Otomotiv kulislerindeki haberlere göre, Türkiye’de yüksekliğinden şikayet edilen ÖTV’nin düşürülmesi gündemde. Hatta ÖTV’ye ilişkin yeni bir düzenlemenin motor hacmi gibi değişikliklerin de olması yine olasılıklar arasında sayılıyor. Özellikle otomotiv ithalatçıları ve üreticilerinin gündeme getirdiği düzenleme hayata geçerse, otomobillerde bir de devlete otomobilin fiyatının iki katı kadar ödenen ÖTV’de değişiklik yani indirim olması bekleniyor. Sektörün kendi arasında dillendirdiği ifadelere göre, bu düzenleme ile daha çok otomobil satılması ve devletin bir otomobil tüketicisinin sırtına yüklenmeden daha sağlıklı vergi alması gündeme gelecek. Aynı zamanda 2. El Otomobil fiyatları da inecek ve enflasyonda da düşüş kaydedilecek.
Türkiye, 2020 yılını ekonomik olarak en ağır şekilde atlatan ülkelerin başında geldi. Kırılgan ekonomiye bir de evde kal dönemlerinde şirketlerin ve işletmelerin kapanması eklenince, döviz kurundaki oynaklık kaynaklı ekonomik kayıplar büyük oldu. Öte yandan Merkez Bankası’nın faiz düşürme hamlesi ve döviz rezervlerini de tüketmesi, ekonomideki kırılganlığı artırınca, hükümet çözümü otomobillerden alınan Özel Tüketim Vergisi’ni ÖTV artırmakta buldu. Türkiye’de satılan her 10 araçtan 6’sını oluşturan Avrupa ve ABD yapımı otomobiller oluşturuyor. Buna göre 1600 cm3 silindir hacmine kadar, matrahı 85.000 TL'ye kadar olan araçlarda % 45 ÖTV, 1600-2000 cm3 arası silindir hacmine kadar, matrahı 85.000 TL-130.000 TL arası araçlarda %50 ÖTV, 1600-2000 cm3 arası silindir hacmine kadar, matrahı 130.000 TL üzeri olan araçlarda %80 ÖTV uygulanmasına geçildi. Aynı zamanda 1600-2000 cm3 arası silindir hacmi olan ve matrahı 170.000 TL'ye kadar olan araçlarda %130 ÖTV, 1600-2000 cm3 arası silindir hacmi olan ve matrahı 170.000 TL üzeri olan araçlarda %150 ÖTV, 2000 cm3 üstü silindir hacmi olan ve matrah sınırı olmayan araçlarda %220 ÖTV alınmaya başlandı. Böylece KDV ile birlikte en üst otomobil vergisi yüzde 277’e yükselerek aslında binek araçlar üzerinden ÖTV anlamında dünyada en çok vergi tahsil eden ülke haline geldik.
5.000 Kişilik Sıfır Oto Kuyrukları Var
Otomobil satışlarındaki artış ile birlikte hükümetin kasasına ciddi bir ÖTV geliri kaydedildi. Fakat bu durum Volkswagen gibi dünyanın en büyük otomobil firmasının Manisa’ya yapacağı yatırıma da engel oldu. Bir şekilde Türkiye’nin ÖTV ile Avrupa üretimi otomobillerin satışına kısıtlama getirmesi yani uyguladığı vergi ambargosu, yatırımın geri dönmesindeki sebepler arasında yer aldı. Aynı zamanda ÖTV’nin yükselmesiyle beraber, 2. El otomobil pazarında da fahiş fiyat artışları meydana geldi. 1990 marka 350 bin KM’deki Mercedes araçlara bile 150 bin TL’lik uçuk fiyatlar istenmeye başladı. 2. El pazarındaki bu fahiş artış nedeniyle tüketici sıfır otomobil almanın peşine düşerken, Renault Clio için bekleme listeleri 5.000 kişilik kuyruklara sebep oldu.
Otomotiv Kulisleri Bunu Konuşuyor
Otomotiv kulislerinde konuşulanlara göre Türkiye’de otomobil satışlarındaki artış sevindirici fakat ÖTV’deki yüksek oranlar nedeniyle bazı modellere yoğun talep olurken, diğer modellerde durum pek iç açıcı değil. Bu durum aynı zamanda otomobil ithalatında da zorluklara sebep oluyor. Covid-19 nedeniyle üretimde de yaşanan sıkıntılar göz önünde bulundurulunca, otomotiv üreticileri yeni bir ÖTV sistemine geçilmesini talep ediyor. Bu da ÖTV’de düşüş anlamına geliyor.
