Öykü Fikri Bulmanın Yöntemi: Beyninizin Yaratıcı Süper Güçlerini Nasıl Harekete Geçirirsiniz?
7 Mayıs 2019 Bilim Teknoloji Edebiyat

Öykü Fikri Bulmanın Yöntemi: Beyninizin Yaratıcı Süper Güçlerini Nasıl Harekete Geçirirsiniz?


Twitter'da Paylaş
0

Beyin, sadece düşünmekle kalmaz, bunu yapmaya bayılır – ve söz konusu yazmak olduğunda daha yaratıcı konular bulmak ve güzel yazmak için uygulayabileceğiniz belli başlı yöntemler var. 

Beynimiz birçok şeyi yapmaya elverişlidir. Büyük bir çoğunluğu içinse çabalamamıza gerek yok, çünkü onlar ya bilinçdışında gerçekleşir ya da izlediğiniz yöntem öyle yerleşmiştir ki, siz onları farkında olmadan yaparsınız. Yine de, perde arkasında beyin çok aktif bir organ ve iş yeni bir fikir bulmaya geldiğinde, muazzam bir bilişsel süreç işletir. Bu sürecin elementleri ise sırasıyla şunlardır:

1. Algı

Beynimiz, duyusal uyaranları (tattığınız, dokunduğunuz, kokladığınız, hissettiğiniz, duyduğunuz, gördüğünüz, sezdiğiniz vb. şeyleri) hatırlar ve yorumlar. Bu işlevin ne kadar çok “ham madde”yi harmanladığını bir düşünün! Beyniniz ne kadar çok uyarana maruz kalır, ne kadar çok algılarsa, siz de o kadar fazla fikir bulabilirsiniz. Neyse ki beyninizi daha idrakı açık olması konusunda eğitebilir, anıların saklandığı yer olarak bilinen hipokampusu genişletebilirsiniz. 

2. Dikkat

Beyin, belirli bir nesne, eylem ya da düşünce üzerine olan konsantrasyonunu sürdürme yeteneğine sahipken, aynı zamanda çevreden gelen talepleri de yönetebilir. Beyninizi odaklanmaya ve bunu korumaya dair eğittikçe, dikkatiniz güçlenir. Yoğun bir şekilde odaklanmanız gerektiğinde, dikkat dağınıklığını sınırlamayı ve bir seferde sadece bir görevi yerine getirmeyi unutmayın. Kendinizi –ve sahip olduğunuz tüm bilişsel gücünüzü– gerçekten elinizdeki metne adayın, böylece beyniniz isteğinizi ciddiye alacak ve zihninizdeki gizli mücevherleri ortaya çıkaracak.

3. Kısa ve Uzun Süreli Hafıza

Beyinde üç çeşit hafıza tipi vardır: kısa süreli bellek, çalışan bellek ve uzun süreli bellek. Örneğin, bir öykü kurgularken kendi deneyimlerinizden veya eskiden okuduğunuz hikâyelerden yola çıkarken uzun süreli belleği kullanırsanız. Yazma esnasında ise karakterler, zaman ve mekâna dair her şeyi aktif olarak kullandığınız için kısa süreli ya da çalışan belleği aktive ederiz. Belli ki yazabilmek için beyin her çeşit hafızayı uyum içinde yönetiyor; bu, öykü yaratma, karakterlerle empati kurma ve duygusal gerçekleri göstermede olayları yeniden kurgulayabilmemiz için çok önemli. Bir konuya ya da olaya yeterince önem vermediğimizde veya yeterli nöron (beyin hücresi) tutulumu gerçekleşmedikçe, anılar uzun süreli hafızaya aktarılmaz, unutulurlar. Anılar hakkında yazmak ya da konuşmak ise beyninizin onlara anlam vermesine yardımcı olur.

4.Motor Beceriler

Beyin, tüm vücudunuzun ve istemli kaslarınızın, hareket etme, nesneleri taşıma gibi yetilerini koordine eder. Bu, yazmanızı sağlayan motor becerilerin uyumlu çalışmasını sağlar. Motor beceriler, aynı zamanda yürümek ve egzersiz yapmak için de olmazsa olmazdır; oksijeni vücutta tutma ve beyne kan akışını sağlamada önemli bir rol üstlenir. Peki bunun yaratıcı fikirler bulmaya nasıl bir etkisi olabilir? Eğer iyi klavye kullananlardansanız, yani motor becerileriniz bu alanda gelişmişse, bu yaratıcılığınızı tetikleyebilir. Çünkü hızla akan düşüncelerinizi kolayca yazıya dökebilir, yaratma sürecinizi bölmeden ilerleyebilirsiniz.

