Tedavi seçenekleri için bilimin ve tıbbın rehberliğinde oluşturulmuş kriterlere göre önerilenleri takip etmek tereddütsüz tek doğru yol.

Sevgili dostlar,

Sosyal medyada birçok arkadaştan, hastalık geçirmiş ve immün plazma için donör olacak kişiler arandığına dair paylaşımlar görüyorsunuzdur. Yakınları için veya yine sosyal medyada gördükleri taleplere yardımcı olabilmek adına bu tarz istekleri paylaşanlar var.

Yanlış anlamalara ve kafa karışıklığına sebep olmaması için bu konuya dair bazı bilgiler vermek istiyorum.

Şu an itibarı ile COVID-19'da böyle bir tedavinin etkinliğine dair kanıtlanmış bir bilgi yok maalesef. Yani antikor içeren plazmayı verince hasta kesin biçimde virüsü yok edip iyileşmiyor.

Johns Hopkins güncel COVID-19 rehberine göre çeşitli farklı hastalıklarda (Difteri, pnömokok kaynaklı pnömoni gibi bakteriyel hastalıklar, bazı viral hastalıklarda hayvan deneyleri vs.) yararlı görüldüğü için "olası bir etkinlik savı" var sadece.

En geniş seri 2005 yılında Hong Kong'da, o dönemin SARS salgını için yapılmış 80 olguluk bir çalışma.

COVID-19 virüsü ile ilgili ise, sadece 5 olgudan ibaret, kontrol grubu olmayan JAMA dergisinde yayımlanmış Çin kaynaklı tek bir çalışma var.

Öte yandan ülkemiz dahil birçok merkezde bununla ilgili araştırmalar sürüyor, bilgiler geldikçe daha detaylı öğreneceğiz. Ama şu anda öteki bütün tedavi seçenekleri gibi, bu da sadece deneysel-palyatif bir yöntem.

Amerikan gıda ve ilaç dairesi FDA, bu işleme Emergency Investigational New Drug (eIND) özel durumuyla onay vermiş.

Ayrıca:

• HIV/HBV/HCV gibi patojenlerin bulaşma riski

• Alerjik nakil reaksiyonları

• Transfüzyonla ilişkili dolaşım yüklenmesi

• Transfüzyonla ilişkili akut akciğer hasarı,

gibi olası risklere işaret etmiş.

Ayrıca şu detay önemle vurgulanmış:

Sadece ağır klinikle seyreden, acil-hayatı tehdit edici COVID-19 olgularında kullanılmalı bu yöntem.

Bunun için de, solunum yetmezliği, septik şok ve/veya çoklu organ disfonksiyonu veya yetmezliği, akciğer infiltrasyonlarının 24 ila 48 saat içinde yüzde 50'yi aşması gibi kriterler var.

Evet, bildiğimiz gibi tedavide kullandığımız yöntemlerin hiçbiri bilimsel olarak net biçimde kanıtlanmış değil.

Peki bunları neden  kullanıyoruz? Soruldukça, konusu oldukça şu metaforla izah etmeye çalışıyorum: Issız bir ormanda tek başınıza kaldınız ve birden karşınızda, niyetinin hiç de iyi olmadığı görünen bir vahşi ayı beliriyor. Size doğru geliyor. O sırada çevrenizde sadece dal parçaları ve taşlar var. Size doğru saldıran ayıyı bu taş ve dal parçalarıyla korkutmak ve uzaklaştırabilmek için bir an bile tereddüt etmezsiniz. Yani o an, "Bu taşlar koca ayıya ne yapar ki, ben böyle sessizce başıma gelene razı olayım" diye düşünmezsiniz. Ama dikkat, bazen de bu taşları savurarak, belki de sizi görmeden yahut önemsemeden geçip gidecek ayının dikkatini çekebilirsiniz.

Dolayısıyla (umarım hiç ihtiyaç olmaz ama) tedavi seçenekleri için bilimin ve tıbbın rehberliğinde oluşturulmuş kriterlere göre önerilenleri takip etmek tereddütsüz tek doğru yol. Ülkemizde de, diğer ülkelerde de bilim insanları en doğrusunu, daha da doğrusunu bulabilmek için varıyla yoğuyla gayret ediyorlar.

Sürekli güncellenen rehberler, her yeni bilgi kırıntısını işin içine dahil edip daha yararlı sonuçlara ulaşmak amacını taşıyorlar.