Tiyatro oyunlarının beş yıl içinde bilgisayar tarafından yazılması mümkün olacak, yapay zekânın roman yazma becerilerinin gelişmesi çok zaman almayacak olsa gerek.
Roland Barthes 1967 yılında “Okurun doğuşu, yazarın ölümü pahasına gerçekleşmelidir,” dediğinde mecazi olarak konuşuyordu. Ancak yapay zekâ yazı dünyasına attığı ilk adımlar, Barthes’ın metaforunun bir gün gerçekleşebileceğini gösteriyor. Yapay zekâ, Harry Potter’la yapılan denemelerin gösterdiği üzere henüz tutarlı bir roman yazma kapasitesine sahip değil, yine de bunun mümkün olacağı günlere uzak değiliz. Şirketi ScriptBook’un senaryo yazan yapay zekâyı geliştirdiği Nadira Azermai'ye göre beş yıl içinde insanların yazdığından daha iyi olduğunu düşünebileceğiniz senaryolar ortaya çıkaran yapay zekâya sahip olacağız.
Eğer ScriptBook’un yapay zekâsı iyi bir senaryo ortaya çıkarırsa makine üretimi bir romanın da yazılması pek yakında mümkün olacaktır. Ancak, bu tür romanlar sonunda insan elinden çıkma eserlerden daha iyi hale gelse bile, bir şeyin kaybedileceği hissiyatına kapılmamak elde değil. Belki de bu hissiyat, edebiyatın bir iletişim yolu olması fikrinden kaynaklanıyor. Rebecca Solnit’in öne sürdüğü gibi, eğer bir kitap “başka birinin göğsünde atan bir kalp” ise iki kişiye ihtiyaç vardır: Metni yazan ve okuyan. Yapay zekâ kurgu yazdığında bir şey eksik kalır; metnin kalbinde, anlamın bulunması gereken yerde bir boşluk vardır.
Barthes bunların hiçbirini düşünmezdi, “konuşanın yazar değil, dil olduğu” konusunda ısrar ederdi. Şu anda OpenAI'ın GPT-2’si gibi yapay yazının son aşamasında olan yazılımlardan ne bekleyebileceğimizi anlamak için Barthes’a dönebiliriz. Barthes’a göre metin tek bir anlama sahip olan bir dizi kelime değil, “kültürün birçok kaynağından beslenen alıntılar”dır. Yazar asla özgün olamaz, bir şeye bağlı olmak zorundadır. Adını duymadığınız bir yazarın hoşunuza giden bir kitabını bulduğunuzu hayal edin. Eğer size bu kitabının yazarının bir makine olduğu söylenseydi hikâyeden daha az mı etkilenirdiniz? Eğer önünüzde bulunan tek şey kelimeler olsaydı yazarın kim ya da ne olduğunu bilebilir miydiniz ki? Yapay zekânın bu edebi Turing testini geçebileceği fikrine gülüp geçenler son elli yılda neler olduğuna dikkat etmiyor. Yapay zekâ artık araba sürebiliyor, yüzleri tanıyabiliyor, kişisel asistanınız olabiliyor ve strateji oyunlarında dünya şampiyonunu yenebiliyor.
Yayınevleri edebiyatın geleceğinin kodla yazılması gerektiğine karar verse bile yazarların hâlâ bir şansı olabilir. Yapay zekâ üretimi romanlara geçmek, anca kısa dönemlik bir strateji olabilir. OpenAI’ın algoritması ve Barthes’ın öne sürdüğü gibi, diğer yazılardan bir şeyler alarak başka bir yazı oluşturmak mümkün. Ama eğer bu “yamalı” düzyazı, insanların yazdığı metinlerden daha başarılı olursa besleneceği birçok kaynak bulacaktır. Asla özgün olmayan ama ondan önce gelen eserlerden alıntılar yapan bir mekanizmaya dönüşecektir. Belki de yazarın ölümünü dört gözle bekleyen yayınevleri, yazı makinelerinin eğitim programını genişletebilir. Yapay zekâlarının haberleri takip etmesini sağlayabilir, onları Spotify’a bağlayabilir, Twitter’da arkadaş edinmelerini ve sonunda topladıkları bilgileri eserlerine koymalarını isteyebilirler. Ortaya çıkan algoritmalar elbette insanlar için çok farklı olacaktır. Ama belki de makineler, düşünen ve hisseden canlılara benzedikleri taktirde ortaya koydukları metinler bir iletişim yoluna dönüşebilir.
Çeviren: Aslı İdil Kaynar
(Guardian)
