise bir dava uğruna gös­te­riş­siz bir biçimde yaşa­mak iste­me­si­dir.”

Lois Lowry - Seçil­miş Kişi

Bu lis­te­deki en yeni roman olan Seçil­miş Kişi 1993’te yayım­landı. Öta­nazi gibi konu­ları ele aldığı için ABD’nin Cali­for­nia ve Ken­tucky gibi bir çok eya­le­tinde yasak­landı.

(Men­tal Floss)

(413)

Yorumlar