Nitelikli dergiler şimdilik yapay zekâ ürünü kurgu öyküleri yayımlamak konusunda hevesli görünmüyor.
Sizden “vapur iskelesi, yorgun, ağaç, ay, şarkı, cıgara, vals, ıslık, mesut bir adam, ayna” ifadelerini kullanarak altmış sözcüklük bir paragraf yazmanızı istesem hayalinizde neler canlanırdı?
Son zamanların en popüler teknolojisi ChatGPT’ye aynı soruyu sorduğumda şöyle bir paragraf okudum: “Vapur iskelesinde oturan yorgun adam ağacın altında dinlenirken ay yavaşça yükseldi. Bir şarkı mırıldandı ve cıgara dumanları havada dans etti. Mesut bir adam vals müziğiyle ayaklarını oynatırken yanındaki ayna yüzündeki gülümsemesini yansıttı. İçinden bir ıslık çaldı ve her şeyi bir an için unuttu. Ancak yorgunluğu geri geldiğinde, vapurun gelmesiyle güzel anılarını geride bırakarak kendini yine yola koydu.”
ChatGPT bir haftada bir milyon kullanıcıya ulaştı. Müthiş bir kurumsal başarı. Bazı metin türlerinin oluşturulmasında hayatı kolaylaştırabileceği şüphesiz. Bazılarındaysa ciddi tartışmalara neden olmaya başladı bile.
Her ay öykülerinin yayımlanması için yüzlerce insanın başvurduğu bilimkurgu ve fantazi dergisi Clarkesworld’ün baş editörü Nell Clarke son haftalarda gelen başvuruların biraz değiştiğini gözlemliyor. Geçtiğimiz ay insanların kaleminden çıkmış 700 öykünün yanı sıra YZ (yapay zekâ) ile yazılmış 500 öykü başvurusu olduğunu vurguluyor. Üstelik Clarkesworld ChatGPT işgalinden payını alan tek dergi değil. The Magazine of Fantasy and Science Fiction ve Asimov’s Science Fiction da aynı sorunla karşı karşıya. Öyle ki bazı dergiler öykü kabul etmeyi durdurdu. Nedenini tahmin etmek zor olmamalı.
Nitelikli dergiler şimdilik YZ ürünü kurgu öyküleri yayımlamak konusunda hevesli görünmüyor. Nedeni yalnızca niteliğin çok düşük olması değil, YZ’ye erişimin kolaylaşmasıyla kurgu metinler üretmek için de yaygın olarak kullanılmasının etik açıdan bulanık bir durum ortaya çıkardığı inancı.
Authors Guild’in CEO’su Mary Rasenberger ChatGPT’yi yazarlık mesleği için olumsuz bir gelişme olarak değerlendiriyor. “Kitaplar demokrasinin şahdamarıdır derler, fikirler kitaplardan doğar. Kitap kültürünü korumamız gerekiyor ama YZ ürünü kitaplarla dolup taşan bir dünyada bunu nasıl yapacaksınız,” sözleriyle endişesini dile getiriyor.
Kurgu metinler insanın zekâsı kadar hayal gücü ve duygularının da ürünü. Yazmak bir ürün ortaya koyma kaygısından çok bir ihtiyaç. Kuralına uygun, anlamlı cümleleri iyi bir dilbilgisiyle yan yana dizmek müthiş bir mekanik olsa da aynı on sözcükle okurun duygularını harekete geçirebilecek bir paragraf yazabilmek müthiş bir yetenek, insana özgü...
“Ben başka bir yoldan vapur iskelesine gitmek için yolu çok uzun, kendimi çok yorgun buldum. Ağacın altında geceyi bekledim. Sarı bir ay doğdu. Gazinolardan sesler, kahkahalar, şarkılar gelmeye başladı. O zaman elimi saçlarıma attım ki karma karışıklar. Tarağımı çıkarıp saçlarımı taradım. Bir cıgara yaktım. Dudağıma bir vals yapıştırdım. Pantolonumun cebine elimi soktum. Plajın önünden ıslık çalarak, herkes gibi, mesut bir adam gibi, aynayı kıran ben değilmişim gibi geçtim.” (Sait Faik Abasıyanık, “Plajdaki Ayna”, Mahalle Kahvesi)
