Bonzai 20 Yaşında! “Geri kalanı edebiyat…”

“Edebiyat hayatı taklit mi eder, yoksa onun yerini mi alır?”Alejandro Zambra, Bonzai'de, minimalizmin tüm nimetlerinden kendince faydalanarak tek seferde indiği insan ruhunun derinliklerindeki kalıcı izleri aramaya koyulurken, varoluşun bitmek bilmeyen spazm..

Uzay Mikrokozmosunda İnsanlığın ve Zamanın Belirsizliği

Roman, gezegenin ve insanın yalnızlığını, kırılganlığını, zamansızlığı lirik anlatımla okura hissettiriyor.Samantha Harvey'nin Yörüngede romanı 2024 Booker jürisi tarafından “uzay pastoralinin” örneği, “yaralı bir dünya hakkında kitap” şeklinde ..

Hafıza, Şiddet ve Kayıp Bir Geçmişin İzinde

Saf Canavar’ın açtığı dünyaya yaklaşmak, onu anlamaya çalışmak; aynı zamanda bu topraklarda bastırılmış, inkâr edilmiş geçmişle yüzleşme cesaretidir.Saf Canavar bize ne anlatır?İçimizde sürüp giden, ehlileşmeyen bir sesin uğultusunu mu; yoksa bastırıldığınd..

Ele Geçirilemeyenin Peşinde

“Yola çıkarken şunu unutmamak gerekir: Hazırlanmış güzergâhlara, haritalara, önceden ayarlanmış konaklamalara, tesadüflere ve beklenmedik olaylara rağmen yolları önümüze açan Tanrı’dır. Issızlıkları o yaratır ki biz içlerinden yollar geçirebilelim. Dağlar arasında, sanki d..

Şaka

Kundera’nın gittikçe dokunaklı bir hal alan bağlantılarla birbirine geçirdiği ilişkiler, sonrasında daha da durulacaktır…Kendisiyle özdeşleşmiş hale gelen tekniği bu ilk romanında uygularken, Milan Kundera bazen kararsız görünür: Denemeye yaslanan pasajlar hikâyeye soluk aldırırken, ilerleyen ya..

Sibel Türker'in Kadın Karakterleri: Güneş Sisteminin Kahramanları

“Elim ateşten korkmuyor,Ülkemin bütün kadınları gibi tırnaklarım kütAteşten sıcak bir tencereyi yanmadan alabilirimKöz basarım yüreğime.Yüreğim nasırlarıyla umudu koruyor,Bir küçük ışıltıyla baharı bekleyenÇekirdek ateşten korkmuyor.”–..

Sessizliğin Estetiği: Tuzlu Yüz

Tuzlu Yüz’ün biçimsel atmosferinde en dikkat çekici öge, sözcüklerin arkasında kalan dil öncesi titreşimlerdir.Ezgi Tanergeç’in Tuzlu Yüz romanı, Türk romanında giderek seyrekleşen, gürültülü, karnaval atmosferindeki romanların arkasında kalan bir sessizlik biçiminin i..

Dan Brown’dan Sırların Sırrı

Baştan sona saçmalık… Dan Brown’ın şifre kırma konusunda kendini kanıtlamış kahramanı Robert Langdon, yeraltı laboratuvarları ve bilincin doğası üzerine yeni düşünceler içeren başka bir komplo teorisi romanıyla raflardaki yerini aldı.Nihayet döndü. Dan Brown’ın son on yıl..

Savaşın Gölgesinde Çocukluk

Lorenza Mazzetti’nin bence bu romanda mükemmel bir biçimde yaptığı şey, çocuk düşüncesini ve dilini tam da olması gerektiği gibi kullanması.Yıllar öncesinden bir anı üşüşüyor aklıma. 1980’lerin ortaları, ilkokulun başlarındayım. İstanbul’da sitelerden birinde, yeni denileb..

Ağaçların Özel Hayatı: Zambra'nın Eksiltme Estetiği

Çok seslilik Ağaçların Özel Hayatı’nın önemli yanlarından. Ancak burada çok seslilik, Bahtin’den alışık olduğumuz kavramdan biraz farklı biçimde karşımıza çıkar.Romanlar yalnızca hikâye anlatmaz, başka metinlerin yankısını içinde saklarken farklı an..

Soğuk Deri, Beyaz Adam

Piñol, kısacık bir romanla okura sömürgeciliğin ve erkek egemen düzenin yüzünü göstermekle kalmamış, ona kendi yüzünü görebileceği bir ayna da tutmuştu.2024 baharını önce 1915’i, sonra Hamidiye Alayları’nı okuyarak geçirdim. Okuduğum kitaplardaki dipnotlardan bazıları beni Mavi..

