1. Niçin "bela yaratan" yazar olarak tanımlandı?

19 Mart 1933'te ABD'nin New Jersey kentinde doğan Philip Roth, yirminci yüzyılın en tartışmalı ve iyi yazarları arasında görülüyor. Kitaplarında çoğu kez Yahudi karakterlere rastlanır. Antisemitizm motifini sıkça işler. Yahudi ve Amerikan kimlikleri üzerine kışkırtıcı sözleri ve yazılarıyla bilinir. Çoğu kez Amerikan aile bağları ve ölümlülük teması üzerine giden Roth, pek çok eleştirmen tarafından toplumsal konuları ayrıksı ve ironik dille irdelemesi nedeniyle "bela yaratan" yazar olarak tanımlanır.

2. Yaşamı ve münzeviliği?

Roth, Bucknell Üniversitesi'ni bitirdikten sonra Chicago Üniversitesi'nde yüksek lisans öğrenimi gördü. Ardından Chicago'da İngiliz edebiyatı, Iowa ve Princeton üniversitelerinde yaratıcı yazarlık dersleri verdi. Münzeviliği sevdiği söylenen Roth, zamanın çoğunu Connecticut'daki evinde geçirir. Buna karşın tartışmalı evlilikleri oldu. 1959'da Margaret Martsion ile evlendi. Çift, Margaret'in trafik kazasında ölmesinden çok önce yollarını ayırmıştı. Ardından aktris Claire Bloom ile evlendi. Gayriresmi olarak 1993'te ayrıldılar, iki yıl sonra da boşandılar. Bloom, Roth'la yaşadıklarını, evliliğini Leaving a Doll's House adlı otobiyografik anı kitabında yazdı.

3. En tartışmalı kitapları?

1959'da, altı öyküsünü bir araya getirdiği ilk kitabı Goodbye Columbus yayımlandı. (Kucak Dolusu, Çev.Ülkü Tamer, Sander Yayınları, 1971). Amerikan Yahudilerinin yaşamını son derece kişisel, keskin ve ironik bir dille tasvir ettiği bu kitapla Roth 1960'ta Ulusal Kitap Ödülü'nü aldı. Ardından iki roman yazdı: 1962 tarihli Letting Go (Libby, Çev. Seçkin Selvi, Sander Yayınları, 1973) ve 1967'de yayımlanan When She Was Good (Şöhret). Edebiyat çevrelerini ve eleştirmenlerini ayağa kaldıran ise Portnoy's Complaint (Portnoy'un Feryadı, Çev.Özden Arıkan, Ayrıntı Yayınları,1999) oldu. Kitap, Roth'un çılgın mastürbasyon betimlemeleriyle skandal yaratırken en çok satan romanlar arasında yer aldı.

4. Yazarken gücünü ve öfkesini nereden alıyor?

Ailesi Roth'u evlatlıktan reddetmese de, Yahudi topluluğu Roth'un Yahudiliği alaya aldığını belirterek onu kara listeye aldı. Roth ise bütün bu kara çalmaya şöyle yanıt verdi: "Bu bir şey mi, bekleyin ve görün!" 1984'de, Paris Review'a verdiği röportajda, Yahudi okurlarının Goodbye Columbus'tan sonra yakasından hiç düşmediğini söyler. Dahası kitap, bazı çevreler tarafından Kavgam yapıtıyla karşılaştırılır.

5. Okuru için ne düşünüyor?

Roth, Roth-okuru için yazıp yazmadığı sorusuna şöyle cevap verir: "Zihnimde hep bir anti-Roth okuru vardır. Şimdi nasıl da nefret edecek bundan diye düşünürüm. Bu, benim ihtiyacım olan motivasyonun ta kendisidir."

6. İkinci kişiliği?

