Cahide Birgül, mimarlığın kazandırdığı o muhteşem beceriden olsa gerek, şehri ve evleri sıradan, herkesin defalarca şahit olduğu bir kasvetle tasvir eder.
Janranın derinlerine kulaç atmak istemeyen bir okur, polisiyenin “yüzülebilir” sularında ne istediğini ve ne bulacağını bilir: Dönemin polisiye modasına göre kazanan ya da kaybeden, fakat der daim karizmatik bir baş karakter; ilgi çekici, giderek daha da çamura batan bir konu, ve son sayfanın son cümlesini her şeyin yerli yerine oturduğunu bilerek noktalamak.
Polisiyenin derinlerine kulaç atmak istemeyen okuru çok iyi tanıyan yayınevleri de, adeta yüzülebilir, güvenli alanın sınırlarını çeker kitapçılarda. İlgili raflarda, esrarlı ve tehlikeli bir çift gözün size baktığı, bıçakların sivri uçlarının tüylerinizi ürperttiği, gizemli mavilerle ya da dehşet saçan parmak kırmızılarla bezenmiş bu kapaklar arasında kalan bej, zarif kapaklar dikkatinizi “sıradanlığıyla” çekebilir. Ve “Bu tekinsiz curcunanın içinde kim bu sıradan!?” dercesine kitabı elinize aldığınızda Cahide Birgül’le tanışmış olursunuz.
“Bu tekinsiz curcunanın içinde kim bu sıradan!?”... Muhtemelen Cahide Birgül’ün çok seveceği ve bağrına basacağı bir soru olurdu bu. Oysa gözlerinden neşe fışkıran fotoğraflarına bakıldığında ya da onu çok seven dostlarının anılarında gezinince sıcacık, meraklı, kıpır kıpır bir kadın olduğu kısa sürede çıkıyor ortaya. Peki ama onun –ne yazık ki– dört roman, birkaç oyun ve bir nehir söyleşiden oluşan külliyatı nasıl oluyor da tüylerimizi ürpertiyor, o kasvet bize çok tanıdık geliyordu?
Birgül şehirlerin ve insanların içini görürdü. Kolay bir şey değildir bu. Işıl ışıl caddeler, neşe saçan hayatlar, becerikli karakterler onun edebiyatında önemli köşeleri kapmazdı. Cahide Birgül okurken azimli, girişimci yönüyle öne çıkan insanların yanından geçer; ışıltılı, temiz caddelerin alt sokaklarına sapar; ayakkabılarınızın su aldığı, parmak uçlarınızın donduğu bir yürüyüşün sonunda kimsenin merak etmediği, kasvetli evlerden birine girersiniz. Sizi karşılayan soğuk, dar, ruhsuz bir evdir. Kimi zaman çıldırmanın eşiğine geldiğiniz, kimi zamansa içindeyken sakince ve sabırsızca ölmeyi beklediğiniz o yer.
Cahide Birgül, mimarlığın kazandırdığı o muhteşem beceriden olsa gerek, şehri ve evleri sıradan, herkesin defalarca şahit olduğu bir kasvetle tasvir eder. Mizansen kurma ve karakterin iç dünyasını tasvir etmedeki sakinliği ve netliği ise oyun ve senaryo yazımının ekonomisinden ileri gelir şüphesiz. Külliyatı kadın-polisiye-lezbiyenlik üçgeninde döner, fakat bu üçgende ne lezbiyenlik bir tür erkek fantezisi olarak yeniden estetize edilmiştir, ne de kadınlar muhteşem başarı öyküsü yazan, toplumdan ve toplumsal rollerden sıyrılabilen kişilerdir. Evet, onlar şehirli, kendi ayakları üzerinde durabilen kadınlardır ama her daim ya o bej&gri evlerin içinde, ya da bej&gri dünyalarında bir köşeye sinmişlerdir.
Gölgeler Çekildiğinde (1998), Geceye Uyananlar (2000), Ah Tutku Beni Öldürür Müsün (2004) ve Eflatun Koza (2008) geçtiğimiz haftalarda Kafka Kitap logosuyla yeniden raflarda yerini aldı. İnsanın kemiklerini ısıtan, gündüz uykularını ve neşeli duyguları coşturan mevsimin ardından güneşin ne zaman doğup battığını anlamadığımız bir havada, ayaklarımızı sürüyerek girdiğimiz kitapçıda bizi ilk karşılayan curcunadan bir sıradanlık seçip, kimsenin merak etmediği daracık, gri evlerimizde muhteşem bir kadınla tanışma vakti olabilir şimdi.