Moby Dick Okunması Zor Bir Roman mı?

Zaman geçtikçe kitabı okuyanların sayısı arttı ve Moby Dick kendine bambaşka toplumsal katmanlardan gelen farklı okurlar buldu.Moby Dick’in okunması zor bir roman olduğu pek doğru olmasa gerek çünkü bu deniz romantizmi ilk yayımlandığı dönemlerde ofis çalışanların..

İnce Memed'i niçin okumalısınız?

2015’in 28 Şubat’ında Yaşar Kemal’i (Yaşar abiyi) kaybettiğimizden beri, elim onunla ilgili başka yazıya gitmedi. Yaşama veda edeceğini anlayarak benimle yaptığı uzun konuşmayı herkesin bilmesi gerektiğini düşünerek yazdıktan sonra aramızdan ayrılışının 10’uncu yılı d..

Bugünün Akıllılarına Dünden Bir Öykü: Deli İbram Divanı

Türkiye yakın tarihinin bu kritik yılları, salt romanın kurgusundaki temel çelişki ve çatışma için değil, kimi örtük mesajların algılanıp yorumlanması için de işlevsel bir zaman dilimine işaret eder. Ahmet Büke’nin “yetişkinler için yazdığı ilk ..

Polisiye Roman Yazmak Halat Örmeye Benziyor

“Klasik roman dilinin diyalog mirası, polisiye romana devredilmiş gibi görünüyor.Elçin Poyrazlar diyalog yazma üstadı. Romandaki karakterlerinin her birinin kendine özgü dili, küfrü, cümle kuruş tarzlarındaki ayrım profesyonelce”Halat nasıl yapılır?Uzunluğu..

Şimdi Burada Olan Üzerine Kapsamlı Bir Mikro Anlatı

Irmak Zileli yeni romanı Şimdi Buradaydı ile dokuz romanlık periyodun her romanında yaptığı üzere yine tüm deneysel unsurlarıyla yeni bir tarz, yeni bir teknik, yeni bir atmosfer ve farklı karakter inşalarıyla mikro anlatıya doğru yönelttiği rotasın..

Anlam Kazandırmak ya da Anlamsızlığa Katlanmak? İşte Bütün Mesele Bu!

İnsanlar yüzlerce yıldır hayatlarına anlam katma arayışı içindeler. İsviçreli yazar Peter Stamm’ın, Gece Mavisi Bir Saatte adlı eserini Ufuk Tonka Türkçeleştirmiş ve Tudem markası altında yer alan Delidolu Yayınları ülkemiz okuru i..

Toplumsal Gerçekçi Romanlar (Gerçekçiliğe Dönüş mü?)

Toplumsal gerçekçi romanların yeniden yazılıyor olması gerçekçiliğe bir dönüş sayılabilir mi acaba?İnternetle zorunluluklar dışında çok yakın bir ilgim yoktur. Bu bir eksiklikse benim sorunumdur ve bilinçli bir seçimdir. Bazen rastlantı sonucu bazı..

İlişkilerde Bir Muamma: Zayıflık - Güçlülük

İlker Karakaş’ın otobiyografik kurmacaları bence bu ülkede kendisini kaybolmuş hisseden herkese yakın gelecek.Yıllar evvel Wilhelm Genazino’nun Aşk Aptallığı’nı okuduktan sonra yorum olarak şöyle yazmışım: “Sinir oluyorum Genazino okurken. Niye bu kadar ben..

Günahkârlar Kalesi ve Varoluşçu Psikoterapi

Günahkârlar Kalesi, sinemanın dilinde yeni bir boyut kazanabilir.Yazar Muharrem Erbey’in İnkılap yayınları tarafından yayınlanan Mezopotamya Üçlemesi/Günahkârlar Kalesi’nin ilk cildi olan Jacop ile Amina adlı roman, insan ruhunun labirentlerinde dolaşan, ki..

Kesişen Yazgılar, Sürüp Giden Hayatlar

Kendini büyük bir düzen ve hep toparlayıcı bir mantık içinde sadece okutmakta değil, sevdirmekte de hiç tökezlemez Ralf Rothmann’ın bu üçlemesi.Baharda Ölmek romanında, yolları savaşla kesintiye uğrayan genç âşıkları, cephede bulunsa da kararlı savaş karşıtı çoc..

