“Sorular ve merak, keşfin başlangıcıydı”
Uzun yıllardır çocuk, gençlik, çocuk gelişim üzerine çalışmalar yapan Murat Moroğlu’nun son kitabı Bir Varlıkmış Bir Yokmuş, dünyayı keşfe çıkan “O”nun, bu keşifte nelerle karşılaşacağını, neleri kullanması gerektiğini, sendelediğinde nasıl ayağa kalkacağını ama en önemlisi de merakın ve soru sormanın öneminin altını çiziyor.
“Yaşamı keşfetmek” gibi dört bir yanı epey yüklü bir tanım kullanarak bunu tartışmaya açmak haddime değil ama bu işin ehlinin çocuklar olduğunu gönül rahatlığıyla söyleyebilirim sanırım. “Merak eşittir çocuk” denkleminin sağlamasını da yapmaya da gerek yok. Köy de ortada kılavuz da. Şimdiye kadar çocuk, gençlik, çocuk gelişimi konularında yaptığı çalışmalarla ve yazdığı Yola Düşmek, Bana Hayallerini Anlat, Şeyden Sonra kitaplarıyla tanıdığımız Murat Moroğlu, Timaş Yayınları etiketiyle yayınlanan Bir Varlıkmış Bir Yokmuş kitabında çocuklara sorular sorarak ve sordurarak, yer yer onları sıkıştırarak, cevapları da yine kendilerinde aramalarını sağlayarak ‘sonsuz bilinmeyen’li alemlere hangi kapılardan girebileceklerine dair rotalar çiziyor. 2012 yılından beri internet mecralarında Nitelikli Çocuk Edebiyatı ve Yaratıcı Drama ilişkisine dair yazılar yazan ve “Bir Bavul Kitap” projesiyle öğretmenlerle, öğrencilerle ve ebeveynlerle “Nitelikli Çocuk Edebiyatı” üzerine söyleşiler gerçekleştiren Murat Moroğlu’na Bir Varlıkmış Bir Yokmuş’da Esra Uygun da çizimleriyle eşlik ediyor.
Kitaptaki kahramanımızın bir adı yok. Olması da gerekmiyor zaten zira yazarın kitaptaki amacı “O”nun sen, ben, o olabileceğinin altını çizmek. “O” için kısaca yaşamı keşfetmek için sıfırdan yola çıkan bir arkadaş diyelim. “O” önce kafasını göğe kaldırıyor sonra indiriyor. Başlangıç noktası olarak bu iki yeri kendine seçiyor ve sorular sormaya başlıyor. İlk sorusu zor: “Mesela, dünya evrenin bir parçası olabilir miydi?” Sonra soruyu basitleştiriyor: “Kalbi vücudunun, ağaçlar doğanın, kayalar dağların, kuşlar gökyüzünün?” Sordukça “fark etmek” de beraberinde geliyor. Ve bir adım daha atıp “keşfe hazırlanıyor”. Bir harita, bir mercek, bir defter ve bir kalem alıyor eline. “Önce kitaplara, resimlere ve doğaya bakmalıyım,” diyor. “Bakma”nın “fark ettirmeye” gidebileceğini aklına yazıyor. Haritayı çıkarıp dünyayı önüne serdiğinde bu defa da duymaya çalışıyor tüm dünyada olup bitenleri. Duyması gerekiyor ki anlaması kolaylaşsın. Bu çabasından sonra çöp kokusunun yüzünü ekşittiğini fark ediyor. Fark ettiğine göre doğru yolda. Koklamanın da yararını anlıyor keşif için. “Dokundu yüzüne, değişen kıvrımlarına ve boynundaki ben’e. Kaktüse dokundu, derisine batan dikenleri çıkarmak zorunda kaldı.” Sokaktaki köpeğe de dokunuyor, sevgiyi hissediyor o anda. Bir arkadaşı var “O”nun. Ayaklarında bazı sorunları olduğu için yürüyemeyen bir arkadaş. İlk başta biraz tuhaf geliyor bu durum “O”na ama zamanlı alışıyor. Dost oluyorlar. Oyunlar oynuyorlar, arada ufak tefek atışıyorlar. Arkadaşının annesi, “O”nun annesine, “Çocuğun, çocuğum yüreğine dokundu,” diyor. Bir de portakal görüyorlar uzaktan leziz mi leziz. Ama bir dokunuyor, bakmış ki henüz olmamış. Demek ki dokunmak da öğretici oluyor. Aradan bir zaman geçince “O” ve annesi senenin ilk portakalının tadına, ilk dokundukları portakalı dalından koparıp yiyerek varıyorlar. “O” böylece anlıyor mevsimlerin güzelliklerini ve zamanı gelince her mevsimin “tadının” olduğunu. “Sorular ve merak, keşfin başlangıcıydı,” diye düşünüyor kendi kendine bizim “O”…
Bir Varlıkmış Bir Yokmuş’da Murat Moroğlu, başrolü beş duyu organına vererek çocukların onlarla neler yapabileceğini, yine onların anlayacağı dilden basit örneklerle ve kısa hikâyelerle anlatıyor. Kitabın sonrasında ise “hayaller” devreye giriyor. Her şeye iyi giderken yazar, bazı zorluklar çıkarıyor karşılarına. Ama yine iyimserliği elden bırakmayarak kilitli görünen kapıların nasıl açılacağı konusunda da anahtarın kendilerinde olduğunu söylüyor çocuklara. Kitap, Moroğlu’nun kurduğu dünyada adım adım ilerleyen bir “kaşif”i, beni, seni, “O”nun hikâyesini anlatıyor.
