Kafka, bu yüzyılın en iyi yazarı.

Roberto Bolaño’nun ismi yazarların yazarına dönüştü, fakat aynı zamanda olağanüstü kapsamlı Borgesvari edebi bilgi birikimiyle yazarların okuru olarak da adlandırılabilir –okurların yazarı da olabilir – hangisiyse artık. Bolaño’nun yazınının temelinde okumaya duyduğu sevgi var. Hatta kısa, otobiyografik bir yazıda “okurken, yazarken olduğundan çok daha mutlu” olduğunu belirtiyor. Bu bakımdan muhtemelen Bolaño okumaya devam etmenin olası en iyi yolu, Bolaño gibi okumak.

Bolaño’nun edebi beğenileri net bir biçimde belirlemek zor. Görünen o ki, bazı kitapları hiçbir yere oturmayan üslupları, bazı yazarlarıysa cesaret ve metanetleri sebebiyle tercih ediyor. O yüzden biz de Bolaño’nun sözlerinden yola çıkarak hayranlık duyduğu ve yakından ilgilendiği yazarların bir listesini hazırladık:

1. Rüyamda on altı yaşındaydım, Martín Adán bana piyano dersi veriyordu. Yaşlı adamın parmakları Muhteşem Lastik Adam kadar uzundu ve zemini delip geçen bu parmaklar adeta bir yeraltı volkanlar zinciri oluşturdu.

2. Tüm sınıflandırmalara meydan okuyan bir yazar varsa o da César Aira’dır. Bir kez okumaya başladığınızda durmak istemezsiniz. Bütün ayrıksılığıyla Aira, bugün hayatta olan ve İspanyolca yazan en iyi üç, dört yazardan biri.

3. Baudelaire okurlarının lise yıllarında zorluk çekmemesi pek mümkün değil. Okul arkadaşlarıyla ve öğretmenleriyle epey sıkıntı yaşarlar. Ama kırılganlıkları aldatıcıdır. Mizaçları ve ilan-ı aşklarındaki sebatsızlık da öyle. Yine de bu müphem görünüşlerinin arkasında muhtemelen dünyanın en sert ve kesinlikle en cesur insanları durur.  

4. Her ne kadar Latin Amerikalı bütün yazarlar bunu hep birlikte reddetse de, Adolfo Bioy Casares, Latin Amerika’nın ilk ve aynı zamanda en iyi fantastik romanını yazmıştır.

5. Bir insan Borges’i tekrar tekrar okumalı.

6. Ernesto Cardenal’in sesi değişmedi fakat her şey değişti. Ve bir vakitler umut olan, bilinmeyene davet olarak görünen her şey, şimdilerde, kaybedilen tüm savaşlara rağmen Cardenal’in hâlâ yaşamaya devam ettiği yitik bir mecranın sessizliği ve dinginliği gibi. Cardenal’in görkemli nesriyle ailesinin hayatındaki iniş-çıkışları naklettiği Vida Perdida, sadece bir ailenin değil, Latin Amerika’nın en büyük şairlerinden biri olan bir adamın kaderi hakkında. Aynı zamanda Thomas Merton gibi ölüme rağmen yaşamaya devam eden bazı yazarların tasvirini içeriyor. Ernesto Cardenal’in yazar olmasının yanı sıra bir rahip. Nihayetinde ondan geriye kalansa akamete uğrayan bir yaşam değil, muzaffer bir son: işte bu Cardenal’in, Cennet’in yanı başındaki Araf’ta yaşayan bir adamın nihai tasavvuru.

7. Horacio Castellanos Moya melankolik bir adam ve adeta ülkesindeki onlarca yanardağdan birinin içinden, en derininden yazıyor. Bu kulağa büyülü gerçekçilik gibi geliyor ama ortada, Moya’nın üslubundaki cesaret dışında büyülü bir şey yok. O bir şekilde hayatta kalmayı başaran bir yazar, ne var ki hiç de hayattaymış gibi yazmıyor.

