Parlayan diski kaldırıp güneşe tuttu. Arkası beyaz ön tarafı ise ışıkta renk cümbüşüne dönüyordu. Gökten gelen bir şey olmalı, dedi. Kokladı ama kokusu yoktu. Eğmeye çalıştı esnekti. Biraz daha zorlasa kırılacağını anladı. Orada durdu. Parlak yüzeyi yüzüne dokundurdu. Serindi. Hepsi bu kadar. Ne olabilirdi ki bu şey. Hiçbir fikri yoktu. Kazı ekibinin başındaki profesöre gösterse iyi olacaktı.
Yıl iki bin yedi yüz seksen dört. Büyük yıkımdan tam üç yüz yetmiş sekiz yıl sonraydı. Sıcak yaz gününde kralın talimatıyla yıkımdan önce kimlerin nasıl yaşadığını nerelerde yaşadığını keşfetmek için görevlendirilmiş bu insanlar yıkımdan önceki yaşamı anlamak için durmadan çalışıyorlardı. Bulacakları en küçük bir nesne bile onlar için paha biçilmezdi. İnsanlığın sonunu getirecek kadar güçlü medeniyet nasıl olmuştu da yerle bir olmuş geriye bir avuç insanın anıları kalmıştı.
Profesör May elinde tuhaf bir nesneyle kendine doğru koşan Say’a baktı. Gözlerindeki ışığı fark etmek çok da zor değildi. Say elini sallayınca nesne güneşte parladı. May elinde tuttuğu şeyin kıymetli bir nesne olduğunu anladı. Yavaş yürü elindeki şeyi çok dikkatli tut, dedi. Say yavaşladı. Elindeki diski göğsüne bastırdı. Attığı her adımı dikkatli attı. May’ın yanına vardığında ellerinin titrediğini gördü. Bu yıkımdan önceki insanların kullandığı bir şey olmalıydı. Diski elinde tutup ön yüzene arka yüzüne baktı. Hiçbir şeye benzemiyordu. Diliyle dokundu. Tadı yok tuzu yok bir şeydi. Belli ki çok hassas bir şeydi. May, çalışanlara dinlenin talimatı verdi.
Yemekler yendikten sonra May, Ellerinizle yavaşça toprağı eşeleyin hiçbir nesne kullanmayın, dedi. Çalışanlar gülmeye başladı. Nasıl olacak bu? İsterse ömrümüz yetmesin sadece ellerinizle diye tekrar etti May. Say durumun farkına vardı. Yapılacak en küçük bir hata bütün çalışmalarını boşa çıkaracaktı. Bulduğu şeyin yanında mutlaka başka şeyler de vardı. May, hadi iş başına, dedi.
May önde onlar arkada toprağı elleriyle usulca eşmeye başladılar. Kay, ellerim kanadı dedi. May, cebinden bir bez parçası çıkarıp yarasını sardı. Ellerinin nerede kanadığın göstermesini istedi. May, Kay’ın gösterdiği noktayı dikkatlice eşti. Taştan daha sert bir kutu vardı toprağın altında. Parlayan bu kutu May’ın neredeyse nefesini kesecekti. Yanına iki kişi çağırdı. Üçü beraber kutunun üstündeki toprağı temizlemeye başladı. Genişliği ve uzunluğu neredeyse bir metreyi buluyordu. İki saat sonra toprak temizlenmiş kutu toprağın altından tamamen çıkmıştı. Kutu kapalıydı ama kutunun üstünde nasıl açılacağına dair bazı resimler vardı.
Kolu yavaşça çevirdi May. Sonra yana sonra da yukarı doğru kutu usulca açıldı. İçinde daha önce hiç görmedikleri irili ufaklı kutular vardı ama böyle kutuları daha önce hiç görmemişlerdi. Herkes otursun, dedi May. Uzunca bir süre durup düşündüler. Kay, büyük kutu gibi küçük kutuların da nasıl çalıştığını gösteren çizimler mutlaka vardır bir yerlerde, dedi. Bu mantıklı, dedi May. Eğilip kutunun içine baktı. Evet, oradaydı. Kutuyu nasıl açacağını şekillerle göstermişlerdi. May, adım adım ne yapacağına iyice baktı. Kapağı açtı. Açma düğmesine bastı. Ekran aydınlandı. Bir süre sonra insan görüntüleri belirdi. Sıra diski kutuya takmaya gelmişti. Düğmeye bastı. İleri doğru bir mekanizma hareketlendi. Diski yavaşça yuvaya yerleştirdi. Ekranda çıkan yazıya dokundu.
May, gözlerine inanamadı. Görüntüler bir tepeden koca bir şehri gösteriyordu. Hareket eden makineler, dolanan insanlar parlak ve çok katlı evlerin ışıkları oldukça belirgindi. Her şey çok güzeldi. Her şey kalemle çizilmiş gibi göz alıcıydı. Birden her şey sallanmaya başladı. Şehrin arkasındaki dağdan ışıklar yükseldi. Işıklar birer birer söndü. Devasa binalar çökmeye başladı. Makineler enkazların altında kaldı. İki dakika sonra hiçbir şey eski yerinde değildi. Görüntü karardı. O binaların içinde insan var mıydı diye sordu May.
