Tarih boyunca aydınların, filozofların, şairlerin, sanatçıların karanlığa/yobazlığa karşı bir ışık yakmaları sonucunda aydınlık belirir, toplumları özgürleştirir. Işığın yansıması sonucunda, insanın düşünsel ve ruhsal anlamda kendini tanımasına/gelişmesine yöneliktir.
Avram Ventura, ülkemizin tanınmış deneme yazarlarındandır. Kitaplarında insanın kendi içinden başlayarak yaşamı ve dünyayı tanımasına yönelik yazıları vardır. Bunları özellikle Doğu felsefesinden alıntıladığı kıssalarla destekler, okurlarını bu anlamda bilgilendirmeye çalışır.
Avram Ventura’nın son kitabı Işıktan Aydınlığa da bu açıdan okunduğunda içindeki yazılar insanın tekâmüle yönelmesine, kendini tanımasına, çevresiyle sosyal bir yaşam kurmasına yönelik önerilerde bulunuyor. “Demostenes, en kolay şeyin insanın kendini aldatması olduğunu söyler; çünkü insan genellikle istediği şeyin gerçek olduğuna inanır.” (s.25)
İnsanın en kaçınılmaz davranışlarından biri de alışkanlıklarını sürdürmesidir. Bu bazen öyle bir hale gelir ki, her gün aynı işleri yaptığımızdan çevremizde hatta kendimizdeki en küçük bir değişimi bile göremeyiz. İnsanın tekdüze bir yaşamı olduğunda, olaylara bakışı zamanla körleşir ve sesini sadece kendisi duyacak biçimde bir tür otistiğe dönüşür. Önyargılarımızın beynimize bir duvar örmesi sonucunda, gözümüzün önündeki gerçeği göremeyiz. Bu aşılamaz duvarlar konusunda Albert Einstein, bir önyargının kırılmasının, atomu parçalamaktan çok daha zor olduğunu söylerken kesinlikle haklıydı. Ancak her şeye karşın, insanın özgür düşüncesi karşısında karanlık/yobazlık yok olmaya mahkûmdur. Bu konuda kitaptan bir alıntı yapalım.
“William Shakespeare’nin Julius Caesar oyununun birinci perdesinde, kahramanı Cassius şöyle diyor: ‘Ne taş kuleler ne tunç duvarlar / Ne havasız zindanlar ne zincirler / Bağlayabilir insan kafasındaki gücü.” (s.36-37)
Geçmişten günümüze (belki de geleceğe…) insanın egosu, ihtirasları çoğu zaman öne çıkmaktadır. Aslında sahip olmak istediği şey, ona sahip olmaktadır. Söz gelimi, para, makam, iktidar, şöhret gibi... Bu konuyla ilgili iki örnek var. Birincisi, aşırı gurunun simgesi olan Tantalos’un yaşadığı su işkencesi anlatılıyor. İkincisi, Midas’ın her dokunduğu şeyin altın olması istemesiyle sonunda yaşadığı çaresizlik…
Yazmanın ve okumanın önemini anlatmaya gerek yok. Kişinin bilinci gelişir, belleği sağlamlaşır, olayları daha iyi analiz edecek bir düzeye yükselir. Bu, tamam. Ancak günümüzde özellikle gençler sosyal medya hesaplarıyla o kadar çok ilgileniyorlar ki, farkında olmadan zamanlarının çoğunu boşa harcıyorlar. Okumanın ve yazmanın ne kadar önemli olduğunu kitaptan bir alıntıyla öğrenelim:
“… Oscar Wilde’ın şu sözleri, yazarın çabasını çok güzel özetiyor: Bütün sabah bir şiirimin baskı provası üstünde çalıştım ve bir virgülü attım. Öğleden sonra bu virgülü geri koydum.” (s.83)
Avram Ventura, bu kitabında insanı merkeze koyuyor ve kendimize ayna tutmamızı sağlıyor. İnsanın tüm egolarından arınmasını, paylaşımcı olmasını, okumayı/öğrenmeyi sürdürmesini anlatan deneme yazılarıyla okurlarına sesleniyor.
"Boşluk" sözcüğü çoğu kez olumsuz anlamda kullanılır. Kişinin bomboş oturmasını, aylaklık yapmasını, atıl durumda olmasını yansıtır. Gerçekte boşluk nedir? Boşluk ve hiçlik felsefi anlamda birbirini tamamlayan (iç içe geçmiş) iki kavramdır. Aslında hem belleğimizde hem de düşünsel yapımızda bir boşluk yaratırız. Bu boşluğu yeniden doldurmak için yeni kavramlar/bilgiler öğrenmeliyiz. Kitaptan bir alıntı yapalım:
“Boşluk dolduran olduğu kadar yokluğumuzda boşluk duygusu yaratan insanlardan biri olabilsek!” (s.151) Gerçekten de düşünsel/sanatsal/bilimsel alanlarda eksik olan bilgilerimizi doldurmak önemlidir. Böylelikle gelecek nesillere öncülük etmiş oluruz. Ayrıca erdemli, ahlaklı, dürüst olmanın tüm ilkelerini benimseyen biri olarak yaşama veda etsek de, yokluğumuzun boşluğu toplumda etkisini sürdürecektir...
İnsanın hayal edebilme gücü bilim ve sanata/edebiyata çokça yansımıştır. Bütün düşünürler, şairler, yazarlar, sanatçılar önce hayal ederler ve ardından bu hayali gerçeğe dönüştürmeye çalışırlar. Doğada bunu yapabilen tek canlı insandır. Avram Ventura bu konuda şunları söylüyor.
“Hayallerimiz olmasa sürekli ‘şimdiki ben’de kalacağımız kesindir; oysaki hayallerimiz bizi ‘olmak istediğim ben’e taşıyacaktır.” (s.113)
Işıktan Aydınlığa kitabı ilk ışığı yakmanın önemi üzerine yazılmış yazılardan oluşuyor.
