İtalyan astronot Samantha Cristoforetti uzayda geçen en sevdiği kitapları sıralıyor. Listede yer alan isimler arasında Italo Calvino ve Stanislaw Lem bulunuyor.
Bir süre uzayda yaşadıktan sonra fark ettiğim şeylerden biri, kollarımı vücuduma bastırmak için çaba sarf etmem gerektiğiydi. Çocukken okuduğum kitabı daha iyi hatırlasaydım, bu beni şaşırtmayabilirdi. Jules Verne 1865'te bunu hayal etmişti. Bir noktada, Ay’a Yolculuk kitabının kahramanları “vücutlarının ağırlığının olmadığını fark ettiler. Kolları tamamen açılmış, artık yanlarına inmiyordu.”
Bu, Ay’a yolculuğun hayal edildiği ilk edebiyat örneği değildi: Ludovico Ariosto’nun Orlando Furioso'sunda (1516) Astolfo, Orlando’nun kayıp fikirlerini aramak için Ay’a uçar. Cyrano de Bergerac'ın romanı The Other World: Comical History of the States and Empires of the Moon 17. yüzyıla kadar uzanıyor ve 1857'de İtalyan astronom Ernest Capocci, 2057'de Urania adında bir kadın tarafından gerçekleştirildiğini hayal ettiği Ay’a ilk yolculuk hakkında bir roman yazdı. Yine de Verne bu yolculuğu mühendis bilgisine dayandırarak anlatan ilk kişiydi ve sonunda bilim kurgunun babası kabul edildi.
O, kitabını yazdıktan yıllar sonra uzaya yolculuk bir hayal olmaktan çıktı. Kurgu içermesine rağmen şu an elimizde gerçek uzay yolculuğunu anlatan kitaplar var. Benim kitabım bunlardan biri. Beş yıllık yorucu eğitim ve eleme süreçleri sonucunda acemi bir astronot olarak yaptığım uzay yolculuğunu anlatıyor. Sınıflar, simülatörler, havuzlar ve farklı kıtalarda geçen yıllar. Ta ki beni Uluslararası Uzay İstasyonu’na götürecek olan roket gelene kadar. İki yüz gün boyunca vücudumun ağırlığı yoktu, günde on altı kez Güneş’in doğuşu ve batışına şahit oldum ve ayaklarımın altındaki Dünya’nın manzarasını izlemenin tadını çıkardım. Ve yavaş yavaş dünya dışı bir insan olmayı öğrenirdim. Kurgu da olsa gerçek de olsa uzaya yolculukla ilgili yazılmış kitaplar bu olağanüstü deneyime en yakın hikâyeleri içeriyor:
1 Carrying the Fire: An Astronaut's Journeys (Ateşi Taşımak: Bir Astronotun Yolculukları), Michael Collins
Apollo 11 görevi sırasında mürettebat arkadaşları Neil Armstrong ve Buzz Aldrin yüzeydeyken yalnız başına kalan Collins’e hayranım. Bu onun otobiyografisi ve son derece içten, alçakgönüllü ve detaylara girmekten kaçınmayan bir kitap. Kitaptan sevdiğim bir söz: “Bunları, yetenekli olduğum için başarmadım. Daha çok atılan zarla ilgiliydi – kanser hücrelerinin çoğalmasına neden olan ya da roketin kalkışının başarılı olup olmayacağına karar veren zar.”
2 If the Sun Dies (Eğer Güneş Ölürse), Oriana Fallaci
Jules Verne’in Ay’a Yolculuk kitabının yayımlanmasından yüz yıl sonra Fallaci, Apollo görevleri ve bu görevlerde rol oynayan astronot, bilim insanı ve doktorla görüşme şansını yakalayarak ABD’nin uzaya yönelik çalışmalarını ele aldığı bir kitap yazdı. Dürüst bir dille yazılan kitap yazarın kendi duygusal izlenimleri ve haberciliğin bir karışımı. Teknolojiyle gelen gelişimi kabullenme ve insani değerleri bağlı kalma arasında gidip gelen Fallaci, astronotların klişe betimlemelerini yerle bir eden bir portre çiziyor.
