Şaka

Kundera’nın gittikçe dokunaklı bir hal alan bağlantılarla birbirine geçirdiği ilişkiler, sonrasında daha da durulacaktır…Kendisiyle özdeşleşmiş hale gelen tekniği bu ilk romanında uygularken, Milan Kundera bazen kararsız görünür: Denemeye yaslanan pasajlar hikâyeye soluk aldırırken, ilerleyen ya..

Jacob von Gunten ve Okuru

Okurun romanın anlamsal zenginliğinden önce olgusal fakirliğine, ruhsal detayların hep birbirine benziyor oluşuna dikkatinin kayacak olması başka türlü bir algı düzlemi daha oluşturur.Robert Walser’in ilk üç büyük romanı içinde, belirgin biçimde en az “aydınlık” görüneni Jak..

Camera Work

Camera Work üyeleri doğanın yasalarına da hâkimlerdi ve bu yönleriyle de Monet’yi, Millet’yi veya karlı manzaraları, kalabalık caddeleri çizmiş başka ressamları derinden derine işaret ediyorlardı.Fotoğrafın özel bir ilgi alanı olmaktan çıkıp –Kodak’ın ünlü sloganına uyacak biçimde– artık ..

Nabokov’un Öyküleri, Nabokov’un Hayatı

Biyografiler  Sebastian Knight’ın Gerçek Yaşamı’nın çok ünlü kapanış cümlesi, Vladimir Nabokov’un kurmaca biyografi örneklerine bağlılığı bahsinde çok alıntılanır – en sonunda birbirinin yerine geçme ve birbirinden kopma konusundaki o eskimeyen yazınsal oyun. As..

Mişima Efsanesi

Mişima’nın romanları kurtarıcı bir umut duygusuyla ilgilenmezler. Ama böyle bir umudun varlığı veya olmayışı değil, bahsinin hiç edilmeyişidir söz konusu olan.Yazarların hayatlarını, daha yaşarlarken veya ölümlerinden sonra, geriye doğru değerlendirmek kusursuz bir biyografi ve benzer..

E. M. Forster’ı Okumak

Yazıldıkları zaman aralığı itibariyle de, Forster’ın kitapları geniş klasikler çağından hem bir kopuştur hem de kısmen o dönemlerden esinler barındırır.Edebiyata umutsuzlukla ve sevgiyle bağlı okur için, E. M. Forster’ın romanları, öyküleri çok şey ifade eder. Yorucu, bir şey v..

Dostoyevski, Çağının Bir Yazarı

Dostoyevski’nin zihin dünyasındaki bu çelişkilerden romanlarına aksetmiş parçaları birleştire birleştire, Joseph Frank belki daha anlaşılır bir portre verir, ama hiçbir durumda yok yere yüceltilmiş birine dönüştürmez romancıyı.Yazar biyografileri yaşamsal detaylarla do..

Dilin Yedinci İşlevi

Laurent Binet, düşünceleri birbirine bağlamakta, bir hayatı diğerine iliştirmekte, sürekli bir hayhuy halinde seyreden cümlelerinin de göstereceği gibi, oldukça inatçı bir yazar.Dilin Yedinci İşlevi, Laurent Binet’e Fransa’nın kültürel anlamda derin atılımlar yaptığı Savaş sonras..

Roland Barthes, Albüm

Barthes’ın, annesinin ölümünden sonra gecesiyle gündüzü, düşleriyle gerçekliği, dünyasıyla yazısı yer değiştirmiş Proust’un peşinde, belki daha yoğun bir can sıkıntısıyla, yeni bir hayat bulma ihtiyacı.Sonradan büyük bir kültür kuramcısı olarak ünlenecek biri için, hayatının tec..

Günlükler’in Işığında Albert Camus

Camus’nün, kadınlar bahsinde olduğu gibi, demokrasi ve direniş konularında da Sartre’dan daha “iddiasız” bir tutum izlediğini söylemek mümkün.Günlükler’in iyice dürüst sayfalarından birinde, Albert Camus klasisizmin kelimelere duyduğu güveni onların hep ihtiyatla ku..

Üçüncü Reich’a Karşı Béla Bartók

Romanın bir yerinde Nazi propaganda bakanı Goebbels’in, Bartók’un müziğini “sağı solu belli olmayan bir müzik” diye nitelediğini öğreniriz.Macar besteci Béla Bartók, olağanüstü üretkenliği ve müziğinin kendine özgü karmaşası kadar, dürüstlüğüyle, haklı olandan yana in..

