Natalie Haynes, Pat Barker ve Madeline Miller, Homeros’un destanlarını kadın bakış açısıyla anlatarak klasikleri “yeniden icat etme” hareketine katılıyor.
Natalie Haynes’in yeni romanı, Truva Savaşı’nda ele geçirilen kadınları konu alan A Thousand Ships (Bin Gemi) destansı şiirin esin kaynağı Kalliope’ye odaklanıyor. Homeros’un İlyada ve Odysseia eserlerinin başında karşımıza çıkan tanrıça, Haynes’in romanında onun gözünden anlatılan hikâye hakkında şunları söylüyor: “Bir savaşı anlatmanın pek çok yolu vardır. Bütün çatışma tek bir olayla açıklanabilir. Bir erkeğin diğerinin davranışları yüzünden öfkelenmesinden kaynaklanır, diyebilirsiniz. Ancak bu erkeklerin olduğu kadar kadınların da savaşı ve şair yaşadıkları acıları küçümseyecek – hikâyelerde köşeye atılan, erkeklerin köleleştirdiği ve onlardan kurtulan kadınların acıları.” “Bir erkeğin diğerinin davranışları yüzünden öfkelenmesi” yani Akhilleus’un Agamemnon’a karşı duyduğu öfke, İlyada’yı özetlemeye yeter. Aynı tarafta olan iki adamın arasındaki tartışma, ele geçirilen kadın Briseis etrafında döner ve durum tehlike arz eder çünkü Akhilleus, Agamemnon’dan çok daha iyi bir savaşçıdır. Agamemnon rütbesini kullanıp Briseis’i almak için ısrar ettiğinde Akhilleus çatışmadan çekilir ve Yunan işgalciler yenilginin eşiğine itilir. Sevgili arkadaşı Patroclus’un ölümünden sonra Akhilleus savaşa girer ve eser, Truva’nın en büyük savaşçısı Hektor’u katletmesiyle sonuçlanır.
Haynes’in kitabı bunun tam tersi: Homeros’un eserlerinde gölge altında kalan kadınlara odaklanıyor. A Thousand Ships Homeros destanlarını kadın karakter aracılığıyla baştan yazan üç yeni romandan biri. Madeline Miller’ın Ben, Kirke’si Odysseia’daki cadıyı merkeze alıyor, Pat Barker’ın The Silence of the Girls’ü (Kızların Sessizliği) Briseis’in gözünden İlyada’yı aktarıyor. Bu tarz romanların yazılma zamanı çoktan gelmişti. Şimdi, dördüncü dalga feminizminin yükselişe geçtiği dönemde karşımıza çıkıyorlar. Eski hikâyelerin yeniden anlatılması talep ediliyor, okurlar olayları kadınların bakış açısından görmek istiyor.
Haynes, Barker ve Miller’ın romanları, kadınların köleleştirilmesi konusunu irdeliyor ve kahramanlığın ne anlama geldiğini sorguluyor. Yazarların her biri farklı stratejiler kullanıyor. Barker, Homeros’un görmezden geldiği Briseis’i anlatıcı yaparak hareket özgürlüğü kısıtlanmış olan bir kadından kahraman yaratmaya çalışıyor. Haynes ise hikâyesini kurgularken Virgil’ın Aeneas’ı ve Yunan trajedilerinden faydalanıyor. Böylece her ikisi de eserleriyle sessizliğe ses veriyor. Aynısı Miller’ın romanında da görülüyor. Romanın kahramanı Kirke kendisi hakkında yazılan şarkıya şöyle bir yorum getiriyor: “Öyle görünüyor ki kadınları aşağılamak şairlerin en büyük eğlencesi.”
Antik edebiyat metinlerinin çoğu erkekler tarafından yazılmıştır. En bariz istisna Sappho’nun şiirleridir. Haynes, Barker ve Miller klasik hikâye anlatımındaki boşlukları doldurarak Yunan kahramanın etik çerçevesinin sunduğu hayat tarzından daha farklı hayatlar olduğunu öne sürüyor. Homeros’un eserlerinde kadınlar ve kölelerin hayatlarının kontrolünü ellerinde tutması ya da seslerini duyurması imkânsız. Ancak Homeros’un destanlarına yeni bir soluk getiren hikâyeler bunu mümkün kılıyor.