Per Petterson ve Kitapları Üzerine 2

Evet, kafamızdaki şüphelerle üçlemenin ilk kitabında kalmıştık.Kahramanımız Arvid, boşanmanın eşiğindedir. Gençliğindeyse okulu bırakıp, fabrika işçisi olarak, zaten mesafeli olan annesinin tepkisini üzerine çekmişliği vardır. Bu arada anne altı yıl önce bir oğlun..

Yevgeny Zamyatin’in Distopik Romanı: Biz

Devrime geç katılmış olmak, her zaman pişmanlık duyduğu şeydi – ve bu, “hiç âşık olamadan evlenmeye, günün birinde on yıllık evli olarak uyanmaya benziyordu.”Geçtiğimiz yıl, Rus yazar Yevgeny Zamyatin’in distopik romanı Biz’in yüzüncü yıl dönümüydü. Bu erken d..

Uyurgezer Bir Zaman Meleği: Kalabalıkta Yüzler

Kalabalıkta Yüzler, bana her şeyi söylemeniz gerekmiyor, sadece en önemlilerini söyleseniz yeter, bırakın gerisini ben hayal edeyim anlayışıyla yazılan yoğun bir roman.Valeria Luiselli ilk romanıyla başlayan sonraki eserleriyle de ödüllendirilen genç bir..

Şili Edebiyatında Yeni Bir Çığır Açan Yazar Alejandro Zambra

Şilili Şair’i yazmak, uzun süredir Mexico City’de yaşayan Zambra’yı kendi anavatanıyla yeniden buluşturmuş.Eleştirmenler Alejandro Zambra’yı Şilili şair ve ve romancı Roberto Bolaño’ya benzetir, hatta onun mirasçısı olduğunu söylerler. Bu e..

Kenzaburō Ōe Yazınında Beş Büyük Eser

Japonya’nın İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Japonya’nın dünya edebiyatına kazandırdığı en önemli yazarlardan biri olan Kenzaburō Ōe, 1994 yılında Nobel ödülüne layık görüldüğünde “kendilerini kelimelerle ifade edenlere ve okurlara acılardan ve zamanın acılarından ..

Meryem’in Çiçekleri’yle Tazelenen Umutlar

Halk açıkça dile getiremese de onların arkasındaki gücü ve imkânı sorgulamaya başlar.Abdullah Ataşçı’nın bugüne dek öykü, roman ve çocuk romanı dalında pek çok eseri yayımlandı. Bunların yanı sıra 2018 yılında Everest Kitap tarafından basılan Yara Bende isiml..

Kenet Bir Palimsest Metin mi?

Kenet, modern insanın zamana ve mekâna sıkışmışlığını sorgular. Hakan Akdoğan, geleneksel edebiyattan ziyade çağdaş edebiyata gönül vermiş bir yazar. Edebiyatta farklılık arayışı içinde olan felsefe, psikanaliz, mitoloji, sosyoloji ve tarih gibi birçok disiplinden beslen..

Hiçbir Şey Göründüğü Kadar Kolay Değil

Sona geldiğimizde romanın başından beri tanıdığımız herkes dağılıyor, bazısı emanetindeki çocuğu güvenli bir yere götürmeye çalışırken ölüyor…Ne savaşlar bitecek, ne de ona dair yazılan romanlar… Anlatılmayan bir şey kaldı mı dediğimiz an insanın kötülüğünün sın..

Thomas Mann’ın Büyüsü

Büyülü Dağ bizi uyarmaya devam ediyor. Berghof Sanatoryumu’nda ilim hem bir baştan çıkarma hem de bir tür büyüdür. Büyük Alman yazar Thomas Mann’ın bundan bir asır önce yayımlanan başyapıtı Büyülü Dağ, ansızın meydana gelen köklü değişimlerin birer hastalık belirtisi değil de iy..

Askıda Umut

Held aşktan, bellekten, savaşlardan, sanattan, bilimden ve insanın bilimle imtihanından, görülmeyenden ve görülmeyenin hayatlarımızdaki rolünden, insanlar arasındaki bağlardan, özlemekten ve umuttan söz ediyor.Okumaya beş yaşımı doldurduktan hemen sonra başladım ve bu demektir ki kırk üç ..

Per Petterson ve Kitapları Üzerine 1

Yazarın geçmişteki anılarla, aile ilişkileri / ilişkisizlikleri ve kayıplarıyla bir derdinin olduğunu diğer kitaplarda daha da net anlayacağız.Günler olmasa nerede yaşardık– Philip Larkinİskandinav edebiyatından dilimize yaygınlaşan çevirilerle, Türk okuru ilgisin..