Kesişen Yazgılar, Sürüp Giden Hayatlar

Kendini büyük bir düzen ve hep toparlayıcı bir mantık içinde sadece okutmakta değil, sevdirmekte de hiç tökezlemez Ralf Rothmann’ın bu üçlemesi.Baharda Ölmek romanında, yolları savaşla kesintiye uğrayan genç âşıkları, cephede bulunsa da kararlı savaş karşıtı çoc..

Mağriplinin Son İç Çekişi

Roman okumaktan gergin bir ilişkilenme ağı bekleyen daha dikkatli okur için Mağriplinin Son İç Çekişi kurgusunun hesaplı işleyişi kadar tuhaflığını da dayatan bir roman.Salman Rushdie’nin romanlarına başlamak daima zorludur. Yazar bir anda her şeyi boca ediyormuş gibi, açıkç..

Katherine Mansfield’i Sevmek

Mansfield’in öykülerine birebir kişileştirmelerden önce bana kalırsa duygu yoğunluğu, gerginlik veya hayattan ve aileden ne anladığına dair kararlı bir izlenim olarak girmiştir…Her ne kadar biyografisini yazan Claire Tomalin’e göre nefret onun en belirgin duygusu olsa da,..

Henri Cartier-Bresson ve Fotoğrafçılığı

Kimileri ona “çağın vicdanı” demiş, kimileri hayatın fotoğraflarını takip edip onlara dönüştüğünü düşünmüş, rastlantısallık ve çok keskin bir bakışla harmanlanan kareleri her anlamda ilgi uyandırmıştır.Henri Cartier-Bresson’a “yüzyılın gözü” denir ve bu hoş yak..

Olga Tokarczuk Romanlarında Bilginin Kullanımı

Olga Tokarczuk’un romanları bu halleriyle dünyanın bilgisini fazlasıyla önemsiyormuş görünürler, oysa kendi iç düzenlerine de epey düşkündürler.1Olga Tokarczuk romanlarında her şey her zaman bir bilgi gibi görünür. Bilginin romana girişini çok farklı yol..

Philip Roth Romancılığı

Philip Roth’u tasarladıklarını sonuna kadar götürebildiği için okuruz. Onu dinmeyen ve tarihin kimi kez altını oyan yaratıcılığı için okuruz.Philip Roth romanlarının iç yaşamları hep çok zengindir. Üst üste okunduklarında birkaç önemli meselenin çeşitlemeleriymiş gibi görünürl..

Batı Kanonu, Shakespeare ve Diğerleri

Harold Bloom, ele aldığı yazarları ve şairleri, Freud dahil, küstah bir sevgiyle inceler. Shakespeare hariç hiçbir yazar ve kitap kutsal olmadığı gibi, katiyen kutsal kitaplardan daha dikkate değerdirler.Batı Kanonu’nda Harold Bloom, bütün bir Batı dünyası edebiy..

Doris Lessing’in Anıları

Yaşanmış veya yaşanmamış tarihe (büyük harflerle Tarih’e) bir duygu katmanın başka bir yoludur bu ve Doris Lessing eşsiz, çoğu kez cin fikirli yaklaşımıyla olanaklarını kullanmaya bakar.Romanlarıyla, öyküleriyle hayatı arasında bağ kurmak isteyen okurunu, bir nehir gibi akıp ..

Genç Bir Adamın Neşesi ve Şüpheleri

Romanı gülümsemeden okuyacağımız çok nadir anlarda, tüm bu nedenlerden ötürü hep yeni bir hınzırlık beklentimiz yazar tarafından askıya bile alınmadan karşılanmış olur.John Kennedy Toole'in Alıklar Birliği’nin, kafasında bütün bir “sistem” taşıyan uyumsuz karakteri..

Şilili Şair Üzerine

Alejandro Zambra’nın kaleminin, roman dünyasının sırf bu yüzden bile hayran olunacak tavizsiz, bazen acımasız, hiç öyle göstermese de derin bir güzelliği var.   Alejandro Zambra’nın daha yavaş ve bir tür ince tefekkür halinde ilerleyen diğer romanlarına bağlı olan okurlar, Şilili ..