8. Karısı Marina’yla yaşadığı mutlu hayatla tehlikeli bir biçimde bizden biri olan Camilo José Cela’ya, düzyazının bu en büyük biçemcilerinden birine, yirminci yüzyılın ikinci yarısında ayrılan gizli bir mevki var. 

9. Büyük bir yazar Louis-Ferdinand Céline. Ama aynı zamanda tam bir pislik, haysiyet yoksunu bir insan varlığı. Sergilediği en gaddar alçaklık anlarının asil bir yücelik kisvesine bürünmesiyse inanılmaz – bu gerçekten sadece kelimelerin gücüne atfedilebilir.

10. Julio Cortázar ve Nicanor Parra okuyan gençlerin yürekliliği beni fazlasıyla duygulandırıyor. Tıpkı bir zamanlar benim okuduğum ve hâlâ okumaya çalıştığım gibi. Başlarının altında kitapla uyuyan bu gençlerden etkilenmemek ne mümkün? Nitekim olabilecek en iyi yastık bir kitap değilse nedir?

11. Bana kalırsa Parra, İspanyolca dilinin gelmiş geçmiş en iyi şairi.

12.  Felisberto Hernández’i mutlaka okumalısınız.

13. Edebiyat bizi doğrudan, elinde silah ortalıkta dolanan ve ateş etmekten haz duyan Alfred Jarry’e götüren tehlikeli bir oyun.

14. Kafka, bu yüzyılın en iyi yazarı.

15. Rüyamda bir öğle sonrası kapımın vurulduğunu işittim. Kar yağıyordu. Ne sobam ne de param vardı. Hatta yanlış hatırlamıyorsam elektriği de keseceklerdi. Peki eşikte duran kimdi dersiniz? Enrique Lihn; elinde bir şişe şarap, bir file dolusu yiyecek ve Bilinmeyen Üniversitesi’nden bir çekle.

16. Mallarmé,  yani büyük şairler içinde en az masum olanı der ki, seyahat etmeli, tekrar tekrar yola düşmeliyiz. Çünkü o, yolculukların ve yolcuların lanetlenmiş olduğunu bilse bile sürekli yeniden başlamak ister.

17. New York’un en iyi gangsteri: Kenneth Patchen.

18. Uyandığımda en iyi arkadaşım Ulises kitap okuyordu. Ne okuduğunu sordum. Ezra Pound’dan Seçme Kantolar. Bana da bir şeyler oku, dedim. Ama en ufak bir kısmını bile anlamadım. Ve bundan böyle denemeyi bıraktım.

19. Rodrigo Rey Rosa; dört dörtlük bir usta. Çok sayıda seçkin öykü yazarının bulunduğu benim kuşağımın en iyisi.

20. Rimbaud ve Lautréamont, onlar haricinde herkesi görmezden geldik.

21.  Rüyamda, Civitavecchia Nükleer Santrali’nde Stendhal okuyordum: reaktör mozaikleri arasından bir gölge kayıp geçti. Stendhal’ın hayaleti, dedi belden yukarısı çıplak, çizme giymiş bir genç.

22. Dişlerimi kaybetmiş olmamı bile – tıpkı bir Zen göçebesi gibi yaşayan ve bu sebeple diş bakımını ihmal eden – Gary Snyder’a bir nevi saygı duruşu olarak kabul ettim.

23. Enrique Vila – Matas, César Aira ve Javier Marías’ın, biri Katalan biri Arjantinli ötekiyse Madridli olan bu üç yazarın eserleri, önümüzde keşfedilmek üzere uzanan yeni bir arazinin en uç noktası. Peki nedir bu yeni arazi? Her zamankinin aynısı ama yine de farklı, aslında bilmiyorum demenin başka bir yolu.

24. William Carlos Williams: Ernesto Cardenal’den sonra ölüm döşeğindeki en iyi refakatçi.

Kaynak: New Directions, 2014