İkinci El Fiyatını Düşürecek
Yine ÖTV artışının beraberinde getirdiği otomobillere zam dalgası ve enflasyondaki artıştan ötürü hükümet, ÖTV’lerde düzeltmeye gidilebileceği konuşuluyor. Yakın zamanda Avrupa Birliği ile daha iyi ilişkiler kurmak isteyen yine ABD ile de siyasi olarak daha farklı noktaya gelmeye çalışan Türkiye, bu iki dev ile en çok ticaret yaptığı alan olan otomotivdeki muslukları açabileceği de ihtimaller arasında sıralanıyor. Böylece sıfır otomobil fiyatlarında düşüş kaydedilecek, bu fiyat ayarlaması aynı zamanda 2. El otomobil pazarında da düşüşe neden olacak ve enflasyonda da düzeltme kaydedilecek. ÖTV indiriminin yeni yılın ilk günlerinde çalışılması beklenirken, uygulamanın da hayata geçmesi öngörülüyor.
İkinci El Araçta Kandırılmaya Son
Ticaret Bakanlığı tarafından hayata geçirilen “İkinci El Araç Yönetmeliği” kapsamında ikinci el araçlara ekspertiz raporu zorunlu hale getirilirken, araçlar mekanik veya elektrik arızası çıktığında garanti kapsamında tamir ediliyor. Asistans hizmetleri alanında sektörün lideri olan Tur Assist yeni dönemde; Warranty Pratik & Warranty Plus İkinci El Otomobil Garanti Paketleri ile otomobil hayalleri kuranları garanti altına alıyor. Tur Assist Pazarlama Müdürü Nil Mutlu Turhan, “İkinci el otomobiller için düzenlenen yeni yönetmeliğe göre hazırladığımız garanti paketleri ile vatandaşların endişelerine son veriyoruz. Güvence altında olan bir araç arıza yapsa bile hizmet kapsamında hemen çekici hizmeti devreye giriyor. Sorumluluk altındaki bir parçada arıza olmuşsa ücret ödemeden gerekli işlemler yapılıyor” dedi. Warranty Pratik ve Warranty Plus otomobil garanti paketlerinin teminatlarına göre, binek ve hafif ticari aracın 8 yaşını aşmamış ve 160 bin kilometreyi doldurmamış olması gerekiyor. Warranty Pratik, binek ve hafif ticari araçları 3 ay 5 bin kilometreye, 1 yıl ya da 15 bin kilometreye kadar iki ayrı paketle güvenceye alırken, Warranty Plus ise binek ve hafif ticari araçları 1 yıl ya da 25.000 kilometreye kadar koruma altına alıyor.
Mercedes’ten Binek ve Ticari Araçta 240 Bin TL’lik Kredi İmkânı
Mercedes-Benz Finansal Hizmetler’in Eylül ayında sunduğu kampanyalar kapsamında, otomobil ve hafif ticari araçlarda avantajlı ödeme koşulları ve uygun faizler sunuluyor. Mercedes-Benz Finansal Hizmetler, 0 km otomobil alımlarında Eylül ayına özel finansman seçenekleri sunuyor. Mercedes-Benz A-Serisi Hatchback ve Sedan sahibi olmak isteyenler için 240.000 TL krediye 12 aya kadar %1,09 faiz oranı sunuluyor. Mercedes-Benz CLA ve Yeni GLA için ise Eylül ayına özel olarak 270.000 TL için 36 ay %1,29 faizli kredi imkanı sunuluyor. Yeni GLB modelinde ise Eylül ayında 300.000 TL, 36 ay %1,29 faizli kredi imkanı mevcut. Mercedes-Benz C-Serisi otomobillerde ise 300.000 TL krediye bu aya özel 12 ay %1,09 faizli çok cazip kredi fırsatları sunuluyor. E-Serisi sahibi olmak isteyen müşteriler için Mercedes-Benz Finansal Hizmetler, Mercedes-Benz Kasko tercih edilmesi halinde, Eylül ayına özel olarak 400.000 TL’ye 12 aya kadar %1,09 faiz oranı fırsatı sunuyor. Mercedes-Benz Finansal Hizmetler ayrıcalığıyla Eylül ayı boyunca esnek ödeme planı avantajı ve düşük aylık ödemelerle bir Vito’ya sahibi olunabiliyor. Düşük ilk satın alma maliyeti, yüksek kalite standartları, yakıt ekonomisi, arttırılan güvenlik donanımları, farklı kullanım alanlarına uygun geniş ürün yelpazesi ile segmentinin en iddialı araçlarından olan Vito’ya sahibi olmak isteyen müşteriler, Mercedes-Benz Kasko tercih ettiği takdirde 150.000 TL kredi için, 24 ay vade ve %0,99 faiz avantajından faydalanabiliyorlar.Far ve yağmur sensörü, rüzgar savrulma asistanı ve şerit takip asistanı gibi standart güvenlik özellikleri ile Sprinter’e sahip olmak isteyen müşteriler, Mercedes-Benz Kasko tercih ettikleri takdirde, 150.000 TL kredi için, 24 ay vade ve %0,95 faiz avantajından faydalanabiliyorlar.
