İspanyol şair Federico García Lorca’nın ölümü, üzerinden geçen seksen yıla rağmen hâlâ gizemini koruyor. Şairin kemiklerini bulmak ve giz perdesini aralamak için daha önce defalarca araştırma yürütüldüyse de bugüne kadar herhangi bir sonuç elde edilemedi. Nisan ayında İspanyol insan hakları grubu ARMH’nin (Tarihsel Belleği Kurtarma Derneği) Arjantinli yargıç Maria Servini’den konuyu ele alması talebinin kabul görmesi üzerine araştırmalar tekrar başlayacak.

1936-1939 yılları arasındaki İspanya İçsavaşı sırasında asker ve sivil 500 bin kişinin öldüğü tahmin ediliyor. Savaşı kazanan Franco güçlerinin yaklaşık kırk yıl süren iktidarından sonra demokratik sisteme dönen İspanya’da bu dönemde işlenen suçlar hâlâ tabu olarak görülüyor ve aydınlatılmaları için fazla çaba gösterilmiyor.

Lorca savaşın ilk günlerinde, 18 Ağustos’u 19’una bağlayan gece kaybolmuştu. Franco’ya bağlı paramiliter güçler tarafından gözaltına alınarak Granada yakınlarında kurşuna dizildiği ve daha sonra toplu bir mezara gömüldüğü düşünülüyor. Geçtiğimiz Nisan ayında bir grup arkeolog bugün motosiklet sporları için kullanılan bir alanda kazı çalışması yürüterek şairin kalıntılarına ulaşmaya çalışmış ama bu girişimde başarılı olamamıştı.

İspanyol hukuk sisteminin konuyla ilgilenmedeki gönülsüzlüğü üzerine ARMH, Franco döneminde cezasız kalmış suçlara karşı mücadele etmesiyle tanınan Arjantinli yargıç Maria Servini’den yardım istedi. “Evrensel adalet ilkesi” adına soruşturmayı yeniden başlatmayı kabul eden yargıç, İspanyol hükümetinden konuyla ilgili arşivlerdeki tüm bilgileri kendisine vermesini istedi. Eylül ayından itibaren başlayan soruşturmanın seksen yıllık gizemi aydınlatıp aydınlatmayacağını zaman gösterecek. Ama bu soruşturmanın, aynı dönemde yargılanmadan öldürülen binlerce insanın akıbetinin daha etkili şekilde araştırılmasını sağlayacağı da kesin.