Sırp yazar Zoran Zivkoviç’in yazdığı Armağan Zamanlar, zaman, kader, tevekkül gibi soruların peşine düşerek yaşanması gerekenlerin ne pahasına olursa olsun “denge”yi sağlamak için yaşanması gerekliliğine vurgu yaparken, okuru, imkanı olsa, içinde düştüğü mutsuzluk ve umutsuzluk çukurundan çıkması garanti olan insanın iç dünyasına da bir yolculuğa çıkarıyor.
Zoran Zivkoviç 1948 yılında Sırbistan’ın başkenti Belgrad’da dünyaya gelmiş. 1973 yılında Belgrad Üniversitesi edebiyat bölümünden mezun olmuş. Yine aynı üniversitede yüksel lisans ve doktora yapmış. Şu ana kadar yazdığı kitapları yirmiden fazla dile çevrilen Zivkoviç, kurgunun dışında deneme yazılarıyla tanınıyor. Ayrıca üniversitede dersler veriyor, yayıncılık ve çevirmenlik de yapıyor. 2003 yılında yazdığı Başka Zaman Kütüphaneleri kitabıyla Dünya Fantezi Ödülü sahibi Zoran Zivkoviç, şimdi de Ketebe Yayınları’ndan Banu Irmak çevirisiyle yayınlanan Armağan Zamanlar kitabıyla fantastik bir felsefe okuma deneyimiyle Türkiyeli okurların karşısında.
Zivkoviç’in birkaç sorusu var bize kitabında: En çaresiz hissettiğimiz anlarda her şeyi baştan aşağı değiştirebilmek için karşılığında ne bedel öderdiniz? Veya ömrünüz boyunca merak ettiğiniz, hayatınızı buna adadığınız sırrın çözümü için ne yapardınız? Ya da size çok pahalıya mal olan geçmişte gerçekleşmiş bir olayı kökten ortadan kaldırıp tüm hayatınızı kelepçeleyen mutsuzluktan kurtulmak için neleri feda ederdiniz? Cevapları imkansız gibi görünen bu soruları cevaplayabilecek üç kişi var Armağan Zamanlar’da. Bunlardan biri Engizisyona kafa tutarak onun tüm yargılarını alaşağı eden ve kazığa oturtulmak için sabahın gelmesini bekleyen bir astronom, diğeri kendini antik dil bilimine adamış, ancak değeri hiçbir zaman bilinmediği için nokta kadar bile ışık görmeyen bir bodrum katında emekliliğe mahkum edilmiş çay bağımlısı bir dil bilimcisi ve vahim bir olayda sevgilisi ölen bir saat tamircisi. Üçü de umutsuz vaka olan bu insanların tek ortak derdi mutsuzluk. Geçmişte sırtlarına binen yükten ömürleri boyunca kurtulamamış ama bu uğurda kendi doğrularından da asla taviz vermemiş, kıyısından göz attığımızda, soyut veya somut zincirlerle mevcut yerlerine bağlı kalmış üç kişi…
Bu üç kişiyi kronolojik olarak ziyaret eden gizemli biri çıkıyor kitapta karşılarına ve herhangi bir bedel ödemeksizin onları zamanda geriye veya ileriye götürerek olanları veya olacakları değiştirme şansı tanıyor. Mephisto’yu andıran bu gizemli adamın mantıklı bir ikna çabası da var üstelik bu mutsuz insanlar için: “Hayatınız boyunca yaşadığınız herhangi bir olay geçmişe dönüp bazı şeyleri değiştirme isteği duymanıza neden olmadı mı? Kötü sonuçlar doğuran beklenmedik bir sebebi ortadan kaldırmak istemediniz mi? Sizin ya da özellikle bir yakınınızın, çok değer verdiğiniz birinin başına gelen talihsizliğin sonuçlarını yok etmeyi hiç düşünmediniz mi? Böyle bir isteği hiç olmamış biri var mıdır acaba?” Gizemli adam, olumlu geri dönüş alma olasılığı epey yüksek bu sakat soru elbette hayattan bir umudu kalmamış üç kişiye farklı versiyonlarla sorup, “Evet” cevabı alınca üçünü de ömürlerinin dönüm noktasında bir yolculuğa çıkarıyor. Bir de kafayı çizmiş ressam var kitapta. Sadece deli olduğu için stüdyosuna kapatılmış. Kilit isim o zira gizemli ziyaretçinin kim olduğunu sadece o biliyor. Bu kısımları okurun merakını gidermemek adına es geçip Zivkoviç’in esasen ne anlatmaya çalıştığına bakalım.
Armağan Zamanlar, ismiyle müsemma içeriğe sahip bir kitap. Yüz altı sayfalık bu kısacık metinde yazar zaman, kader, tevekkül gibi soruların peşine düşerek yaşanması gerekenlerin ne pahasına olursa olsun “denge”yi sağlamak için yaşanması gerekliliğine vurgu yaparken geçmişte veya gelecekte öznesi bir kişi tarafından yapılacak bir “değişikliğin”, arada bir tökezlemesi de fıtratında olan “sistemin” düzenini bozacağını savunuyor. Ancak diğer yandan da her ne kadar içinde bulunduğu durumu “kader” diye kabullenerek gün sayan insanın içindeki “İmkânım olsa…” ile başlayan olası dileklerini gerçekten imkanları olsa değiştirmekten çekinmeyeceklerinin de altını çiziyor.