33 Bin TL Peşinle Fiat Egea ve 500 Sahibi Olma Fırsatı
Fiat, Eylül ayında da avantajlı kredi kampanyaları ve indirim fırsatlarıyla tüketicinin yanında olmayı sürdürüyor. Ay boyunca “Türkiye’nin En Çok Tercih Edilen Otomobili” Egea Model Ailesi üyelerine 33 bin TL peşin ve 2 bin 520 TL taksitlerle sahip olunabiliyor. Ay boyunca geçerli olacak kampanya kapsamında Türkiye’nin en çok tercih edilen otomobili, Fiat Egea Model Ailesi üyelerine 33.300 TL’lik peşinat ve 2.520 TL’lik taksitlerle sahip olunabiliyor. 500X SUV ve 500L’de 5 bin TL’lik takas indirimi! Fiat, Eylül ayında 500 model ailesininde de cazip bir fırsat sunuyor. Fiat 500X SUV ve 500L modellerinde 5 bin TL’lik takas indirim kampanyası ay boyunca yeni bir otomobil almak isteyenlere avantaj sağlıyor.
Dacia Sandero ve Logan Yenileniyor
Dacia; Sandero, Sandero Stepway ve Logan’ın üçüncü nesillerini tanıtıyor. Tamamen yenilenen Yeni Sandero, Yeni Sandero Stepway ve Yeni Logan 29 Eylül 2020’de tüm detaylarıyla günyüzüne çıkıyor. Önceki nesillerinin ruhunu koruyarak yenilenen ve erişilebilir fiyatlarla müşterileriyle buluşmaya devam edecek modeller, markanın temel felsefesi yalınlık ve güvenilirlikten ödün vermeden daha fazla modernlik, daha fazla ekipman ve çok yönlülük sunuyor. Dacia’nın sunduğu ürünler, bugün her zamankinden daha çok tüketicinin beklentileri ile örtüşüyor. Artan ‘’Bireysel mobilite’’ ihtiyacı, uzun vadeli bir yaklaşımı doğurdu. Bu yaklaşımın merkezinde yer alan otomobil, uzun vadeli ve mantıklı bir yatırım tercihi olarak öne çıkıyor. İşte bu yüzden, müşteriler, daha iyi ve daha erişilebilir bir ürün talep ediyor. Logan ile tek bir modelden başlayan ve bugün eksiksiz bir ürün gamına ulaşan Dacia, 15 yıldan bu yana otomobilde dönüşümü gerçekleştiriyor. Sandero, 2017’den bugüne Avrupa’nın en çok satan perakende modeli olmayı başardı. Yeni Sandero Stepway ise, Dacia ürün gamının çok yönlü modeli olarak öne çıkıyor. Yeni Sandero Stepway, SUV DNA’sı vurgulanan ve macerayı çağrıştıran tasarımı ile Yeni Sandero’dan farklılaşıyor. Daha belirgin hatlara sahip kaput, ızgara altındaki krom Stepway logosu sis farlarının üzerindeki eğimli yapı, modeli fark edilir kılıyor.
