Home Haden Öz

Haden Öz

Jürgen Habermas’tan Sivil İtaatsizliğe Dair 10 Alıntı

Sivil ita­at­siz­lik temelde bire­yin, bir top­lu­lu­ğun ya da top­lu­mun kimi yasa­lara, poli­ti­ka­lara, kurulu düze­nin hukuk sis­te­mine bir iti­raz biçi­mi­dir. Çoğu tanıma göre şid­det­siz olmak koşulu ön plana çıka­rı­lır­ken bu tanı­mın dışına çık­mak da müm­kün. Jür­gen Haber­mas, John Rawls’un sivil ita­at­siz­lik tanı­mına dair şun­ları akta­rı­yor: “John Rawls, Ada­let Kuramı adlı tanın­mış ese­rinde şu tanımı öner­mek­te­dir: Sivil […]

Sisifos Söyleni’nden İntihar ve Ölüme Dair Alıntılar

Yaşama dair bir yar­gıya var­ma­dan yaşa­mak müm­kün değil midir? Bunu hayatta pek kim­se­ler yap­maz. Yani, “önce yaşa­mın yaşan­maya değip değ­me­ye­ceği yar­gı­sına vara­yım, sonra yaşa­yıp yaşa­ma­maya karar veri­rim” diyen yok­tur her­halde. Bu soru(n), Albert Camus (1913-1960) açı­sın­dan fel­se­fe­nin en temel, en can alıcı soru(n)larından biri­dir. Çünkü bu soruya vere­ce­ği­miz cevap, soru­nun içi­mizi bir kurt gibi kemir­meye […]

Aristoteles’ten Tirana Dair Çarpıcı Alıntılar

Aris­to­te­les, ünlü Poli­tika adlı ese­rinde “iyi bir amaçla kurul­muş bir top­lu­luk” ola­rak gör­düğü dev­leti ayrın­tı­la­rıyla ele alır. Yöne­tim şekil­le­rini, yurt­taş­ları, yurt­taş­la­rın dev­letle olan iliş­ki­sini, yöne­ti­ci­le­rin duru­munu ve yurt­taş-yöne­tici-dev­let kar­şı­lıklı iliş­ki­le­rini ana­li­tik bir yön­temle irde­ler. Doğru ana­ya­sa­lar diye adlan­dır­dığı yöne­tim şekil­le­rini sap­ma­la­rıyla bir­likte şöyle sınıf­lan­dı­rır: 1. Ortak iyi­liği amaç­la­yan bir kişi­nin yöne­timi: Kral­lık. Sap­ması: Tiran­lık 2. […]

Sosyal Bilimler mi, Doğa Bilimleri mi?

Bilim­sel etkin­lik insa­nın doğayla olan iliş­ki­si­nin kaçı­nıl­maz bir sonu­cu­dur. İçinde bulun­duğu doğayı tanıma merakı, ona karşı koyma, zor­luk­la­rı­nın üste­sin­den gelme isteği insanı bilim­sel etkin­liğe yönelt­miş­tir. Daha doğ­rusu bu etkin­liğe bilim­sel etkin­lik ya da bilim adını veri­yo­ruz. Babil uygar­lı­ğın­dan, Eski Mısır’dan, Mezopotamya’dan bu yana bilim bir insan eylemi ola­rak var ola­gel­miş­tir. Gerek araş­tırma alan­ları gerekse de […]

Marx’tan Yabancılaşma Üzerine 10 Önemli Söz

Günü­müz kapi­ta­list dün­ya­sında insa­nın mus­ta­rip olduğu en önemli sorun­lar­dan biri yaban­cı­laş­ma­dır. Bu kav­ram fel­sefe tari­hinde Hegel ve Feu­er­bach tara­fın­dan çokça kul­la­nıl­mıştı. Lakin söz konusu kapi­ta­lizm eleş­ti­risi olunca, kanımca bu kav­ramı Marx kadar iyi kul­la­nan olma­mış­tır. Onun yaban­cı­laş­mayı insan, yaban­cı­laş­mış emek ve doğa üze­rin­den farklı bir zemine çek­mesi hâlâ gün­cel­li­ğini koru­yor. Marx gerek Entf­rem­dung (yaban­cı­laşma) gerekse […]

Sartre’ın Özgürlük Yolları...

