1 Batı’da kilise, çocuk kitaplarına başlangıçta nasıl bir tavır aldı? 17. yüzyılda Avrupa’da çocuklar için din dışı kitaplar yayımlanmaya başlayınca kilise tepki gösterdi. 1658’de kendisi de bir papaz olan John Amos Comenius Orbis Pictus (Resimlerle Görünen Dünya) adlı yapıtını çocuklar için hazırladı. Ansiklopedi olarak kabul edilebilecek Orbis Pictus ilk din dışı, resimli çocuk kitabıdır. Resimlerde ağaç baskı tekniği kullanılmıştır.

2 Divan edebiyatında çocukları hatırlayan şairler ve yapıtları...

Nabi’nin, oğlu için yazdığı “Hayriyye” ve Sümbülzade Vehbi’nin yine oğlu için yazdığı “Lütfiye-i Vehbi” adlı mesneviler divan edebiyatında çocuklar için yazılmış metinlerdir. Didaktik bir üslup taşırlar. Sözgelimi şair Nabi “Hayriyye”de çocuklara evden dışarı çıkmadan ayet, kıssa ve hikâyelerden dersler almalarını söyler.

3 Cumhuriyet öncesinde çocuklar için dergi var mıydı?

1869 ile 1923 arasında 23 çocuk dergisi yayımlanmıştır. Bunların içinde tek bir sayı çıkmış olanlar da vardır. Çocuklara Mahsus Gazete 1896 yılından başlayarak 626 sayıyla en çok yayımlanandır. [caption id="attachment_23110" align="alignleft" width="344"] Charles Perrault[/caption]

4 Charles Perrault’nun ünü nereden gelir?

Aşk şiirleri yazan, Fransız Akademisi’nde “Büyük Louise Yüzyılı” şiiriyle eskilerle yenileri birbirine düşüren Perrault topladığı çocuk masallarını oğlunun adıyla bir araya getirdi. Peri Masalları onu gelecek yıllara taşıdı. Uyuyan Güzel, Kırmızı Başlıklı Kız, Çizmeli Kedi, Külkedisi, Mavi Sakal böylece ilk kez yayımlandı.

5 Lucy Sprague Mitchell’ın adını niçin bilmemiz gerekir?

1921’de yayımlanan The Here and Now Story Book ile ‘şimdi ve burada’ hareketini başlatarak günümüz çocuk edebiyatına öncülük etti. Amerikan çocuk edebiyatına hâkim olan geleneksel peri masalları yerine çocukların gündelik yaşamlarına odaklanan gerçekçi hikâyeler yazdı. Kitabın önsözünde çocukların günlük deneyimlerinde çoğunlukla ‘şimdi ve burada’ dünyasında yaşadıklarını vurguladı.

6 Çocuklar için ilk süreli yayın İngiltere’de 1788’de çıkan The Juvenile Magazine, Almanya’da 1722’de çıkan Leipziger Wochenblatt für Kinder’dir. Ya İstanbul’da?

Mümeyyiz Gazetesi’nin (Sahibi Sıtkı Efendi, İstanbul 1869-1870) aynı adla çocuklar için çıkardığı haftalık gazete 49 sayı devam etti.

7 Küçük bir çocuğa okumak için en tuhaf kitap seçimi?

Proust’un Kayıp Zamanın İzinde adlı kitabının başlangıcında annesi, Marcel’i sakinleştirmek için yatakta yanına oturur ve George Sand’in François le Champi’sini okur. Proust da böyle Proust olmuş olmalı. [caption id="attachment_23111" align="alignright" width="312"] Daniel Defoe[/caption]

8 Edebiyatımızda dergiler başlangıcından beri resimli miydi?

1875’te yayımlanan Etfal, resim yayımlayan ilk çocuk dergisidir.

9 Emile adlı kitabında J.J. Rousseau’nun Emile’in okumasına izin verdiği tek kitap?

Robinson Crusoe. Bilindiği gibi, Daniel Defoe da bu eseri çocuklar için yazmamıştı.

10 Edebiyatta anti kahraman bir çocuk var mıdır?

Örnekler var elbette. Çavdar Tarlasında Çocuklar’da Holden bir anti kahramandır. Ancak, Salinger da bu kitabı çocuklar için yazmadı.