Egea Kendi Sınıfının En Çok Tercih Edileni
Geçtiğimiz yıl otomobil ve hafif ticari araç satışında pazarın lideri olan Fiat, Ağustos ayında da en çok tercih edilen marka olma başarısını sürdürdü. Marka, Ağustos ayında 13.469 adet otomobil ve hafif ticari araç satışı gerçekleştirerek Türkiye otomotiv pazarının yüzde 22’sini oluşturdu. Fiat Egea Model Ailesi, kompakt sınıfta sedan, hatchback ve station wagon gövde seçenekleriyle 3 ayrı kategoride sınıflarının en çok satan otomobilleri oldu. Lansmanından bu yana 5 yıldır Türkiye’nin en çok tercih edilen otomobili olan Egea, Ağustos ayında 8.127 adetlik satış ile yüzde 18.3’lük pazar payı elde etti. Bu dönemde Fiat’ın hafif ticari araç satışı ise 5.178 adet olarak gerçekleşti. Fiat’ın satış başarısında, Egea kadar Doblo ve Fiorino’nun yüksek performansları en önemli etken olarak dikkatleri çekerken, markanın satışlarındaki yerli üretimin payı yüzde 95 oldu. Fiat’ın 2020 yılındaki başarılı performansını değerlendiren Marka Direktörü Altan Aytaç, “Geçtiğimiz yılın ardından, 2020 yılında da binek ve hafif ticari araç pazarındaki liderliğimizin ve yanı sıra son iki ayda otomobil pazarında en çok tercih edilen marka olmanın memnuniyetini yaşıyoruz. Egea modelini satışa sunduğumuz 2015 yılında “İyi bir otomobil aynı zamanda ulaşılabilir olmalı” demiştik. Pandemide yeni araç sahipliğine yönelim arttı. Biz de bu süreçte müşterilerimizin yanında olduk.” diye konuştu.
Garenta’da Kiralama Hacmi Yüzde 25 Yükseldi
Araç kiralama markası Garenta, günlük araç kiralama pazarında 25 ilde 37 şubeye ulaşarak hizmet bölgesini genişletmeye devam ediyor. Salgın süreci ve haziran ayı itibarıyla başlayan normalleşme adımları sonrasındaki araç kiralama sektörüyle ilgili değerlendirmede bulunan Garenta ve ikinciyeni.com Genel Müdürü Emre Ayyıldız, “Yeni normal dönemin başladığı haziran ayında neredeyse salgın öncesi dönemi yakaladık. Temmuz ayında ise salgın öncesi döneme göre kiralama hacminde yüzde 25’ten fazla artış yaşandı” dedi.. Garenta’dan yapılan açıklamaya göre 10 Mart – 31 Mayıs döneminde şubelerde gerçekleşen günlük ortalama kiralama sayısı, 1 Haziran – 23 Ağustos döneminde 3 katından fazla arttı. Yaz aylarına denk gelen Ramazan Bayramı ve Kurban Bayramı dönemlerinin de bu talepte etkili olduğunu belirten Emre Ayyıldız, artan talebi karşılamak için yatırımlarını sürdürdüklerini, filodaki araçların yüzde 45’ine yakınının 2020 model araçlardan oluştuğunu ve yeni şubelerle Garenta’nın nitelikli hizmetini daha fazla kişiye ulaştırmaya devam ettirdiklerini söyledi. Garenta, Adana’dan Samsun’a, İzmir’den Batman’a kadar 25 ilde 37 şubeyle hizmet veriyor. Ağustos ayı içerisinde Malatya ve Muş şubelerini de açan Garenta, ay sonuna kadar 5 yeni şubeyi daha müşterileri ile buluşturacak.
