1. Borges kimdir?
Márquez anlatır: Buenos Aires’in bir sokağında kendisine “Siz Borges değil misiniz?” diye soran bir yabancıyı, “Evet, arada bir,” diye yanıtlamıştır Borges.
2. Evaristo Carriego ve Palermo...
İlk düzyazı kitabı
Evaristo Carriego’da (1930) şair komşusunu ve çocukluğunun geçtiği Buenos Aires’in Palermo mahallesinin “öteki yüzü”nü anlatır Borges. Palermo aykırı seslerin, düellolar, külhanbeyleri, genelevler, pavyonların olduğu yoksul bir mahalle, Carriego ise minörün şairidir.
3. Kütüphanedeki görevinden niçin uzaklaştırıldı?
İkinci Dünya Savaşı sırasında müttefiklerden yana olduğunu açıklamış olduğundan, Juan Peron 1946’da iktidara gelince, işini kaybetti. 1955’te Peron devrilince Ulusal Kütüphane’nin müdürlüğüne getirildiğinde görme yetisini tamamen kaybetmişti.
[caption id="attachment_9548" align="aligncenter" width="630"]
Octavio Paz, Jorge Luis Borges, María Kodama.[/caption]
4. Borges ve Ben hakkında ne düşünür?
“Mutluluk ve mutsuzluk gibi karşıtlıkları yaşarken, bir an bana olmakta olanın benden bağımsız bir biçimde başka birine olmakta olduğunu duyumsarım. Yazarken bazı özelliklerimi ortaya döküp bazı özelliklerimi dışlayışım, Borges’i düşsel bir yaratık olarak düşünmeye yöneltti beni. Ama aslında, kimliğin, kimi zaman da kimliğin uyumsuzluğunun, çifte kişiliğin ele alınışına birçok yapıtımda rastlayabilirsiniz.”
5. Kaza bir eşik miydi?
Açık duran pencerenin kanadına başını çarpması, konuşma yetisini kaybedip hayatla ölüm arasında bir ay gidip gelmesi, karabasanlara neden olacak hastalıkların başlangıcıdır. Aklından emin olamaz. Okuduğunu anlayamayacağından, yazamayacağından endişelenir. “Daha önce hiç denemediğim bir şey yazmaya kalkıp başaramazsam bunun beni kötü sona hazırlayacağını düşünüyordum... ve ortaya ‘Don Quijote Yazarı Pierre Menard’ çıktı.” Bundan sonra sınırları zorlayan pek çok öykü, deneme yazdı.
6. Öykücülüğü için ne der?
“Gerçek öykücülüğüm, 1933 ve 1934 yıllarında yayımlanan
Alçaklığın Evrensel Tarihi’yle başlar. İşin tuhafı “Sokağın Köşesindeki Adam” gerçek bir öykü olmasına karşın, beni yavaş yavaş doğru düzgün öykülere yönelten bu skeçlerin ve daha sonra gelen anlatısal metinlerin birer deneme oyunu niteliği taşımasıydı.”
7. Entelektüel yaftasından kurtulmak için ne yaptı?
Yerel olanı öne çıkaran “tehlike” temasını işleyeceği bir edebiyatın peşindeydi. Hayal kırıklığına uğramış halde, bu yaftadan kurtulmaya çalıştı. Şehrin varoş bölgelerinde kabadayılarla vakit geçirdi, tango öğrendi ve Arjantin İspanyolcasının İtalyancaya ve Portekizceye çalan ağızlarını özümsemeye çalıştı. Sonuç
Luna de Enfrente (1925) ve
Cauderno San Martín (1929) adında iki şiir kitabı.
8. Sevdiği düşünür?
“İsviçre’deyken bir ara Schopenhauer okumaya başladım. Bugün bana, tek bir düşünür seç kendine, deseler, Schopenhauer’i seçerim. Eğer dünyanın gizleri sözcüklerle dile getirilseydi, o sözcükler sanırım Schopenhauer’ın yazılarında yer alırdı.”
[caption id="attachment_9545" align="aligncenter" width="630"]
Borges ve Derrida (Buenos Aires, 1985)[/caption]
9. Borges büyüyünce ne olacaktı?
“Hayatın babamdan esirgediği yazar olma yazgısını üstlenmek zorunda kalacağım neredeyse anlaşılmıştı,” diyor. Altı yaşında Cervantes’in esinlediği düşsel hikâyeler yazan Borges, dokuz yaşında Oscar Wilde’ın
Mutlu Prens’ini İspanyolcaya çevirdi. Bu metin
El Pais adlı yerel gazetede yayımlandı.
10. Annesinin kehaneti gerçekleşti mi?
Borges 1986 yılında ölümünden yaklaşık iki ay önce 41 yaşında olan öğrencisi Maria Kodama ile evlendi. Borges’in bu zayıf Japon kızıyla yaptığı evlilik türlü söylentilere neden oldu. Yıllar önce ölen annesi bayan Leonor’un Kodama ile ilk karşılaşmasının ardından hizmetçileri Fanny’ye, “Her şey bu sarı tenliye kalacak,” dediği biliniyor.
