Genellikle gündelik hayatın ahşap baskı tekiniği kullanılarak kağıda aktarıldığı ukiyo-e resimlerinin en önemli temsilcisi Japon sanatçı Katsushika Hokusai.
Resimlerinde kabuki aktörlerinden sumo güreşçilerine, güzel kadınlardan meşhur manzaralara birçok farklı konuya yer verir. Hokusai ukiyo-e resim tekniğinde devrim niteliğinde değişiklikler yapar ve Batı’nın renk kullanımını çalışmalarına aktarıp kendi yorumunu getirir. Ona dünyaca ün getiren resim serisi, içinde hepimizin çok iyi bildiği Büyük Dalga’yı da barındıran, Otuz Altı Açıdan Fuji Dağı’dır. Resimleri dünya çapında çok ses getirmiş olsa da, sanatçının hayatı hakkında pek fazla şey bilinmez. Efsanevi ahşap baskıların ardındaki isim Hokusai'nin hayatı hakkında 10 ilginç bilgiyi sizinle paylaşmak istedik.
- Henüz 14 yaşındayken ahşap oyma atölyesinde çıraklık yapıyordu
Resme ilgisi çok genç yaşta başladı. “6 yaşından itibaren 18. yüzyıl Japonya’sında karşılaştığım her şeyi çizmek alışkanlık haline geldi,” diyor Hokusai. 18. yüzyıl Japonya’sında oyulmuş ahşap bloklardan yapılmış kitapları okumak popüler bir eğlenceydi biçimiydi. Hokusai ünlü baskı resimcisi ve ressam Katsukawa Shunsho’nun atölyesinde ahşap oyma çıraklığına başladı.
- Eğitim gördüğü okuldan atıldı
Ustası Katsukawa Shunsho’nun ölümüyle sarsılan Hokusai, ustasının açtığı okulda eğitimine devam etti. Bu süreçte diğer sanat tarzlarını keşfetmeye başladı. Batı kültürüyle herhangi bir temasın yasak olduğu zamanlarda Hokusai ülkeye kaçak olarak sokulan Fransız ve Hollanda gravürlerinden etkilenmeye başladı. Özellikle Batı’nın renklendirme ve perspektif metodlarını kendi ahşap bloklarına entegre etmeye başlayan sanatçı ukiyo-e sanatını çok başka boyutlara taşıdı.
- Hokusai ismini sürekli değiştiriyordu
Japon sanatçılar arasında çok da sıradışı sayılmayan isim değiştirme olayını Hokusai biraz abartmış olabilir. 30 farklı isimle anılan sanatçının kullandığı isim sayısı dönemin diğer Japon sanatçılarının çok üzerinde. 1779’de yayınlanan ilk işlerinin imzasında Shunro ismini görürüz. Bu isim ona ilk ustası Shunsho tarafından verilmiştir. Daha ileriki zamanlarda kendisinin Gakyo rojin manji (Sanatla deliren yaşlı adam) ismiyle anılmasını ister. Kullandığı isimler üretim yaptığı farklı zamanları ve farklı teknikleri ayırdetmek için sanat tarihçileri tarafından kullanılır.
Sanatla Deliren Yaşlı Adam
- ‘Manga’ terimini ilk kullanan sanatçıdır
Kabaca gelişigüzel çizimler anlamına gelen Manga kelimesi günümüzde daha çok 19. Yüzyılda ortaya çıkmış Japon çizgi roman sanatıyla anılır.
1811’de 51 yaşındayken Hokusai öğrencilerinin ve diğer sanatçı adaylarının kopyalaması için eğlenceli imgelere yer verdiği Hokusai Mangası’nı üretti. Kolayca dönemin çok satan eseri oldu. Manganın ilk kullanıldığı eser olsa da, kelimenin atfediliği şimdinin manga eserlerinden estetik açıdan oldukça farklı.
- Kariyerinin zirvesine 60 yaşında erişti
En önemli ve en meşhur eserlerini 60’ından sonra üretti. Bu dönemdeki eserlerinin konusunu genellikle şelaleler, köprüler, kuşlar ve çiçekler oluşturuyordu. 4000 skeçten oluşan 14 kitaplık en büyük serisi 1814 yılında yayınlandı.
- 110 yaşına kadar yaşamayı planlıyordu
Hokusai en iyi işlerini 110 yaşında çıkaracağından emindi. Yaşlılığı tamamen özümseyen sanatçının 50’sinden sonrası için çok büyük planları vardı. “80’ime geldiğimde saantımda gerçek bir ilerleme göreceksiniz,” diyordu. “90’ımda ise hayatın gizemine derin oyukları atmaya başlayacağım. 100 yaşına geldiğimde muhteşem bir sanatçı olacağım. 110’da ise ne üretirsem üreteyim, sadece tek bir noktamdan tek bir çizgimden bile hayat fışkıracak. Benimle yaşlanacak olanlara, 110’umu görecek olanlara sesleniyorum, sözüm söz.”
Hokusai maalesef 110’unu göremeden 88 yaşındayken vefat etti. Öüm döşeğindeyken son sözleri şunlar oldu: “Tanrı bana sadece 10 yıl daha verseydi…Hatta sadece 5 yıl daha verseydi, işte o zaman gerçek bir ressam olabilirdim.”
- 30.000’in üzerinde sanat eseri üretti
Kendini tamamiyle sanatına adayan sanatçı, sabahın erken saatinde kalkar sanatına başlar ve gece yorgunluktan bayılana kadar çalışırdı. Resim, çizim, ahşap baskı, resim kitabı, ve hatta erotik illüstrasyonlar üretti. Ancak eserlerinin büyük kısmı 1839’da atölyesinde çıkan yangında yok oldu.
- Otuz Altı Açıdan Fuji Dağı kitabında 36’dan fazla baskı mevcut
1826-1833 yılları arasında tamamlanan en ünlü eserinin içinde başlığına rağmen 46 baskı mevcut. Baskılar Fuji Dağı’nın farklı hava koşullarında ve farkı mevsimlerde görüntülerinden oluşuyor.
- Hokusai Budist Nichiren öğretisini takip ediyordu
Nichiren öğretisi Fuji Dağı’nın kutsallığına ve dağın ölümsüzlükle ilgili olduğuna inanıyordu. Efsaneye göre ölümsüz yaşamın gizemi Fuji Dağı’nın zirvesindeydi. Bu inançları kendi felsefesiyle birleştiren Hokusai’nin Fuji Dağı çizimleri dini semboller barındırıyor.
- Kızı da bir sanatçıydı
Hayatı boyunca iki kez evlenen Hokusai’nin iki oğlu ve üç kızı oldu. En küçük kızı Ei babasına atölyesinde çıraklık yapıyordu ve daha sonra kendisi de başarılı bir sanatçı oldu. Ei’nin hayatı manga serisi ve anime filmi Miss Hokusai’yle ölümsüzleşti.
Çeviren: Alper Güngör
(Google Arts&Culture)
