Okumaya dair en eski anım, annem ve babamın uyumadan önce bana kitap okumasıydı. O zamanlar futbol maçlarının skorları haricinde kendi isteğimle pek bir şey okuduğumu anımsamıyorum. Okulda sesli okuma için seçildiğimde bundan hiç hoşlanmazdık ama öteki çocuklar okurken onları dinlemekten keyif alırdım. Sanırım bunun asıl nedeni tembelliğimdi – herhangi bir işi benim yerime başkalarının yapmasını severdim.

Büyüme çağında en sevdiğim kitap Willard Price’ın Lion Adventure isimli romanıydı.  Afrika’da safariye giden sosyetik okul çocuklarının başından geçenleri anlatıyordu. Aniden okumaya başladım. Kendimi öyle kaptırmıştım ki, hemen serideki öteki kitapları da okudum.

Ergenlik çağımda en çok etkilendiğim kitaplar Robert Tressell’in Baldırı Çıplak Hayırsever’i ve George Orwell’in Hayvan Çiftliği’ydi. O zamana kadar sadece olay örgüsü ve karakterlerden ibaret romanlarla karşılaşmıştım. Eldeki malzemeyi kullanarak karakterleri sembollere arketiplere dönüştürüp böylesi güçlü politik bir etki yaratabileceklerini bilmiyordum.

Düşüncelerimi değiştiren yazar Orwell oldu. Günümüzde onun romanlarından herhangi birini okuduğunuzda, içinde bulunduğumuz distopik karmaşa hakkında pek çok ipucu içerdiğini görürsünüz. Eserlerinde hiyerarşiye dayalı siyasal, ekonomik ve sosyal sistemleri ve bunların –açık ya da örtülü bir biçimde – insani niteliklerimizi nasıl azaltıp bizleri parçaladığını ele alıyor.

Bende yazar olma isteği uyandıran kitap Evelyn Waugh’un Men at Arms isimli kitabıydı. Waugh, erkekler arasındaki rekabet ve sadakati çok güzel anlatıyor. Auberon Waugh ile Avustralya’ya yaptığımız bir seyahat esnasında ona babasının çalışmalarından nasıl etkilendiğimi anlattım. Muhtemelen o an duymak istediği bu değildi – şimdi düşünüyorum da, bu olaydan kısa bir süre sonra öldü.

Dönüp tekrar okuduğum kitap James Joyce’un Ulysses’i. İlk okuduğumda çok gençtim. Ama bu kitap öyle düz bir anlatı gibi okunacak bir kitap değil. Dilin nasıl kullanıldığı üzerine durup düşünmeniz gerek. Bu yüzden tekrar tekrar okuduğum ve her seferinde daha fazlasını aldığım oldu. Hayatınızın her aşamasında farklı anlamlar kazanan bir kitap olduğunu söyleyebilirim. Bence Trainspotting’i yazarken ondan epey etkilendim çünkü Edinburgh –tıpkı Ulysses’teki Dublin gibi– romanın önemli karakterlerinden biri haline geliyor. 

Bir daha asla okumayacağım kitap… Asla, asla deme. Öyle kitaplar okudum ki, sonradan beni bir yazar olarak etkileyenin çoğu zaman okurken nefret ettiğim kitaplar olduğunu gördüm. Anlamadığınız kitapları okumak, anladığınız ve yazarının performansına hayran olduğunuz kitapları okumaktan daha faydalı. Bunun dışında son zamanlarda okuduğum çoğu romanda yapay zekânın kokusunu alıyorum. Ve için doğrusu okuduğum kitaplarda robot kusursuzluğundansa ham bir şeyleri tercih ederim.

Çok geç keşfettiğim kitap… Hayır, henüz keşfedilmedi. Bu tip bir oyuna dahil olmak için henüz çok gencim.

Şu an okuduğum kitap Alessandro Angelini’nin Piero Della Francesca’sı. Ressamların hayatları ve etkilendikleri kişiler hakkında okumayı seviyorum. Yazarlardan ya da müzisyenlerden çok daha ilginçler.

Beni rahatlatan okuma… Okumak sizi rahatlatıyorsa doğru şeyleri okumuyorsunuz demektir.

Guardian, 21.06.2024