Roth, 1970lerin sonunda, edebi alt-benini konuşturmaya başladığı yazar Nathan Zuckerman adlı bir karakter yaratır. Bu edebi alt benini ilk kez 1979'da yayımladığı The Ghost Writer (Hayalet Yazar, Çev: Burç İdem Dinçel, Yapı Kredi Yayınları, 2014) kitabında tanıtır. Zuckerman Unbound (1981) ve The Anatomy Lesson adlı kitaplarında da Nathan demirbaş karakterdir. Roth ile Zuckerman arasında ciddi benzerlikler olmasına karşın, Roth romanlarının otobiyografik olmadığının altını ısrarla çizer. The Nation'da şöyle diyordu: "Benim yaşamımı yapıtlarımda gören okur kurmacanın gücüne gözlerini kapamış demektir; gözleri ironiye ve insan hayatının binlerce çeşit gözlemine kapalıdır."

7. En etkilendiği yazarlar ve hiç vazgeçmediği takıntıları?

Dostoyevski'yi çok okur. Joseph Conrad'dan çok etkilenir. Turgenyev, gelmiş geçmiş en muhteşem öykü yazarıdır onun için. Faulkner ve Hemingway'den etkilenir. Bilinçakışı tekniğinde eşsiz bir monolog olarak nitelendirilen Portnoy’da, modern Amerikan edebiyatının en komik, en unutulmaz karakterlerinden birini yarattı. Roth, Portnoy'dan sonraki kitaplarında, hep değişik anlatım teknikleri denedi, her seferinde değişik konulara el attı. Ancak ana temalarından ya da "takıntıları"ndan hiç uzaklaşmadıw. Yahudi olmak, erkek olmak, bir ananın oğlu olmak, aydın olmak. Bütün bu temalardan doğan her türlü marazilikle uğraşmaya devam eder.

8. Bol ödüllü yazar olmasını hangi eserlerine borçlu?

Ödüllere doymayan Roth'a 1988 yılında Bill Clinton tarafından madalya verilir. 2011'de ise Barack Obama, Roth’u başka bir madalya ile taçlandırdı. Roth 1995'de yayımladığı Sabbath's Theatre ile yine Ulusal Kitap Ödülü'nü aldı. Üç yıl sonra Roth American Pastoral (Pastoral Amerika, Çev. Orhan Yılmaz, Ayrıntı Yayınları, 2008) romanıyla Pulitzer Ödülü'nü aldı. Bu roman I Married a Communist (Bir Komünistle Evlendim) ve The Human Stain (İnsan Lekesi) adlı kitaplarla birlikte bir üçleme oluşturur. Bu üçlemede Nathan Zuckerman, Yahudi işadamı Seymour "Swede" Levov'un yaşamını anlatır.

9. Kutsal olan şeyler yok mu?

Roth'a göre kutsal olan diye bir şey yoktur. Din, ırk, Yahudi anneler, ölüm... Hepsi kurmacanın içindeki birkaç cümleden oluşur. Hayattaki hiçbir şey göründüğü kadar acı verici değildir Roth'a göre.

10. Yazmayı niçin bıraktı?

Roth, 2012'de roman yazmayı bıraktığını söyleyerek edebiyattan emekli oldu. Yazmayı bırakma kararını aslında 1944’te Newark’ta patlak veren çocuk felcini konu edinen Nemesis romanını bitirdikten sonra, 2010'da aldığını söylüyor: “O zamanlar bu konu hakkında konuşmadım, çünkü doğru kararı alıp almadığımdan emin olmak istiyordum. Kendi kendime, ‛Biraz bekle, yazmayı bıraktığını açıklayıp sonra tükürdüğünü yalama,’ dedim. Ben Frank Sinatra değilim. O yüzden kimseye bir şey söylemedim, sırf emin olmak için.” Kitaplarını yeniden okumaya karar veren Roth şöyle diyor: “Son kitaptan başladım, objektif bir gözle. ‛Fena değilsin’ diye düşündüm. Ama Portnoy’a gelince bütün ilgimi kaybettim, sonra da ilk dört kitabımın kapağını bile açmadım ve başka bir iyi fikir yakalayamayacağımı, yakalasam bile üzerinde çok çalışmam gerektiğini fark ettim.”