Soyut modern sanatın öncülerinden Rus sanat kuramcısı ve ressam Wassily Kandinsky nesnelerin resimlere zarar verdiğine inanıyordu. Bu sebeple resimlerinde sadece soyut formlara ve renklere yer vererek duyguların en saf halini dolayımsız şekilde aktarmaya çalıştı.
Fiziksel dünyanın sınırlarını aşan kendine özgü resim diliyle insan deneyimini tablolarına yansıtan Kandinsky müziği soyut sanatın en yüce hali olarak görüyordu. Fırça darbelerinde müziğin bu aşkın gücünü kullanabileceğine inanan Kandinsky, "renkleri tuş, gözü çekiç, ruhu çok çeşitli armonileriyle bir piyano" olarak görür. "Eller de sanatçı dersek, tuşlara dokunan eller ruhu kendiliğinden titreşimlerle sarıp sarmalar."
Kandinsky'den alıntılanan bu sözler ışığında sizler için Kandinsky'nin soyut müzikal tarzının yıllar içinde nasıl geliştiğini aşağıdaki 6 resminde sıraladık.
1- DER BLAUE REITER (Mavi Atlı), 1903
Soyut formlara sahip en bilinen eserlerinin aksine Kandinsky'nin ilk eserlerini genellike empresyonist tablolar oluşturuyor. Empresyonizm'e bağlı kaldığı son resimlerinden biri olan Mavi Atlı'da Kandinsky'i kısa fırça darbeleriyle güneş lekeli manzaralar boyarken buluyoruz. Atlı figür Kandinsky'nin erken dönem tablolarında sıkça karşımıza çıkan figürlerden. Hatta Kandinsky'nin atlıları Almanya'da dört yıl süren Franz Marc ve August Macke gibi isimlerin dahil olduğu Mavi Atlı sanat akımına ilham verdi.
2- COMPOSITION IV (Kompozisyon IV), 1911
Yarı soyut bu resminde Kandinsky 1905-1906 yıllarında, devrim döneminde, Moskova'daki Kazak'ların durumunu resmine taşıyor. Sonunda barışa ulaşan savaşın anlatıldığı 10 resimlik yağlı boya serisinin bu resminde ellerinde mızrak, kale ve kayık taşıyan Kazak'ların mavi dağlara tırmanışını görüyoruz. Resmin sağına doğru uzaklaşan iki figür kompozisyonda savaşın bitişinin haberciliğini yapıyor. O noktada resim uyuma kavuşmaya başlıyor. Kandinsky'nin soyut resimlerinin pek çoğunda aynı figürler tekrarlanıyor, kimi zaman daha somut kimi zaman çok daha soyut bir şekilde.
3- COMPOSITION VII (Kompozisyon VII), 1913
Kandinsky bu tablosunu Almanya Münih'te yaşarken 1913'te bitirdi. İlk bakışta rastgele çizilmiş figürler ve cömertçe kullanılmış renkler göze çarpsa da, tüm resim aylarca planlamanın sonucunda yapılmaya başlandı. Resmi yapmaya başlamadan önce Kandinsky'nin, kara kalem ve yağlı boya otuzdan fazla taslak ürettiği biliniyor.
Müziğin işlerinde duyulabileceğini düşünen Kandinsky bu sebeple resimlerinin isimlerini "komposizyon" ve "irtical" gibi müzik terimlerinden seçiyor. Bu resimde de savaş ve kurtuluş gibi temalar işleyen Kandinsky daha soyut çalışmış olsa da hala dağ, kayık, kürek gibi sembolik figürler seçilebiliyor.
4- COMPOSITION VIII (Komposizyon VIII), 1923
Bauhaus Okulu'nda öğretim üyesiyken yaptığı bu geometrik resim ile okulun bağlı olduğu ekolü resmine taşıyor Kandinsky. Sadece Bauhaus ekolünün değil, aynı zamanda Kazimir Maleviç'in Süprematizm'inin ve Vladimir Tatlin ve Alexander Rodchenko gibi isimlerin Konstrüktvizm'inin de etkilerini taşıyan resmin 1921 ve 1923 yılları arasında görülen altı güneş tutulmasıyla bağlantılı olduğu düşünülüyor. Kandinsky'e göre siyah müzik açısından sessizliği simgelerken, turuncu alto sesleri simgeliyor. Mavi ve kırmızı çemberlerin etrafını çevreleyen sarı, yüksek trumpet sesi gibi ses patlamalarını simgeliyor.
5- SEVERAL CIRCLES (Birkaç Çember), 1926
Birkaç Çember resminde Kandinsky kendini tek bir formla sınırlandırıyor. Sadece çemberi kullanmış olması onun renk, ölçü ve kompozisyona daha fazla odaklanmasını sağlıyor. Farklı renklerde ve büyüklüklerde çemberler adeta kanvas üzerinde geziyor ve birbirleriyle iletişim kuruyor. Üst üste binen bazı çemberler kesiştikleri noktalarda renk değiştiriyor.
6- COMPOSITION X (Kompozisyon X), 1939
Kompozisyon serisinin son resmi olan Kompozisyon X Kandinsky'nin temsili olmayan formlarla ifade ediş gücünü doruklarına çıkartıyor. Sürrealizmin biyomorf figürlerinden izler taşıyan resim renkleriyle Kandisky'nin son yıllarında hissetiği duyguların bir anlamda dışavurumu.
Çeviren ve hazırlayan: Alper Güngör
(My Modern Met)