KİA’dan Tüm Modellerde Yeni Ödeme Fırsatları
KIA, ödemelerde erteleme fırsatı sunan kampanyasına eylül ayında da devam ediyor. Kampanya kapsamında Sportage, Niro, XCeed, Ceed, Stonic, Rio, Picanto ve Bongo’da sunulan faiz fırsatları, sonbaharda yeni bir otomobil satın almak isteyenleri KIA yetkili satış noktalarında bekliyor. KIA, eylül ayına özel olarak Sportage, XCeed ve Niro modellerinde 100 bin TL’ye 18 ay taksit ve yüzde 0,89 faiz avantajı, Rio ve Stonic modellerinde ise 50 bin TL’ye 18 ay yüzde 0,89 faiz fırsatı sunuyor. KOBİ’lerin yol arkadaşı Bongo ise yüzde 40 bin TL’ye yüzde 0 faiz ve 12 ay taksit avantajıyla yetkili satış noktalarında meraklılarını bekliyor. KIA’nın eylül ayına özel kampanyası çerçevesinde dizel otomatik donanıma sahip amiral gemisi Sportage modeli, tasarımı ve karakteriyle geleneksel SUV modellerine yeni bir soluk getiren ve yüksek teknolojisi ile büyük beğeni kazanan XCeed, hibrit motoruyla SUV sınıfında ön planda olan Niro ay sonuna kadar 100 bin TL’ye 18 ay boyunca yüzde 0,89 faiz fırsatıyla SUV severleri bekliyor. B SUV segmentinin sevilen ve kendini kanıtlayan modeli Stonic ise eylül ayı boyunca 50 bin TL’ye 18 ay boyunca yüzde 0,89 faiz fırsatıyla satışa sunuluyor. C hatchback segmentinin güçlü modelleri arasında yer alan Ceed, eylül sonuna kadar 70 bin TL’ye 18 ay boyunca %0,89 faiz fırsatıyla; makyaj operasyonu geçirerek sınıfının üstünde donanım özelliklerine kavuşan Rio ise 50 bin TL’ye 18 ay boyunca yüzde 0,89 faizle satışa sunuluyor. A segmentinin iddialı oyuncusu ve lideri olan Picanto ise eylül ayına özel 40 bin TL’ye 18 ay boyunca yüzde 0,89 faiz fırsatıyla otomobil severlerle buluşuyor.
SEAT’tan Elektrikli Otomobil İçin 5 Milyar Euro’luk Yatırım
SEAT, Martorell'deki fabrikasının kalbine Elektromobilite Öğrenme Merkezi (Electromobility Learning Center - eLC) kurdu. Marka bu merkezde ekip çalışanlarına elektrikli araçlarla ilgili eksiksiz bir eğitim programı sunacak. Bu eğitimlerle çalışanlar elektrikli ve hibrit araç üretimine hazırlanacak. Martorell fabrikasının kalbinde yer alan yeni 400 metrekarelik binada, SEAT tarafından özel olarak tasarlanan elektrikli araç için bir program sunuluyor. Amaç; çalışanları yeni elektrik teknolojisi, mekanik ve güvenlik ile ilgili konularda her yönüyle eğitmek. Yapımı, şirket tarafından açıklanan 5 milyar Euro'luk yatırım planına dahil edilen yeni elektromobilite Eğitim Merkezi, SEAT'ın elektrikli araç teknolojisine geçişinin temel yapıtaşı olarak eğitime verdiği önemi pekiştiriyor. SEAT çalışanları, çok çeşitli özel eğitim kursları sayesinde hibrit elektrikli ve tamamen elektrikli araçlar üretmeye hazır hale gelecek.
Her Üç Tüketiciden Biri Aracını Online Almak İstiyor
LeasePlan çatısı altında yer alan ve Avrupa’nın önde gelen yüksek kaliteli ikinci el otomobil “pazar yeri” sitelerinden CarNext.com, tüketicilerin pandemi sürecinde değişen ulaşım alışkanlıklarını mercek altına aldığı Covid-19 Mobilite Anketi’nin sonuçlarını yayınladı. Ağustos ayında gerçekleştirilen çalışmaya; Fransa, Almanya, İtalya, Hollanda, Portekiz ve İspanya olmak üzere altı ülkeden 25-50 yaş aralığında olan toplamda 3 bin kişi katıldı. Çalışma kapsamında tüketicilerin ulaşım alışkanlıklarında yaşanan değişim mercek altına alındı. Bu kapsamda katılımcıların yüzde 81’i pandemi nedeniyle toplu taşıma yerine otomobil kullanma olasılığının daha yüksek olduğunu belirtirken, her 3 sürücüden 1’inin otomobilini bundan sonra online olarak satın almayı düşüneceği ortaya çıktı. Araştırma tüketicilerin araç çağırma ve araç paylaşım çözümlerine bu süreçte sıcak bakmadığını da gözler önüne serdi. Ankete katılanların yüzde 60’ı bu tür hizmetleri kullanırken güvensiz hissettiklerini açıkladı. Anketin bir diğer önemli sonucunu da tatil planı yapan kullanıcıların tercih ettiği ulaşım aracı oluşturdu. Çalışma kapsamında bu yıl tatil planları yapanların yüzde 84’ü uçak yerine otomobil kullanmayı düşündüğünü belirtti.
