Pandemi döneminde fırsat bulan e-ticaret satıcıları hazır çorbanın fiyatını 3 TL’den 12 TL’ye, bebek bezinin fiyatını 41 TL’den 120 TL’ye, çamaşır deterjanın fiyatını 33 TL’den 60 TL’ye yükseltti. Üstelik bu dönemde yapılan zamlar 1 Haziran normalleşmesi ile geri alınmadığı gibi, fiyatlara alıştırılan tüketici artan enflasyonla yeni zam dalgalarından da etkilenecek.
Yeni tip Koronavirüs (Covid-19) dünyadaki mal üretim ve tedarik zincirini bozdu, hammadde sevkiyatları sekteye uğradı, bunu fırsat bilen stokçular da çamaşır deterjanından temizlik kovasına, ev için boyadan evin kendisine kadar pek çok kalemdeki ürün ve taşınmaza zam yağdırdı. Yapılan zamlar ise yıl başından beri TL karşısında yaklaşık 1 TL yükselen dolar ve Euro kurundan bağımsız gerçekleşti. Yapılan zamların oranı yer yer yüzde 500’leri bulurken, fırsatçılığı ayyuka çıkaran stokçular ürünlerini e-ticaret siteleri üzerinden pandemiyi bahane ederek fahiş fiyatlara sattı. Ticaret Bakanlığı’nın yaptığı onca incelemeye rağmen ise ürünlere yapılan zamlar pandemideki evde kal döneminde varlığını korudu, 1 Haziran’da başlayan ‘Yeni Normal’ döneminde de zamlar artarak devam etti. Oggito’nun yaptığı piyasa araştırması, bu yıl Türkiye’de enflasyonun oldukça yüksek çıkacağını ortaya koyarken, tüketiciler ise başta Ekşi Sözlük olmak üzere sosyal medyada ‘Zamlara’ isyan bayrağı açtı. Ekşi Sözlük’ün en çok konuşan gündem maddeleri ‘https://eksisozluk.com/19-parca-kahvaltiligin-750-tl-oldugu-ulke--6559108?a=popular’, ‘https://eksisozluk.com/1-kilo-peynir-1-kilo-tavuk-1-kilo-cay-100-lira--6559423?a=popular’ gibi başlıklarda verildi.
Dünya Durgunluk İçinde
Oggito, pandemi döneminde tüketicinin yanında duran haberciliğini sürdürüyor. Pandemi döneminde her türlü tüketim malzemesi, tıbbı cihaz ile taşınmaza yapılan zamlar artarak devam ediyor. Dünya ekonomisinde büyük bir durgunluk ile kriz kendini gösterirken, hükümetin önlemlerine karşın stokçular ve kriz fırsatçıları piyasaya zam yağdırmayı sürdürüyor. İşte Oggito’nun yaptığı araştırmaya göre fahiş oranlarda zamlanan ürünler şöyle sıralanıyor:
Bebek Bezine Fahiş Fiyat
Vileda Turbo Pedallı Temizlik Seti pandemi öncesinde 90 TL’den alıcı bulurken, ürün 6 ayda yüzde 60’ın üzerinde zam görerek 160 TL’den satılmaya başlandı. Finish Powerball Classic 101'li Bulaşık Makinesi Tableti’nin fiyatı ise Aralık 2019’da 30 TL iken, bugün yüzde 100 zam ile 60 TL’den alıcı buluyor. Pril Gold 70 Adet Bulaşık Makinesi Tableti de Aralık’ta 35 TL iken bugün 65 TL’ye satılıyor. Zam oranı yüzde 90. Nutella 750 gr Kakaolu Fındık Kreması 6 ay önce 21 TL’ye satılırken bugün ürünün satış fiyatı yüzde 70 zam ile 39 TL’ye yükseldi. Prima Premium Care 2 Numara Mini 88'li Ekonomik Paket Bebek Bezi 6 ay önce 41 TL iken aynı ürün bugün 121 TL’ye alıcı bularak yüzde 300 zam gördü. Tariş Naturel Kuzey Ege Sızma 5 lt Zeytinyağı da Aralık ayında 130 TL iken bugün yüzde 100 zam ile 260 TL’den alıcı buluyor. Yudum 5 lt Teneke Ayçiçek Yağı’nın fiyatı da son 6 ayda 34 TL’den 55 TL’ye yükseldi. Zam oranı yüzde 60’ı buldu. 6 ay önce 33 TL’ye satılan Persil Expert Gülün Büyüsü 8 kg Toz Deterjan 55 TL’den satılıyor.
Hazır Çorbada Yüzde 400 Yükseliş
Knorr Mercimek 76 gr Hazır Çorba 3 TL’lik etiket fiyatı 1 Haziran’da bazı internet sitelerinde 12 TL’ye kadar yükselerek yüzde 400 zammı gördü. Aralık ayındaki satış fiyatı 3 TL olan Nuh'un Ankara 500 gr Vakumlu İrmik’in fiyatı 13 TL’ye yükselerek yüzde 300 oranında zamlandı. Balküpü Kristal 5 kg Toz Şeker’in fiyatı da 28 TL’den 40 TL’ye yükseldi. Splenda Granül 125 gr Toz Tatlandırıcı da 47 TL’den 67 TL’ye fiyatı yükselen ürünler arasında yer aldı. 6 ay önceki satış fiyatı 15 TL olan Söke 5 kg Un ise bugün yüzde yüz zam ile 35 TL’den alıcı buluyor. Mayıs ayına kadar 9 TL’de satılan Algida Maraş Usulü Sade Dondurma 500 ml ise bugün yüzde 70 zam ile 14 TL’den satışta yer alıyor. 6 ay önceki satış fiyatı 270 TL olan Dyo Dyoplast 15 lt Plastik İç Cephe Boyası ise bugün 410 TL’den alıcı buluyor. Yine satış fiyatı aynı tarihte 210 TL olan Marshall Silikonlu İpek Mat 15 lt İç Cephe Boyası bugün 390 TL’den satışta. 6 ay önce 2 TL olan Abant 5 lt Doğal Kaynak Suyu bugün 2,75 TL. Erikli 10 lt su ise 7,75 TL’den 11 TL’ye fiyatı yükselen ürünler arasına bulunuyor.
Etteki Artış Kırmızı, Beyaz Dinlemedi
En çok zam gören ürünlerin başında da kırmızı ve beyaz et geldi. Banvit Poşetli Bütün Piliç Kg satış fiyatı 7 TL’den 12 TL’ye yükseldi. Banvit Piliç Izgara Tava Kg 6 ay önce 18 TL’ye satılırken bugün 32.5 TL’den alıcı buluyor. Beypiliç Poşetli Bütün Piliç Kg 9 TL’den 12 TL’ye yükselirken, Kuzu Pirzola KG 80 TL’den 96 TL’ye, Dana Antrikot Biftek Kg 83 TL’den 93 TL’ye çıktı.
Emlak İçin Kredi Zammı
Öte yandan fiyatları zaten yüksek olan konut ise 0,64 oranla verilen kredinin ardından başta İstanbul olmak üzere Türkiye genelinde yüzde 10 ile 30 oranında zamlandı. Özellikle Kadıköy, Beşiktaş, Bakırköy ve Şişli gibi ilçelerdeki artış rezidans dairelerde yüzde 30’u buldu. Emlakçılar ilanlarında lüks ibaresi ile konutlardaki fiyatları güncellerken, müstakil hayatın tercih edildiği başta Şile olmak üzere Bodrum, Marmaris, Gönen, Kemer gibi yerlerdeki villa fiyatlarında da yüksek artışlar kaydedildi.