Sébah&Joaillier Fotoğrafhanesi

Bazen öyle gelir ki değişen hiçbir şey yoktur ve yazarın da belirttiği gibi Karaköy Necatibey Caddesi bugün nasılsa dün de öyledir: Kalabalık, yaşamsal, canlı.Henüz Joaillier ailesiyle birleşmeden önce, Osmanlı’nın Abdullah Fréres stüdyosundan sonra en bilinen, en gözde..

John Cheever Öykücülüğü

Cheever’ın öykü kişilerinin bir ruh halinden diğerine geçmesi ve parçası oldukları dünyanın çelişkiler ile karşıtlıklardan örülü yeni bir çehre kazanması an meselesidir.Büyük Savaş yıllarında yaşamış çoğu Amerikan yazarı gibi, John Cheever’ın yazdıklarını okurken de kaçınılmaz..

Magda Szabó’nun Roman Dünyası

Yazar romanlarının hiçbir yerinde fazla “duygusallaşmaz” ve kişiler hep biraz geride, kendi dünyalarına bile bir mesafe ölçüsünde durur, başkalarıyla öyle ilişkilenirler.1Magda Szabó’nun romanları, olup biten birtakım şeylerden fazlasını söylemiyor gibi görünürler hep. B..

Taşra Hayatından Manzaralar

Coetzee büyük bir üslupçu olduğu gibi, büyük bir hakikat arayıcısıdır da...J. M. Coetzee’nin romanlarını bilenler için, “kurmaca” otobiyografisi pek şaşkınlık uyandırmayacaktır. Çocukluğunun çok erken dönemlerinden yetişkinlik yıllarına dek uzanan bu anılar toplamı hem bir..

Mîna Urgan ve İngiliz Edebiyatı Tarihi

İngiliz Edebiyatı Tarihi, sadece bir ülkenin edebiyatına gönderilmiş bir selam, okura açık denizde yardım edecek bir pusula değil...Romantik Dönem şairlerinin bazıları üzerinden küçük değinilerde bulunduktan sonra, İngiliz Edebiyatı Tarihi’nin artık sonlarına do..

Ferit Edgü ve Sanat Yazını Üstüne Notlar

Van Gogh veya Nijinski’den uzun bir dostlukla hayatının birçok safhasına ortaklık ettiği Abidin Dino’ya dek, yerli yabancı birçok sanatçıyla uzun söyleşilere girmiştir Ferit Edgü.1Ferit Edgü bir söyleşisinde, Türkiye kültür sanat geleneğinde resim üzerine yaza..

Epepe: Tuhaflığa Anlam Vermek

Ferenc Karinthy bir şeyleri çözememenin kişiyi bazı temel ruh hallerine sürükleyeceğini hiç indirgemeci olmayan biçimlerde hatırlatır bize.Epepe, tuhaf konusuna birdenbire, hızla giren bir roman. Helsinki’de bir kongrede bildiri sunmak üzere uçağa, yanlış bir uçağa binen..

Aspern’in Mektupları

Henry James’in herhangi bir romanı kendi oluşumuna yeni pencereler, yeni bakış açıları açan ayrıntılarla doludur.Bir Henry James romanı okumanın, aynı zamanda roman algısı üzerine düşünmekten farksız olduğunu hemen anlarız. Edebiyat tarihine konumlandığı haliyle bile bir kopuşu i..

Felaketzedeler Evi

Kısacık, mücevher parıltısında bir roman.Kitabını yazarından bağımsız okuyabilmek, bazı durumlarda oldukça güç olabiliyor. Felaketzedeler Evi’nin de böyle bir okuma biçimine kapı aralayan bir yanı var, çünkü şizofreni hastası Guillermo Rosales kısacık, mücevher parıltısında bu roma..

Borges Üzerine

Borges’in edebiyat dünyası ve tarihine büyük katkısı, yazdıkları kadar yazmadıklarını da düşündürmesinden kaynaklanır.Borges yaşamadığını, okuduğunu söyler bir yerde. Aklın almakta bazen zorlandığı ama akıl almaz bir simetri ve denge ihtiyacıyla hep bir arada düşleyeceği, kuşku ve mutl..

Saroyan, Unutmak, Hatırlamak

William Saroyan söylemek istedikleri söylediklerinden her zaman daha fazla olacak bir yazar.Bir Saroyan öyküsünün özüne inmek zordur, ama bu düzyazısının çetrefilli bir yapıya sahip olmasından değil, tam tersine, her şeyin – neredeyse kuşku uyandıracak bir biçimde – yüzey..