Verdi'nin La Traviata operasındaki Violetta ile Puccini'nin La Boheme operasındaki Mimi, genç, uzun boylu, ince, soluk yüzlü, dudakları ve yanakları kiraz kırmızısı güzel kadınlardır.
Ancak hem Mimi hem de Violetta'da zamanın gizemli hastalığı verem vardır.
Her iki opera da Alexander Dumas'nın 1848'de yayımlanan yarı otobiyografik Kamelyalı Kadın romanına dayanmaktadır.
Dumas'nın eserinde kadın kahraman (sosyetik fahişe) öksürdüğünde beyaz mendiline kan bulaşır; bu durum kamelya çiçeğinin kırmızı ve beyaz renklerini hatırlatır.
Metafor Olarak Hastalık adlı eşsiz kitabında Susan Sontag şöyle yazar: (Sontag’ın diğer kitaplarının yanı sıra bu kitabını özellikle hekim arkadaşlarıma öneririm. Tıp eğitimindeki önemli bir eksikliği tamamlama yolunda ilk adım olabilir.)
"Tüberkülozun öfori nöbetlerine neden olduğu, iştahı arttırdığı ve cinsel arzuyu kamçıladığına inanılıyordu ve halen de inanılmaktadır.
... Tüberkülozun afrodizyak olduğu ve olağanüstü baştan çıkarma gücü verdiği düşünülüyordu."
Enfekte kişiler zayıflıkları, uzun boyunları ve elleri, parlak gözleri, solgun tenleri ve kırmızı yanakları ile güzel ve erotik olarak kabul ediliyorlardı. Ancak bu "güzelliğin" bir bedeli, kişinin acılar içinde ölmesiydi.
Veba, çiçek, frengi gibi salgınların aksine verem dıştan gözle görülür bir şekil bozukluğuna çoğu kez yol açmamaktaydı. Bunun mutlaka rolü vardır eminim.
Ayrıca "vereme bağlı çöküş"ün, büyük oranda genetik yatkınlığa veya bohem yaşam, yoksulluk, çok eşlilik gibi belirli yaşam alışkınlıklarına bağlı olduğu düşünülüyordu.
Veremin bu romantik ve marazi çekiciliğinin hiçbir bilimsel temeli yoktur elbette, ancak bu hastalık ile yaratıcılık ve erotizm arasındaki bağlantı olduğu varsayımı halen sürmektedir.
Tüberküloz kurbanı olan çok sayıda ünlü ismin de bu çekicilik, yaratıcılık mitine katkısı muhtemelen vardır: (Liste uzun, ben daha dikkat çekici olanları filtreledim.)
Baruch Spinoza, Johann Wolfgang Goethe, Friedrich Schiller, Fyodor Dostoyevski, Anton Çehov, D. H. Lawrence, Samuel Johnson, Niccolo Paganini, Igor Stravinski, Robert Louis Stevenson, Edgar Alan Poe, Franz Kafka, Frederic Chopin, George Orwell, Eleanor Roosevelt, Vivien Leigh.
Bilgiler Irwin W.Sherman’ın Twelwe Diseases That Changed Our World (Dünyamızı Değiştiren On İki Hastalık) adlı harika kitabından. Çok başarılı çeviri Emel Tümbay ve İEL’den lisedaşım, büyüğüm Mine Anğ Küçüker’den.