5. Dil Becerisi

Kuşkusuz ki dil yeteneği, yazma eyleminin en büyük kısmını oluşturur; dil ise beynin bilişsel sürecinin bir sonucudur. Beynin dil edinimi için kullandığı tesisat, sesleri kelimelere çevirmeyi ve sözlü çıktılar üretmeyi sağlar. Düzenli olarak yazmayan insanlara kıyasla yazarların bu becerisi daha gelişmiştir. Okumak ve kelime oyunları oynamak dil kullanımını geliştirmeye yardımcı olan en eğlenceli yöntemlerdir. Beyninizin yaratıcı gücünü artırmak için, sık sık kullandığınız kelimeleri ya da söz kalıplarını kullanmak yerine, kendinize yeni meydan okumalar sunun. Örneğin, çok yoğun dikkat gerektiren okumalar ve analizler yapmak veya daha yaratıcı düşünmenizi gerektiren kelime oyunlarıyla uğraşmak...

Tabii dilbilgisi kurallarına hâkim olmadıkça, sadece yeni kelimeler öğrenmenin, yazma sürecinize çok bir katkısı olmayacağını unutmayın. Zaman zaman dilbilgisi kurallarını gözden geçirmek hem yazmanıza hem de yaratıcı kurgulamanıza yardımcı olacaktır.

6. Görsel ve Uzamsal İşleyiş

Beyin, dışardan gelen görsel uyaranları işler ve nesneler arasındaki mekânsal ilişkileri anımsar. Bu işlem aynı zamanda görselleştirme ya da öykü yazmada tartışmasız çok önemli olan imge ve senaryoları hayal etme gibi becerileri içerir. Beyninizdeki içsel “GPS”, kurgudaki kişilerin nasıl hareket ettiklerini ve hangi belirli ortamlarda nasıl gözükmesi gerektiğini bulmanıza yardımcı olur. Görsel ve uzamsal işleyiş, aynı zamanda kelimeleri nasıl bir araya getirdiğinizi de etkiler.

7. Yürütücü İşlev

Diyelim ki yeni bir öykü fikri bulmak ya da anlatacağınız hikâyedeki tipleri, diyalogları, bölümleri organize etmek istiyorsunuz. İşte bunu başarmanızı sağlayan “düşünme” işlemi, beyindeki ileri derece bilişsel sürece dahildir ve yürütücü işlev olarak bilinir.

Bu fonksiyonlar olmasaydı, asla tutarlı bir şey yazamazdınız. Yürütücü işlevin içerdiği ve yeni bir öykü kurgularken kullandığınız bazı yetiler sırasıyla şunlardır:

Empati Duyma Yeteneği: Diğer insanların düşünceleri, neyi sevip sevmedikleri, davranışları gibi içsel dünyalarına dair sezgilere sahip olma. Aynı zamanda iç gözlemi sağlar. Karakter yaratmada kullanılır.

Öngörü: Daha önce öğrendiniz şemalardan (ne işe yaramıştı, ne yaramamıştı gibi) yola çıkarak tahminler yapmanızı sağlayan yeti. Öykülerinizde tutarlılığı sağlar.

Sorun Çözme: Var olan bir sorun tanımlayıp, doğru çözümü bulmamızı sağlayan yeti. Bu yeti bize hikaye tasarlarken karşımıza çıkan problemleri çözüme ulaştırmamızda işe yarar.

Çalışan Bellek: Zihnimizde bilgiyi işleyen ve tutan kapasite. Yazacağınız konuyla ilgili hafızanızda bir şeyler ararken, aynı zamanda henüz yazdıklarınızı da aklınızda tutmanızı sağlar. Bu hem bilinçli hem de farkında olmadan olur.

Duygusal Öz Düzenleme: İdeal sonuç için birinin kendi duygularını yönetme ve tanımlama yetisi. Yazma hedefinize sadık kalmanızı sağlar ve konsantrasyonunuzu bozacak duygusal dikkat dağıtıcılardan sizi uzaklaştırır.

Sıralama: Karmaşık eylemleri parçalara ayırıp, adım adım yönetmenizi ve önem sırasını belirlemenizi sağlayan yeti. Çoğu kez farkında olmadan yapılır; yazarken ve kurgularken ilerlemenizi sağlar, kafa karışıklığını önler.

Çeviren: M. Gizem Erkol

(WritersDigest)

 


Twitter'da Paylaş
0

YORUMLAR


İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR