Eğer Kara Ölüm, hümanizmin müjdelenmesine yardım ettiyse, koronavirüs de iyiye ya da kötüye doğru sonunu hızlandırıyor olabilir.
Kara Veba’nın hümanizm çağının ortaya çıkmasına yardımcı olduğu herkesçe bilinen bir gerçek. Ölümle her gün karşılaştıran salgın, insan varoluşuna dair temel sorulara sadece ama sadece kilisenin cevap verebileceğini öne süren dini otorite sisteminin altını oydu. Doğal olarak rahipler, hâlâ durumun aynı olduğunu savunuyordu ama artık bu esnada birden ölmeleri gayet olasıydı. Kilise, meşruiyetiyle birlikte gerçek ve kurtuluş üzerinde kurduğu tekeli kaybederken hayatta kalanlar, hemen meyve veren ve maddi olan şeylere, bilhassa (geneldense) özele ve insani olana yönelmeye başladı.
İnsanın ilgi ve soruların odak noktası haline gelmesi de bu tutum değişikliğinden, yani dünyevi ve özel olanın kendi özünde değerli hale geldiği, Mona Lisa ve Vitruvius Adamı’nı, Rousseau ve Marx’ı, Hitchcock ve Dylan’ı yaratan dünya görüşünden kaynaklanıyordu.
Medeniyet projesinin insani çıkarları her şeyin üstüne koyması, diğer bütün hayvan türlerinin ve doğanın insanlığın amaçları için sömürülebileceğini söyleyen gaddar bir açgözlülüğe sebep olunca hümanizm, eş zamanlı ve kuvvetli bir şekilde reddedildi. Elbette gerçekte, yekpare bir insanlık yerine, kendi barbarlığını meşrulaştırmak için hayatını ve varlığını sömürdüğü büyük çoğunluk adına konuştuğunu iddia eden küçücük bir yönetici sınıf mevcut. 1381 Köylü Ayaklanması’nın yok edilmesinden II. Léopold’ün ve George W. Bush’un kitlesel katliamlarına insanın yüceltilmesi, pratikte insanlık için değil, diğer herkesi tabii kılarak yaşayan kendi kendini tayin etmiş elitin çıkarınaydı.
Tüm bunları söyledikten sonra mevcut salgının, katlanarak artan mağdurları dışında çoğunlukla sosyal medyayı da kapsayan, fazlasıyla dolayımlı online vasıtalar aracılığıyla deneyimlendiğini de belirtmek ilginç. Belki de şu ankiyle kıyaslanabilecek kadar ciddi en yakın kriz olan 11 Eylül, pasif bir şekilde televizyondan izlenmişti. Koronavirüs ise genelde sadece okuyarak değil, aynı zamanda şahsi korku ve kaygıları Facebook gibi ilgi-ekonomisi üzerine kurulu sitelerde okuyucu kitlesiyle paylaşarak deneyimleniyor.
Bu sanal etkileşim, resmi yetkililerle birlikte diğer yetkililerin de şu sıralar şart koştuğu fiziksel mesafelenme için temel oluşturdu ve uyum sağladı. Çok daha önceden yalnızlaştığımızı görmek için tek yapmanız gereken, bir barda oturan arkadaşlarınızı gözlemlemekti. Bu, ilgiyi birbirimize verebileceğimiz en büyük hediye olarak gören sönük hayıflanmanın çok daha ötesinde bir şey. Konuşan arkadaşı dinlememe nezaketsizliği siyasetin ötesinde olsa bile, birbirimizi görmezden gelmenin ardında yatan sebep değil. Muhataplarımızdan sürekli kendilerini tekrar etmesini istediğimiz muhteşem dağların ya da varoluş harikalarının içinde değil, algoritmaların fizyolojik olarak bağımlılık yapan ödüllerin dağılımını belirleyerek bizi yalnızlaştırmanın yanında homojenleştiren, özünde bireysel ve rekabetçi olan davranışları şekillendiren sosyal medyada ve çöpçatanlık sitelerinde kayboluyoruz. Evlerimizde ya da dairelerimizde bizi karantina altına alarak, insan etkileşimlerinde bir metreden fazla yakınlaşmayı yasaklayarak ve toplumun insani salgılara, nefese, kokuya ve maddeye verdiği tepkiye resmi izni vererek devlet, hem dijital devrim hem de insanlığın kendisini yok etmesi fantezilerini mistik bir aşkınlık gibi satan Musk ve benzeri, insani olanı sevmeyen güçlü kişilerin daha geniş transhümanist projeleri için otoritesini ve zorlayıcı gücünü kullanmış oldu.
Zaruri amacı özneliğimizi metalaştırmak ve sonra da içselliğimizi yok etmek olan hiper kapitalist internet ortamında tıkılı kalan birey, her zamankinden daha da sistematik bir şekilde insani gerçekten siliniyor. Eğer Kara Ölüm, hümanizmin müjdelenmesine yardım ettiyse, koronavirüs de iyiye ya da kötüye doğru sonunu hızlandırıyor olabilir.
Çeviren: Ata T.
Counterpunch