3 How Apollo Flew to the Moon (Apollo Ay’a Nasıl Uçtu), W. David Woods
Apollo görevlerinin nasıl başarıldığının ve onları mümkün kılan mühendislik becerilerinin öyküsü. Titiz ve ayrıntılı, ancak teknik bilgiye sahip olmayan okur için de erişilebilir ve ilgi çekici bir tarzda yazılmış.
4 Sputnik and the Soviet Space Challenge (Sputnik ve Sovyet Uzay Görevi), Asif A. Siddiqi
Bu, Sovyet sonrası dönemde erişime açılan Rusça arşiv kaynaklarının uzun yıllar süren araştırmalarına dayanan bilimsel bir çalışmadır. SSCB uzay programının kökenlerinden 1970'lere uzanan destansı başarılarının ve mücadelelerinin büyüleyici bir anlatımıdır ve tarih kadar uzayla ilgilenen herkes için keyifli bir okuma sunar.
5 Packing for Mars (Mars İçin Bavul Toplamak), Mary Roach
Bir soru-cevap oturumu gerçekleştiğinde, şu sorunun sorulacağını biliyorum: Uzayda nasıl işiyorsunuz? Bu eğlenceli ve komik kitap, yazarın bunu anlama arayışını ve uzayda bir insan olarak fonksiyonlarını yerine getirmenin zorluklarını anlatıyor. Okuru, uzay yolculuklarının ilk günlerine götüren bu kitap, benim bir parçası olduğum Uluslararası Uzay İstasyonu'nun daha uygun koşullarından öncesine dayanıyor olsa da son derece eğlendirici ve bilgilendirici.
6 Marslı, Andy Weir
Hikâye, Mars'ta mahsur kalan kahramanı canlandıran Matt Damon'un bulunduğu film uyarlaması sayesinde birçok kişi tarafından biliniyor. Olayları harekete geçiren ilk fırtına ve her şeyin doğru şekilde işlemesi için gereken şansın neredeyse doğaüstü olması dışında her şey inandırıcı sayılabilir.
7 Yenilmez, Stanislaw Lem
Başka bir ekibin ölümünün gizemini araştırmak için bir yıldızlararası uzay gemisinin yabancı bir gezegene inişinin canlı bir tasviri olan bu bilim kurgu klasiği, unutulmaz fütüristik savaşları, gelenekleri sarsan bu görevi anlamaya yönelik ilgi çekici arayışla bir araya getiriyor.
8 Star Maker, Olaf Stapledon
Bedensiz anlatıcının bilinci, Dünya'dan uzağa, bu kitabı unutulmaz kılacak, zaman ve uzayda akıllara durgunluk veren bir yolculuğa gönderilir. Açıkçası bu, alışılmış uzay yolculuğuyla ilgili değil, geleneksel bir roman değil ve klasik bir olay örgüsü yok. Daha ziyade, sınırsız, korkusuz hayal gücü ve mitolojik hırsla örülü sosyal-felsefi bir spekülasyondur.
9 Bütün Kozmokomik Öyküler, Italo Calvino
“Bana göre hafiflik, kesinlik ve tanımla ilgilidir; gelişigüzel ve belirsiz değildir,” diyen Calvino ve “İnsan kuş gibi olmalıdır, tüy gibi değil,” diyen Paul Valéry’nin sözlerinin özünü yansıttığı Bütün Kozmokomik Öyküler hayal gücünün sınırlarını aşan ve bilimsel teorilerden ilham alan bir kitap.
10 Otostopçunun Galaksi Rehberi, Douglas Adams
Expedition 42’nin mürettebat üyesi olarak bu kitabın kesinlikle valizimde yer aldığından emin oldum. Kitap uzay yolcuları için iki önemli uyarı içeriyor: Panik yapmayın! Ve kendinizi çok ciddiye almayın.
Çeviren: Aslı İdil Kaynar
(Guardian)
