İnsanlık tarihinin en büyük kaşiflerinden biri olan Alexander von Humboldt, çok yüksek Ekvador yanardağından esinlenerek ilk veri grafiklerden birini yaptı.

5 Haziran 1799’da Alexander von Humboldt, İspanya’nın La Coruña bölgesinden Pizarro adlı gemiyle ayrıldı. İklimleri, dağları, bitki örtüsünü, hayvanları ve doğal kaynakları kayıt altına aldığı, 10 bin kilometreyi aşan en yorucu yolculuklarından biri olan Amerika yolculuğundan Avrupa’ya 1804 yılında döndü. Humboldt 1802 yılında Quinto’ya vardı ve birçok tırmanış yaptığı And Dağlarının Ekvador’daki kısmında dünyanın en yüksek yanardağlarından biri olan Chimborazo ile ilgili çalışmalar yaptı. Gözlemlerinin sonucu olarak, tarihin ilk veri grafiği sayılabilecek bir doğa tablosu, bir diyagram, bir sanat eseri olan Naturgemälde'yi çizdi.

Şema, metodik hassaslığıyla, yanardağın bir dik kesitinin bölgelerini ve bitki örtüsünü gösteriyor. Yüzlerce bitki türü, kelimeleri bitkilere çeviren görülmemiş bir çalışma sonucu titizlikle listelenmiştir. Aynı zamanda bu alışagelmemiş harita, rakım, hava basıncı, ışık kırılması, atmosferik elektrik, nem, toprak kalitesi ve bugün modası geçmiş olduğu düşünülen birkaç bilimsel parametre hakkında bilgi verir – gökyüzünün mavi ölçümlerini yapan unutulmuş alet, siyanometre gibi.

Humboldt’ın diyagramı kendi gibi kâşif olanlar için tasarlanmıştır. Yanardağın her bir bölgesindeki yüksekliğe göre sıcaklık değişimleri, kar kalınlığı ve yaban hayat hakkında bilgi verir. Chimborazo’nun tepesine aynı yolu takip ederek ulaşmak isteyenler için göstergelere yer verilmiştir. Humboldt’ın grafiğinin alıntı düzeyi yoğundur ve okur özgünlüğü sebebiyle başında saatler geçirir. Humboldt görselin gücünü anlama ve öğrenme aracı olarak kullanmış ve soyutu somutlaştırarak yeteneğini göstermiştir (veri grafiğinin babası, dahi Fritz Kahn, 20. yüzyılda bilgi grafiklerini azami seviyeye getirmiştir).

Tarihin esaslı son çok yönlü bilim adamı olan Humboldt bugün de herkesi büyülüyor. Bir gezgin olarak, olağandışı bir tarz getirmiştir Humboldt: coğrafyacı, astronom, insancıl ve doğacıl. Chimborazo yanardağına tırmanırken zamanının ulaşılabilen en yüksek irtifasına ulaşmış, ayrıca sanat ve bilim arasında bir çizgide veri grafiği tanımlamayı başarmıştır.

Çeviren: Bige Süslü

(Faena.com)