"Kendimi kontrol etmeyi öğrenmemin yolu doğamla barışık olmaktan geçiyor."
Fiziksel hünerleri ve metafiziksel aklı tek bir bedende harmanlamış, ancak trajik bir şekilde zamansız ölmüş efsanevi Çinli-Amerikalı Bruce Lee kendisinden sonra gelen ve gelecek olan tüm nesilleri etkileyecek zamansız bir güce sahip. Dövüş sanatları ustası, filozof ve film yapımcısı Bruce Lee (27 Kasım 1940-20 Temmuz 1973) eski bir dövüş sanatı olan Wing Chun’dan çok etkilendi. Formal olarak sadece on üç ve on sekiz yaşları arasında Yip Man’dan bu sanatın eğitimini alan Lee, Hong Kong’u 1959’da terk etti. Amerika’da Wing Chun’u kendine has bir biçimde geliştirdi ve Jun Fan Gung Fu’yu (tam çevirisi; Bruce Lee’nin Kung Fu’su) yarattı. Böylece kendi tarzıyla Amerika’da ünlendi.
Bruce Lee (solda) ve Yip Man (sağda)
Kariyerinin zirvesi olan 1971 yılında, ömrü kısa sürmüş Longstreet adında bir televizyon dizisinin baş rolünde oynadı. Dizinin bir bölümünde Gung Fu felsefesinin üzerine çokça konuşulmuş “wu wei” kavramını temel alan şu metaforunu dillendirdi:
Yukardaki söyleşiden kesilmiş küçük kesit, metaforun asıl derinliğini aslında bir açıdan maskeliyor, Lee’nin bu metafora hangi düşüncelerden geçerek ulaştığı hakkında bize hiç bilgi vermiyor. Neyse ki daha önce hiç yayınlanmamış özel mektuplarından, notlarından, şiirlerinden oluşan Bruce Lee: Yaşam Sanatçısı kitabı Lee’nin düşünce evrenine ışık tutuyor. “Su” metaforunun kökü Yip Man’ın “kendini soyutlama” öğretisini bir türlü özümseyememesine gidiyor. Lee şöyle yazıyor:
“Ani gelişen öz-bilincim psikologların “çifte çıkmaz” adını verdiği duruma evrilince, bu durumu fark eden ustam bana şöyle dedi, “Loong, doğanın bükülmelerine ve kırılmalarını takip et ve onlara uy, sakın doğayı karşına alma, onunla salın. Sorunlarını zorlayarak çözemezsin, ancak onların doğasını kavrayarak kontrol edebilirsin. Bu hafta ders yapmayalım, eve git ve bunun hakkında düşün.”
O haftayı evde düşünerek geçiren Lee:
“Meditasyon ve pratikle geçen onlarca saat sonunda pes ettim ve takoz bir kayıkla denize açıldım. Denizdeyken geçmiş tüm eğitimlerimi düşündüm ve çok sinirlendim. Suya yumruk attım! Tam o anda zihnimde şimşekler çaktı. Kung fu’nun özü tam da önümdeki su değil miydi? Tam şu an bana kung fu’yu canlı canlı göstermiyor muydu? Ona var gücümle vurmuştum, ama hiç oralı olmadı. Bir daha ve bir daha vurdum, hiç yaralanmadı, parçalanmadı. Avcumun içine almayı denedim, kayıp gitti. Dünyadaki en yumuşak madde olan bu su dünyanın en küçük kavanozunda hapsedilebilirdi, hiç bir gücü yok gibiydi. Ancak gerçekte, en sağlam maddeyi bile delip geçebilirdi. İşte olay buydu! Ben de su gibi olmak istiyordum. Aniden bir kuş yanımdan geçmiş ve denizin yüzeyinde yansıması görünmüştü. Ben su gibi olma meselesine kendimi kaptırmışken, tam o sırada kafamda hayatın gizemlerine dair yeni bir anlam belirdi. Denizin üzerinden uçan kuşun, denize düşen yansıması gibi, düşüncelerim ve duygularım da karşımdakine aynı şekilde aktarılmıyor muydu? Bu tam olarak da usta Yip’in “kendini soyutlama” ile anlatmaya çalıştığı şeydi. Kendini soyutlama asla duygusuzluk veya hissizlik hali değildi, sadece duyguların ve düşüncelerin gelip geçiciliğiyle bütünleşmişlik haliydi. O yüzden kendimi kontrol etmeyi öğrenmemin yolu doğamla barışık olmaktan geçiyordu.
Lao Tzu’nun meşhur öğretilerinden alıntılayan Lee:
Kung fu insanının wu wei’yi (içten gelen eylemin hisler değil akıl tarafından yürütülmesi prensibi) doğada en çok gördüğü olgu sudur:
“Hiç bir şey sudan güçsüz değil
Ama en sağlamları bile karşısında duramaz
Yönünü değiştiremez.”
Çeviren: Alper Güngör
(Brain Pickings)
