Alan Gribben hayatının neredeyse elli yıllarını Samuel Langhorne Clemens’ın kayıp kitaplarının izini sürmeye adadı.
Mark Twain’in okuduğu her şeyin ve sahip olduğu her kitabın listesini yaptığınızı hayal edin. Mark Twain Circle of America’nın kurucu ortağı Dr. Alan Gribben onlarca yılını tam da bunu yaparak geçirdi. Ama neden? Philip Roth ve John Updike gibi çağdaş yazarların okuduklarını kayıt altında tutması alışılmadık bir durum değil – Roth kitaplarını New Jersey’deki Newark Halk Kütüphanesi’ne, Updike ise Harvard Üniversitesi’nin Houghton Kütüphanesi’ne bağışladı. Fakat Roth ve Updike çağımızda ve karada yaşadı. Gerçek adı Samuel Langhorne Clemens olan Mark Twain ise hayatını sürekli hareket halinde geçirdi. Seyahat günlüklerini, romanlarını bu daimi hareketin ortasında kaleme aldı. Özgür ruhlu Twain sahip olduğu her kitabın kaydının tutulmasını ister miydi, daha doğrusu bu mümkün müydü?
Bu soruyu cevaplamak zor, çünkü Twain nehir teknesi kaptanlığının yanı sıra madencilik, muhabirlik, öğretmenlik gibi seyahat etmeyi gerektiren başka işler de yaptı. Bu nedenle çok fazla kitabı elinde tutamıyordu, oradan oraya taşıdıklarıysa çoğunlukla kayboluyordu. Yolculuklarından birinde bir sandık dolusu kitap kayboldu, bir keresinde de Robinson Crusoe’nun bir kopyasını trende unuttu. Twain’in kızı Susy onu gördüğü “en sevimli ama aynı zamanda en dalgın adam” olarak tanımlamıştı.
Mark Twain'in evi.
Twain gibi birçok yazar kitaplarını kaybederek akademisyenlerin akla karayı seçmesine neden oldu. F. Scott Fitzgerald taşınırken kitaplarını kaybetti, Ernest Hemingway birçok kitabını Küba’da bıraktı. Bunun sonucunda, Gribben’ın dediği üzere 1940’lar ile 1960’lar arasında Ralph Waldo Emerson, Herman Melville, Emily Dickinson gibi belli başlı ünlü yazarların okuduklarını listelemek için çalışmalar başlatıldı. Ne var ki Twain aynı ilgiyi görmedi ya da onun sahip olduğu kitaplar üzerinde çalışanlar çok az bilgi veren birçok farklı kaynağı incelemek zorunda kaldı ve hiçbiri Gribben’ın başarısına erişemedi. Gribben Mark Twain’s Literary Resources (Mark Twain’in Edebi Kaynakları) adlı kitabında Twain’in koleksiyonunu bodrum katlarındaki kutularda keşfettiğini, hatta bazılarını yol kenarında bulduğunu anlatıyor. Shakespeare, Poe gibi Twain’e ilham vermiş yazarların üstünde duruyor.
Twain hayattayken okuduğu kitaplar konusunda kaçamak cevaplar vermişti. 1886’da yüz yazarın ismini sayamayacağını belirten Twain bazen de ne zaman, nerede, ne okuduğuna dair çok net yanıtlar veriyordu. Twain ailesinin üç binden fazla kitaba sahip olduğuna ve yazarın neredeyse beş bin edebi eser okuduğuna dikkat çeken Gribben bu gerçeğin edebiyat eleştirmenlerinin Twain hakkındaki düşüncelerini değiştirebileceğini söylüyor: “Twain başından beri elit eleştirmenler tarafından önemsenmeyen bir yazardı. Bugün hâlâ ona üstten bakan ve onun taşkın mizahıyla ünlü olduğunu düşünenler var.”
