Bir Joyce-Matisse Ortak Yapımı

Bir Joyce-Matisse Ortak Yapımı


Twitter'da Paylaş
0

Böyle iki dehayı bir projede bir araya getirmek günümüz için düşünüldüğünde oldukça garip ve zor gelebilir, ancak o dönemde Matisse, farklı sanatçılarla girdiği ortaklıklarla da tanınıyordu. 20. yüzyılın en büyük iki sanatçısı altın yaldızlı ve illüstrasyonlu bir kitap ortaya çıkarırsa ne olur? İllüstrasyonları Henri Matisse tarafından yapılan Ulysses’in 1935’te yalnızca on beş dolar olan fiyatının aşağı yukarı seksen yıl sonra on bin dolara yükselmesi bize biraz fikir verebilir. James Joyce’un başyapıtı Ulysses’in ilk baskıları açıkartırmalarda her zaman yüksek fiyatlara alıcı bulmuştur, ancak bu kitap hem sanatsal hem de maddi değeriyle zirvede duruyor. Bunun en büyük nedeni de kitaba Henri Matisse tarafından eklenen illüstrasyonlar. Peki, bu kitabı bu kadar özel yapan şey ne? Buna verilebilecek ilk yanıt, iki sanatçı arasındaki kavramsal ilişki olabilir. Biri kelimelerle öbürüyse renklerle çalışsa da, Joyce da Matisse de sanatın objektif bir gerçekliğe dayanması gerektiği yönündeki inancımıza meydan okudu. Joyce, zihnin derinliklerini daha iyi açıklayabileceği kendine özgü bir dil ve anlatım biçimi icat ederek insan bilincinin karmaşıklığına daldı. Matisse ise nesnelerin ve sahnelerin duygusal tarafını daha canlı bir şekilde yansıtabilmek adına basmakalıp renklerin ve biçimlerin dışına çıktı. İkisi de kendi yöntemleriyle insanların dünyayı nasıl da öznel bir şekilde tecrübe ettiğini anlatmaya çalıştı. Bu çabaları sayesinde sanat ve edebiyat dünyasını, kimilerinin “skandal” olarak tanımladığı radikal değişikliklerle etkilediler. joyceOdysseus and Nausicaa Bu ikiliyi böyle bir projede bir araya getiren neydi? Aslında projenin fikir babası, beş bin doları gözden çıkaran George Macey adında Amerikalı bir yayıncıydı. Böyle iki dehayı bir projede bir araya getirmek günümüz için düşünüldüğünde oldukça garip ve zor gelebilir, ancak o dönemde Matisse, farklı sanatçılarla girdiği ortaklıklarla da tanınıyordu. Hatta ünlü besteci Igor Stravinsky’nin Le Chant du Rossignol operasının set tasarımında da çalışmıştı. Matisse’in Ulysses illüstrasyonlarını ilgi çekici yapan bir başka özellik de, birçok araştırmacının Matisse’in aslında kitabı hiç okumamış olduğunu iddia etmesi; üstelik çizimlere bakıldığında bunun pek de yanlış bir düşünce olmadığı kabul edilebilir. İllüstrasyonlar çoğunlukla Odysseia’dan sahneler içeriyor. Joyce her ne kadar yapı olarak Odysseia’dan esinlenmiş olsa da sonuçta Ulysses’te olay antik Yunan’da değil Dublin’de geçiyor. Örneğin Homeros’un tek gözlü devi, Ulysses’te bardaki dar kafalı bir İrlandalıya dönüşüyor. Buna rağmen Matisse’in bu sahneye ait çizimi, mitolojiye bağlı kalıyor. Matisse’in inanılmayacak derecede tembel mi olduğunu, yoksa dâhiyane bir şekilde Homeros’la Joyce arasındaki paralellikleri mi göstermeye çalıştığını ise söylemek zor. 1935 yılında kitabın Fransız sanatçı tarafından imzalanmış bin beş yüz kopyası basılıp oldukça cüzi bir fiyata, on dolara satıldı. Bu kitapların iki yüz elli tanesine Joyce kendi imzasını da ekledi, ki bu da fiyatı, yine komik bir şekilde beş dolar kadar yükseltti. Şimdiyse kitap, on bin doları aşan fiyatıyla 24 Temmuz’da Bonhams Auction House’ta satışa çıktı.

Twitter'da Paylaş
0

YORUMLAR


İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR