1. Romantizmin manifestosunu kim yazdı?

Victor Hugo, Cromwell (1827) adlı oyununun önsözünde, Romantizmin ilkelerini belirleyerek akımın temellerini attı. Şiirde başlayan Romantizm asıl etkinliğini tiyatroda sağladı. Hernani adlı romanının başarısıysa Romantizmin, Klasisizmin dirençli savunucularına karşı kesin zaferinin sembolü oldu.

2. Zola, Doğalcılık bildirisini yazarken neyi esas alıp uyarladı?

Claude Bernard’ın Introduction à l’étude de la médicine expérimentale (1865, Deneysel Hekimliğin İncelemesine Giriş). Zola, çoğu zaman “hekim” sözcüğü yerine “romancı” sözcüğünü kullandığını da açıkça söyledi.

3. Türk edebiyatında hangi metin simgeciliğin manifestosu sayılır?

Ahmet Haşim Piyale’nin “Şiir Hakkında Bazı Mülahazalar” adlı önsözünde şiirin sözden çok müziğe yakın bir dil olduğunu, anlam ve açıklığın öncelikli öğeler olmadığını, hissedilmek için yaratıldığını, sözcüğün anlamdan çok söyleniş değerini savunur.

4. Garip’in “Önsöz”ü niçin önemlidir?

Orhan Veli’nin yazdığı “Önsöz” Garip akımının manifestosudur. “Şiire Dair” başlığı altında Varlık dergisinde yayımlanan yazılardan oluşur. Metin, “Eskiye ait olan her şeyin, her şeyden evvel de şairanenin aleyhinde bulunmak lâzım” cümlesiyle kapanır.

5. Fütürizm manifestosu neyi savunur?

Geçmişte ne varsa yıkılmalıdır. Hareketsizlik terk edilmeli, hayatın hızına uygun anlatım biçimleri bulunmalı. Sözcüklerin hürlüğü adına sıfatlar, zarflar terk edilmeli, şiirde ölçü, kafiye reddedilmeli, fiiller mastarıyla kullanılmalıdır. Fütüristler yeni sözcükleri savunurken, savaşa götürecek yüce düşüncelerin peşine düşer.

6. Türk edebiyatında manifestolar en çok hangi tür için oldu?

Fecr-i Âtî’den sonra yirmiden fazla manifesto, şiir için yazıldı: “Radyoda Hisar Saati” (Hisar Topluluğu, 1967), “Mavi’nin Düşündürdükleri” (Teoman Civelek, 1952), “Doğuş Bildirisi” (Evrim Dergisi, 1964), “Yeni Gerçek Bildirisi” (1967), “Şair Kapıkulu Değildir” (Ayrım Şiir/Kültür Sanat Dergisi, 1990), “Yenibinyıl Şiir Bildirgesi” (Yenibinyıl Şiir Eki, 2001), “Görsel ve Somut Şiir Kılavuzu” (2005)...

7. Tristan Tzara, Dada sözcüğünü nasıl seçti?

Aklı devreden çıkaran, anlamsızlık, rastgelelik üstüne kurulu harekete bir isim arayan Tzara ve arkadaşları, Larousse sözlüğünün rastgele bir sayfasını açtı, karşılarına çıkan “Dada” sözcüğünü seçti. Birinci Dünya Savaşı’yla bunalan, hiçliğe düşen umutsuz harekete isim seçmek için daha uygun başka bir yol bulunamazdı.

8. André Breton hangi manifestoları yazdı?

Breton gerçeküstücülük için üç manifesto yazdı. 1924’te “Le Manifeste du surréalisme”, 1930’da “Le Second Manifeste du surréalisme” ve 1942’de “Les Prolégomènes a un Troisième manifeste du surréalisme ou non” (Bir Üçüncü Gerçeküstücülük ya da Hayır Bildirgesine Giriş). Tümü Breton’un 1962 yılında yayımladığı Manifeste du surréalisme adlı kitabında yer alır.

9. Türk edebiyatında en çok imzalı manifesto hangisidir?

Fecr-i Âtî topluluğunun ortak kaleme aldığı “Fecr-i Âtî Encümen-i Edebîsi Beyannamesi”dir (Servet-i Fünûn, 1910). Sanatın eğlence sayılmasına ve seviyesinin düşmesine, politik araç olarak kullanılmasına karşı tepki olarak yazıldı. Metinde grubun benimsediği edebiyat anlayışından söz edilmez, herhangi bir anlayış öne sürülmez. Bununla birlikte Cumhuriyet döneminin ilk manifestosu da Yedi Meşaleciler tarafından hazırlandı.

10. Yeni Lisan yazıları manifesto sayılır mı?

Genç Kalemler’de (1911) yayımlanan imzasız bir dizi makalede öne sürülen görüşler bir kimliğin teorisini belirleyerek ve Milli Edebiyat kavramını ortaya koyarak, yeni bir hareketin tetikleyicisi oldu. Dilde sadeleşme, hece vezni bu hareketle başladı.