Toyota Ay’a Lunar Cruıser’ı Yolluyor
Toyota’nın, Japon Uzay Araştırma Ajansı (JAXA) ile birlikte geliştirdiği uzay aracına "LUNAR CRUISER" ismi verildi. Geliştirilen bu uzay araştırma aracı, Toyota’nın hidrojen yakıt hücresi teknolojisini kullanarak uzayda yol alacak. İnsanların aklında kolayca kalacak bir isim olan LUNAR CRUISER, Toyota’nın kalitesi, dayanıklılığı, güvenilirliği ve her şartta yenilmez karakterini ünlenen Land Cruiser modeline gönderme yapıyor. Land Cruiser’dan ilham alan LUNAR CRUISER, Ay'ın yüzeyinin zorlu ortamında sorunsuz bir keşif imkanı sağlamak üzere geliştiriliyor. Toyota ve JAXA ortak girişimiyle geliştirilen ve 2029 yılında aya gitmeye hazır hale getirilmesi planlanan uzay aracının 2020’li yılların ortasında tanıtılması bekleniyor. Bununla birlikte her teknolojik parçanın ve prototip ay aracının üretimi için çalışmalar da bu yıl içerisinde gerçekleştirilecek. Bu çalışmalar arasında simülasyonların kullanımı, sürüş sırasında ısı dağılımı performansı, prototip lastiklerin değerlendirilmesi, sanal gerçekliğin kullanımı ve LUNAR CRUISER’ın kabininde yer alacak ekipmanların düzeni için tam ölçekli modeller kullanılıyor.
Ford Otosan Sera Gazı Salınımını Azalttı
Ford Otosan, 2019 Sürdürülebilirlik Raporu’nu yayımladı. Şirket, raporda dünya çapında rekabet gücünü ve verimliliğini artıran uygulamalar başta olmak üzere kurum içi girişimcilik ve toplumu odağına alarak hayata geçirdiği projelerini kamuoyu ile paylaştı. Şirket Sürdürülebilirlik alanında gösterdiği performansla Borsa İstanbul Sürdürülebilirlik Endeksi’ndeki ve sorumlu yatırım konusunda uluslararası ölçekte kabul gören “FTSE4Good - Gelişmekte Olan Piyasalar Endeksi”ndeki yerini koruyarak Karbon Saydamlık Projesi (CDP) notunu C’den B’ye yükseltti. Ford Otosan Genel Müdürü Haydar Yenigün, “Türkiye’nin en değerli ve en çok tercih edilen sanayi şirketi olma vizyonumuza ulaşma yolunda sürdürülebilirlik yönetimini güçlendirmek amacıyla dijital dönüşüm, inovasyon ve yalınlaşma süreçlerine odaklanarak kurum içi girişimcilik ve inovasyonu şirketiminizin tüm kademelerine yaymaya 2019 yılında da devam ettik. ‘Büyük veri’yi kullanarak, üretim süreçlerimizde daha fazla verimlilik sağlarken, üretim faaliyetleri kaynaklı çevresel performansımızı geliştiriyor, ürünlerimizi daha da sorumlu hale getiriyoruz” dedi. Ürettiği birim araç başına düşen enerji tüketimini ve sera gazı salınımını azaltma hedeflerine ulaşmak üzere çalışan Ford Otosan, farklı enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji projelerini hayata geçiriyor. Gölcük ve Sancaktepe Fabrikalarında bina dış cephesini kapsayan panellerden oluşturulan ‘Solarwall’ sistemiyle ısıtma, soğutma ve havalandırma için güneş ışınlarını kullanıyor. Ayrıca, Gölcük Fabrikasında kurulan yedi rüzgâr türbini ile şirketin tükettiği enerjiyi yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlamaya çalışıyor. Aydınlatma konusunda ise LED dönüşümlere odaklanan şirket, 2019’da hayata geçirdiği ‘Suntracker’ sistemleriyle güneşten gelen ışığı atölyelerini aydınlatmak için kullanmaya başladı.
