Selmin Kuş, Orhan Pamuk’u yaratıcısı olduğu Masumiyet Müzesi’ni hem bir roman hem bir müze olarak incelediği kitabını Notosoloji’ye anlattı. Sözcüklerin Nesnelere Dönüştüğü Yer: Masumiyet Müzesi, adının da işaret ettiği gibi Masumiyet Müzesi’ni anlatan bir kitap, ancak bu kitap Masumiyet Müzesi’ni hangi açıdan ele alıyor, nasıl anlatıyor? Sözcüklerin Nesnelere Dönüştüğü Yer: Masumiyet Müzesi, Masumiyet Müzesi’ni hem bir roman/edebi eser hem de bir mekân/müze olarak ele alıyor. Bir romanın nasıl bir mekâna dönüşeceğinin izlerini sürüyor. Bunu yaparken de mekân olarak seçtiği müzenin kısa bir tarihçesine yer veriyor. Kurmaca bir dünyayı gerçekliğe taşıma iddiasında olan yani sözcükleri nesnelere dönüştürmeyi amaçlayan bir romanı, romanın verdiği ipuçları çerçevesinde inceleyen, onu edebiyatın ve müzenin dünyadaki ve Türkiye’deki gelişim sürecinde bir yerlere konumlandırmaya çalışan bir çalışma. Bu kitabı yazma fikri ne zaman ortaya çıktı, romanı okuduktan sonra mı müzeyi gezdikten sonra mı? Aslında bu çalışmanın temelleri ilginç gelebilir ama henüz roman yazılmadan önce atıldı. Amacım, bir karşılaştırmalı edebiyat çalışması yapmaktı ve edebiyat ile resim, sanat tarihi, müzeoloji arasında bir ilişki kurmama olanak sağlayacak bir edebî eser arayışındaydım. Bir yandan uygun roman ve öykü araştırırken bir yandan da romanın kahramanı Kemal gibi müze müze, ülke ülke geziyordum hem de henüz onu tanımadan! Tam da bu dönemde, 2008 yazında Masumiyet Müzesi yayımlandı ve ben daha romanı okumadan aradığım kitabı bulduğumu anladım. Kitaptaki her şeyi de müzenin açılmasını beklemeden tamamen romanda anlatılanlara, müzede olacağı vaat edilenlere dayanarak yazdım. Müzeyi de ilk açıldığı gün elimde çalışmamla gezdim. Peki sözcükler nesnelere dönüştükten yani müze açıldıktan sonra romanda anlatılanlarla müzede sergilenenler arasında bir fark gördünüz mü? Bu sizin çalışmanıza nasıl yansıdı? Elbette bazı farklılıklar vardı. Kurmacanın verdiği sonsuz olanakların rahatlığıyla müzede varolacağı anlatılan bazı şeyler müzede yer almıyordu ya da bazı değişikliklere gidilmişti. Özellikle “müzenin sesleri” ile ilgili değişiklikler yapılmıştı. Ancak bu doğal bir durum. Kurmacanın gerçekliğe taşınması çok zor ve iddialı bir iş. Üstelik roman ve müze eş zamanlı ilerlemedi. Roman 2008 yılında yayımlandı, müze ise 2012 yılında açıldı. Benim çalışmam ise her ne kadar yeni yayımlanmış olsa da 2010 yılında tamamlanmıştı. Kitapta yer alan her şeyi müze açılmadan romanda yer alanlar doğrultusunda hazırladığım için müzeyi gördükten sonra herhangi bir değişiklik yapmadım. Müzegezer olmuş okurlarında roman ve müze arasındaki farkı gözlemlemesini istedim. Bu aralar, o farkları dile getirmek adına roman ve müzenin (mekânın) olanakları ve farklılıkları üzerine bir çalışma içerisindeyim. Masumiyet Müzesi’nin roman ve müze olarak edebiyata ve müzeciliğe getirdiği yenilikler nelerdir? Masumiyet Müzesi roman olarak, içerisinde gerçeğe dönüştürülecek bir müze fikri barındırması ve sonrasında bunu gerçekleştirmesiyle Türk edebiyatında olduğu gibi dünya edebiyatında da örneği görülmemiş bir eser. Müze olarak da bir ilki gerçekleştiriyor. İlk defa bir roman karakterinin müzesi o karakteri yaratan kişi/yazarı tarafından açılıyor. Yazarların evlerinin müzeleştirilmesi Türkiye’de ve dünyada çok yaygın bir durum. Ancak kurmaca bir karakterin evinin müzeye dönüştürülmesi çok ender. Bunun en bilindik örneği Londra’daki Sherlock Holmes Müzesi, gerçekte var olmamış bir karakter için oluşturulan bir müze olması yönüyle Masumiyet Müzesi’ne benziyor. Temel fark, bu müzenin yazarı Arhtur Conan Doyle öldükten sonra Sherlock Holmes okurları tarafından açılmış olması. Yine çok benzer bir örnek Mario Praz tarafından gerçekleştirilmiş. Mario Praz yaşamış olduğu evi müzeleştirip müzeye ait koleksiyonu, yazdığı The House of Life adlı kitapla tanıtır. Ancak bu kitap da bir roman değil otobiyografik bir eserdir. Bu kitap Masumiyet Müzesi okurlarına ve müzegezerlere neler vaadediyor? Neden okunmalı? Sözcüklerin Nesnelere Dönüştüğü Yer: Masumiyet Müzesi, öncelikle Masumiyet Müzesi’ni okumuş ve Masumiyet Müzesi’nin açılışını dört gözle beklemiş müzegezer okurlar için bir nevi kılavuz gibi algılanabilir. Kitapta, romanda müzede olacağı söylenen ve öngörülen tüm nesnelerin, şeylerin, seslerin bölüm bölüm listesi bulunuyor. Bu da müzede varolanlarla var olacağı söylenenler ve var olması umulanlar arasında kutu kutu, vitrin vitrin bir karşılaştırma yapılmasına imkân sağlıyor. Masumiyet Müzesi’ni ve karşılaştırmalı edebiyat çalışmalarını seven ve merak edenler için bu kitapla birlikte yapılacak bir Masumiyet Müzesi gezisinin daha keyifli olacağını düşünüyorum. Ayrıca bu kitabı, nesnelerle çevrili bir romanda giderek nesneleşen, hayatı boyunca artist olmak, ünlü olmak isteyip de bunu gerçekleştiremeyen, roman boyunca kendisini bir türlü ifade edemeyen, etse de anlaşılmayan, sürekli erkek ağızlar tarafından anlatılıp onlar tarafından beğenilen, deliler gibi âşık olunan, uğruna bir roman yazılıp bir de müze açılan, en sonunda da o müzede çeşitli nesneleriyle birlikte vitrin vitrin sergilenip göz önünde olmayı başarmış Füsun’a adıyorum…Ve bu kitabı Füsun’u daha iyi tanımak isteyenlere öneriyorum.