Fel­se­feyle mi ilgi­li­si­niz o halde Sartre’ı duy­ma­mış ola­maz­sı­nız? Yoksa siz sadece iyi bir ede­bi­yat okuru musu­nuz, o halde Sartre’ı ıska­la­mış olma­nız müm­kün değil? Diye­lim ki fel­sefe veya­hut ede­bi­yatla pek ilgili değil­si­niz ama tiyat­roya bayı­lı­yor­su­nuz, o halde Sartre’ın en az bir oyu­nun­dan haber­dar olma­lı­sı­nız. Bu say­dık­la­rım­dan hiç­biri ilgi­nizi çek­mi­yor mu, tarihle mi ilgi­le­ni­yor­su­nuz, o halde Viet­nam […]

İoanna Kuçuradi’den İnsan Hakları Üzerine 21 Alıntı

Türkiye’de fel­sefe ya da filo­zof den­di­ğinde genel­likle dünya sorun­la­rın­dan elini ete­ğini çek­miş, fil­dişi kule­sinde otu­ran ve varo­lu­şun genel sorun­la­rını ken­dine dert edin­miş mün­zevi insan­lar akla gelir. Kuş­ku­suz bu, tari­hin en önemli filo­zof­la­rını çıkar­mış bu coğ­rafya açı­sın­dan son derece üzücü bir durum­dur. Oysa bu anla­yışa en iyi cevap kanımca İoanna Kuçuradi’dir. O, fel­se­feyi bir insan­laşma etkin­liği […]

Antonio Gramsci’den Hayata, Düşünceye ve Mücadeleye Dair 13 Alıntı

20. yüz­yıla dam­ga­sını vur­muş ve 21. yüz­yılda da hâlâ ilgiyle takip edi­len, oku­nan, tar­tı­şı­lan, üze­rine tez­ler yazı­lan bir­kaç filozof/düşünür sayın dese­niz, Anto­nio Gramsci adını mut­laka duyar­sı­nız. Kur­duğu İtal­yan Komü­nist Partisi’nin mil­let­ve­kili ola­rak par­la­men­to­day­ken Mussolini’nin ikti­dara el koy­ma­sıyla mil­let­ve­kil­liği doku­nul­maz­lı­ğına rağ­men (çok tanı­dık değil mi sev­gili okur) tutuk­la­nıp hapse atı­lır. Faşist Mus­so­lini sav­cısı, “Bu bey­nin işle­me­sini […]

Albert Camus’nün Yolculuk Günlükleri’nden 16 Enfes Alıntı

Yazar­la­rın tut­tuğu gün­lük­ler ilgi çeki­ci­dir. Onlarda şiir­le­ri­nin, roman­la­rı­nın, öykü­le­ri­nin, dene­me­le­ri­nin nüve­le­rini bula­bi­li­riz. Albert Camus, ilgiyle oku­du­ğum ve oku­ya­ca­ğım yazar­la­rım­dan.  Mart-Mayıs 1946 ve Haziran-Ağustos,1949’ da ABD ve Güney Ame­rika ülke­le­rine yap­tığı gezi­lerde tut­tuğu not­lar­dan olu­şan Yol­cu­luk Gün­lük­leri’nden enfes alın­tı­ları oku­run ilgi­sine sunu­yo­rum. • Bayan D. ile insan­la­rın çoğu­nun yaşa­mak iste­dik­leri yaşamı yaşa­ya­ma­dık­ları ve kor­kakça dav­ran­dık­la­rını düşü­nü­yo­ruz. […]

Haden Öz • Pijama

Soğuk bir kış günüydü. Saat saba­hın sekizi. 19 nolu oda­daki müş­teri henüz uyan­ma­mıştı. Otel görev­lisi merak­lan­mıştı doğ­rusu. Zira saat yedi dedin mi Kemal Sev­dalı gelip lobide otu­rur, çayın hazır­lan­ma­sını bek­lerdi. Bir tuhaf­lık vardı. Acaba Kemal Sev­dalı hasta falan mıydı? Otel görev­lisi bu tuhaf­lığı düşü­ne­dur­sun, biz okura hikâ­ye­nin asıl kah­ra­ma­nına dair bir iki kelam ede­lim. Kemal Sevdalı’nın […]